Việt Nam 1945-1995 – Chương 2: Những Yếu Tố Bên Ngoài

Quay về Muc lục

Chương 2: Những Yếu Tố Bên Ngoài

GS Lê Xuân Khoa

Trong trường hợp Việt Nam, câu hỏi căn bản là: Liệu Hoa Kỳ có nên đáp ứng lời kêu gọi của Hồ Chí Minh và giúp cho Việt Minh thỏa hiệp được với Pháp hay không? (chẳng hạn thực thi hiệp định sơ bộ 6 tháng Ba 1946).

Nếu câu trả lời là ‘có’ thì chuyện gì sẽ xảy ra cho chính phủ liên hiệp bất đắc dĩ lúc bấy giờ, nhất là khi các đảng phái quốc gia đã bị chính phủ Trùng Khánh bỏ rơi? Hồ Chí Minh, cũng như tất cả những người làm cách mạng chống Pháp, là một người yêu nước nhưng ông cũng chỉ tin tưởng ở chủ nghĩa cộng sản. Như vậy làm sao có hòa bình và ổn định giữa người Việt Nam với nhau, và giữa Việt Minh với Hoa Kỳ ? Giả thử Hồ Chí Minh thật tình ưa thích Hoa Kỳ vì lý tưởng tự do dân chủ và chủ trương của nước này giúp cho các nước nhỏ yếu được độc lập như ông đã bày tỏ nhiều lần58, liệu ông có thể tự do đi với Mÿ, từ bỏ chủ nghĩa cộng sản, bất chấp Liên Xô và Trung Quốc?” –  Lê Xuân Khoa

Chương trước đã nói đến hành động bội ước của các tướng lãnh Quốc Dân Đảng Trung Hoa đối với các đảng phái không cộng sản do họ bảo trợ và có nhiệm vụ giúp thành lập một chính quyền quốc gia ở Việt Nam. Ở đây chỉ cần nói thêm về nguyên nhân của sự bội ước đó. Khi được Đồng Minh Mỹ, Anh, và Nga tại hội nghị Potsdam (tháng Bảy 1945) giao cho trách nhiệm giải giới quân đội Nhật ở Đông Đương phía Bắc vĩ tuyến thứ 16, chính phủ Trùng Khánh đã quyết định nhân cơ hội này ngăn chặn Pháp tái chiếm thuộc địa cũ và giúp cho các nước Đông Dương trở thành những quốc gia độc lập thân Trung Hoa chống cộng sản. Ngay từ hội nghị Cairo tháng Mười Một 1943, khi được Tổng Thống Roosevelt ngỏ ý muốn giao Đông Dương cho Trung Hoa Dân Quốc, Tưởng Giới Thạch đã từ chối và cho biết ông chỉ muốn cùng với Hoa Kỳ giúp cho những quốc gia trong khu vực này được độc lập. Lúc đó, mối quan tâm lớn nhất của họ Tưởng ngoài cuộc chiến tranh chống Nhật là nguy cơ cộng sản Mao Trạch Đông. Bởi thế, ông muốn lấy cảm tình của các nước Đông Dương để được yên tâm về biên giới phía Nam. Ông cũng chỉ trích chính sách tham tàn của thực dân Pháp ở các xứ thuộc địa và tán thành ý kiến của Roosevelt về việc đặt Đông Dương dưới quyền ủy trị (trusteeship) của Liên Hiệp Quốc trong một thời gian. Khi Lư Hán tới Hà Nội đầu tháng Chín 1945, việc đầu tiên là yêu cầu Sainteny dọn ra khỏi dinh Toàn Quyền cũ của Pháp. Tham mưu trưởng Hà Ứng Khâm tới Hà Nội một tháng sau đó cũng mang theo chỉ thị của chính phủ trung ương thúc giục Lư Hán và Tiêu Văn xúc tiến củng cố phe quốc gia và ngăn chặn sự bành trướng của Việt Minh. Tuy nhiên, khi được Pháp điều đình với ý định trả lại cho Trung Hoa các nhượng đia và sẵn sàng dành cho một số đặc quyền kinh tế ở Việt Nam thì chính phủ Trùng Khánh lập tức đồng ý để cho Pháp trở lại Đông Dương. Ngoài ra, Tưởng Giới Thạch lúc này cũng nghĩ rằng sự hiện diện của Pháp ở vùng này, với sự giúp đỡ của Anh và Mỹ, có thể giúp cho Trung Hoa ngăn chặn được sự đe dọa của cộng sản. Tiếp tục đọc “Việt Nam 1945-1995 – Chương 2: Những Yếu Tố Bên Ngoài”

Việt Nam 1945-1995 – Chương 1: Quốc gia và Cộng sản

Quay về Muc lục

Phần 1: Những Nguyên Nhân Gốc của Tị Nạn

Chương 1: Quốc gia và Cộng sản

GS Lê Xuân Khoa

Ưu điểm lớn nhất của Việt Minh là khả năng tuyên truyền vận động quần chúng.53 Việt Minh đã khéo che dấu được lai lịch cộng sản dưới hình thức một mặt trận đoàn kết toàn dân với mục tiêu duy nhất là chống Pháp để đem lại độc lập, tự do và hạnh phúc cho dân tộc. Nhờ có thành tích chống cả Pháp lẫn Nhật, nhất là biết khai thác tối đa các quan hệ hợp tác với OSS, chủ thuyết Roosevelt và triển vọng hỗ trợ của Hoa Kỳ, Việt Minh đã dễ dàng đem lại cho mọi người niềm tin tưởng là có sự ủng hộ của Hoa Kỳ. Đó cũng là một trong những lý do khiến chính phủ Trần Trọng Kim không dám chống lại Việt Minh và vua Bảo Đại sẵn sàng thoái vị.

Lịch sử Việt Nam vào nửa sau của thế kỷ XX là lịch sử của đất nước bị chia đôi và bốn cuộc chiến tranh trước và sau sự chia cắt ấy. Cuộc chiến thứ nhất là kháng chiến chống Pháp và chống Quốc Gia Việt Nam do Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa (tức Mặt trận Việt Minh) lãnh đạo (1945-1954). Cuộc chiến thứ nhì là nội chiến giữa miền Bắc cộng sản và miền Nam quốc gia (1956-1975) với sự tham gia của hai khối đối đầu trong cuộc Chiến tranh Lạnh: Hoa Kỳ chiến đấu sát cánh với miền Nam, Liên Xô và Trung Quốc hậu thuẫn cho miền Bắc. Hai cuộc chiến tiếp theo xảy ra giữa Việt Nam và hai đồng minh cộng sản: Trung Quốc (tháng Hai 1979) và Cam-pu-chia (1979-1989). Tiếp tục đọc “Việt Nam 1945-1995 – Chương 1: Quốc gia và Cộng sản”

Việt Nam 1945-1995 – Chiến tranh, Tị nạn và Bài học Lịch sử – Lời mở đầu

Quay về Muc lục

LỜI MỞ ĐẦU

GS Lê Xuân Khoa

Cuộc chiến hai mươi năm ở Việt Nam vừa là nội chiến vừa là chiến tranh ủy nhiệm mà rốt cuộc là tất cả mọi phe đều thua: Hoa Kỳ chi phí 200 tỉ đô-la và thiệt hại trên 58,000 binh sĩ nhưng vẫn phải chịu thất bại và bỏ cuộc; Việt Nam Cộng Hòa chết hơn một trăm ngàn quân và gần nửa triệu dân để rồi bị Hoa Kỳ bỏ rơi và sụp đổ thảm thương; Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam toàn thắng nhưng đã phải trả giá bằng hơn một triệu sinh mạng bộ đội và cán bộ tại chiến trường miền Nam và khoảng hai triệu thường dân ở miền Bắc,[3] nhất là sau đó còn phải chiến đấu với hai cựu đồng minh và nhận lãnh những hậu quả tai hại khiến cho đất nước bị lâm vào tình trạng tụt hậu và nghèo đói trong mười mấy năm liền do chính sách sai lầm về cả hai mặt đối nội lẫn đối ngoại“.

Lịch sử Việt Nam trong hơn nửa sau thế kỷ XX là lịch sử của chiến tranh, tị nạn và những biến đổi lớn về chính trị ở trong nước. Bắt đầu là cuộc xâm nhập Đông Dương của đế quốc Nhật Bản vào tháng Chín 1940 bắt buộc Pháp phải nhường Đông Dương cho Nhật làm căn cứ quân sự nhưng Pháp vẫn được tiếp tục cai trị về hành chánh. Sau khi Nhật tuyên chiến với Hoa Kỳ bằng cuộc tấn công Trân Châu Cảng tháng Mười Hai 1941, toàn cõi Việt Nam bắt đầu phải chịu sự oanh tạc của không lực Hoa Kỳ nhắm vào các căn cứ quân sự và các tuyến đường giao thông vận tải của Nhật. Không có số thống kê về các nạn nhân Việt Nam của những vụ oanh tạc này nhưng con số thương vong của thường dân vô tội trong hơn ba năm trời nhất định không phải là nhỏ. Trong khi đó, nhân dân Việt Nam phải tiếp tục chịu ách thống trị “một cổ hai tròng” cho tới tháng Ba 1945 khi Nhật lật đổ chính quyền thực dân Pháp, trao trả “độc lập” cho Việt Nam nhưng vẫn giữ quyền kiểm soát về an ninh, quân sự và ngoại giao. Tháng Tám 1945, sau khi Nhật đầu hàng Đồng Minh, Mặt trận Việt Minh giành được chính quyền và thành lập nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà, đất nước lại lâm vào hai trận chiến thảm khốc trong thời gian ba mươi năm (1945-1975), trừ vài năm chuyển tiếp sau khi đất nước bị chia đôi năm 1954. Tiếp tục đọc “Việt Nam 1945-1995 – Chiến tranh, Tị nạn và Bài học Lịch sử – Lời mở đầu”

Việt Nam 1945-1995 – Chiến tranh, Tị nạn và Bài học Lịch sử – Mục lục

(*) Vài dòng về tác giả: Trước 1975, Giáo sư Lê Xuân Khoa giảng dạy Triết học Đông phương ở Đại học Văn Khoa và là Phó Viện trưởng Đại học Saigon. Sau 1975, ông là Chủ tịch Trung tâm Tác Vụ Đông Nam Á (Southeast Asia Resource Action Center) và Giáo sư Thỉnh giảng tại trường Cao Học Nghiên cứu Quốc tế (SAIS) và Viện Chính sách Đối ngoại (FPI) thuộc Đại học Johns Hopkins, Washington, DC. Năm 1996, Giáo sư Lê Xuân Khoa về hưu. Hiện cư ngụ tại Irvine, California. Nếu cần trao đổi thêm với tác giả về nội dung liên quan đến cuốn sách “Việt Nam 1945-1995: Chiến tranh, Tị nạn và Bài học Lịch sử”, độc giả có thể gửi email về: le.khoa@cox.net.

MỤC LỤC

Lời Cám ơn                                                                                                                           xv

Bảng Chữ tắt                                                                                                                      xviii

 Lời Mở đầu                                                                                                                          21

Phần I             Những Nguyên Nhân Gốc của Tị Nạn                                                          31

Chương 1        Quốc Gia và Cộng Sản                                                                               33

Các phong trào chống Pháp giành độc lập và mầm mống xung đột quốc gia-cộng sản. Nguyễn Ái Quốc với Trung Hoa Quốc Dân Đảng, Việt Nam Cách Mệnh Đồng Minh Hội và OSS. Chính phủ Trần Trọng Kim và Cách mạng tháng Tám. Hồ Chí Minh, Bảo Đại và Pháp. Cuộc đối đầu giữa Việt Minh và các đảng phái quốc gia. Hành động bội ước của Lư Hán và Tiêu Văn và sự tan rã của phe quốc gia. Nguyên nhân thất bại của các lãnh tụ quốc gia.

Chương 2        Những Yếu T Bên Ngoài                                                                           75

Những lỗi lầm của Pháp: Charles de Gaulle và đầu óc thực dân ngoan cố của giới lãnh đạo Pháp. Hồ Chí Minh và bản tạm ước 4.9.1946. Chiến tranh và những cơ hội bỏ lỡ. Pháp và giải pháp Bảo Đại: đồng sàng dị mộng. Pháp làm mất chính nghĩa của phe quốc gia. Chính sách mâu thuẫn của Hoa Kỳ.

Chủ thuyết Roosevelt và hai đường lối đối nghịch trong Bộ ngoại giao. Pháp bắt chẹt Mỹ và nghịch lý trong chính sách của Hoa Kỳ đối với Đông Dương từ Truman đến Eisenhower.

Chương 3        Chính sách Cải Cách Ruộng Đất                                                              122

Đường lối của Lenin: từ tư bản lý tưởng đến vô sản chuyên chính. Trường hợp Việt Nam. Các văn kiện pháp lý và các biện pháp áp dụng trước khi đất nước chia đôi: giảm tô giảm tức, qui định thành phần nông thôn, phân chia ruộng đất, vận động quần chúng, tòa án nhân dân. Chỉnh huấn trí thức và chỉnh đốn tổ chức. Luật cải cách ruộng đất 1953. Ảnh hưởng và áp lực của Trung quốc. Thí điểm áp dụng và kết quả. Đợt cải cách triệt để 1955-1956 và hậu quả khủng khiếp của nó. Những biện pháp sửa sai. Tiếp tục đọc “Việt Nam 1945-1995 – Chiến tranh, Tị nạn và Bài học Lịch sử – Mục lục”

UXO victim works to educate in Vietnam

Tuoi Tre News

Updated : 04/24/2017 19:01 GMT + 7

A young man from central Vietnam who lost three of his limbs and vision to unexploded ordnance left from the U.S. war in Vietnam when he was ten years old is now actively working to protect others from the same fate.

Ho Van Lai, 27, from Cua Viet Town in Quang Tri Province, has come a long way since sustaining multiple serious injuries because of unexploded ordnance (UXO) 17 years ago.

His injuries, which affect 86 percent of his body, include missing both legs and his right arm, as well as seriously impaired vision in both eyes. Tiếp tục đọc “UXO victim works to educate in Vietnam”

Mass grave of 150 martyrs found in Đồng Nai

Update: April, 14/2017 – 17:00 vietnamnews

A sandal belonging to the Vietnamese martyrs found at the mass grave in Biên Hòa airport, Đồng Nai Province on Thursday. — Photo tuoitre.vn
Viet Nam News

ĐỒNG NAI — A mass grave containing remains of some 150 Vietnamese martyrs in the American War was discovered on Thursday in the southern province of Đồng Nai.

The Steering Committee on Search, Collection and Excavation of Martyrs’ Remains, also known as Steering Committee 1237, announced it had found the mass grave at about 10am after several days of digging at a site at the Biên Hòa airport. Tiếp tục đọc “Mass grave of 150 martyrs found in Đồng Nai”

Hơn cả Việt Nam: Thời khắc đập tan sự im lặng

HUNTERS 04/04/2017

mlk_riverside

BookHunter: Vào ngày này, đúng 50 năm trước, Linh mục Martin Luther King đã phát biểu tại nhà thờ Riverside, thành phố New York để lên án chiến tranh tại Việt Nam. Đúng một năm sau đó, ngày 4 tháng 4 năm 1968, Martin Luther King đã bị ám sát. Ông là một nhà hùng biện với nhiều bài nói chuyện gây chấn động nước Mỹ cũng như toàn thế giới. Bài phát biểu “Beyond Vietnam: A time to break silence” là một trong số đó. Chúng tôi xin được lược dịch để giúp độc giả có thêm thông tin và góc nhìn về cuộc chiến diễn ra giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.  Tiếp tục đọc “Hơn cả Việt Nam: Thời khắc đập tan sự im lặng”

50th Anniversary of Dr. Martin Luther King’s “Beyond Vietnam” speech

Tuesday, April 4th 2017

Veterans in the U.S. remember Dr. King’s “Beyond Vietnam” Speech on 50th Anniversary

April 4, 2017:  veterans in the U.S. and in Viet Nam acknowledge the 50th anniversary of Rev. Dr. Martin Luther King Jr.’s powerful and courageous speech at the Riverside Church in New York, entitled Beyond Vietnam: A Time to Break Silence.  In that remarkable speech, Dr. King publicly spoke out eloquently and passionately in opposition to the continuing war in Viet Nam.  He confronted the deeply rooted racism, militarism and materialism of the United States. Dr. King described the United States as the greatest purveyor of violence in the world.

In the U.S., in remembrance of Dr. King’s groundbreaking speech, chapters of Veterans For Peace planned public readings across the country.  In Viet Nam, later this month we plan to host a public discussion of the important message which Dr. King conveyed to the nation on that date a half century ago.  Copies of Dr. King’s speech will be made available in English and  Vietnamese.

For the past 32 years, Veterans For Peace have called for the abolishment of war as an instrument of national policy.

“U.S. global policy of endless war and filling the coffers of an already bloated military budget has merged into a global response of violence. We need a global response that meets human needs and aspirations. Militarization is not the foundation on which to build peace. U.S. efforts have proven that war is the breeding ground for more violence and hatred. We need increased spending in social programs here at home, including significant resources dedicated to our veterans who are suffering devastating effects as a result of their service. We need an increase in diplomacy to end the wars. We need to dedicate resources to helping bring relief to the refugee crisis resulting from endless war.

“We, as veterans, know that peace is possible, but only if resources are directed towards caring for one another, not perpetuating militarization across the globe.”

                     Excerpted from VFP Statement Regarding Military Budget


4 April 1967 
Beyond Vietnam**
 
New York, N.Y.

View PDF

Mr. Chairman, ladies and gentlemen, I need not pause to say how very delighted I am to be here tonight, and how very delighted I am to see you expressing your concern about the issues that will be discussed tonight by turning out in such large numbers. I also want to say that I consider it a great honor to share this program with Dr. Bennett, Dr. Commager, and Rabbi Heschel, some of the most distinguished leaders and personalities of our nation. And of course it’s always good to come back to Riverside Church. Over the last eight years, I have had the privilege of preaching here almost every year in that period, and it’s always a rich and rewarding experience to come to this great church and this great pulpit. Tiếp tục đọc “50th Anniversary of Dr. Martin Luther King’s “Beyond Vietnam” speech”

Government taking steps to remove UXOs

vietnam news

Update: March, 29/2017 – 18:30

Soldiers successfully removed a live 225kg bomb from the central province of Phú Yên last year. — VNA/VNS Photo

Viet Nam News HÀ NỘI — The Ministry of Labour, Invalids and Social Affairs (MoLISA) on Tuesday reported about unexploded ordnance (UXO) contamination from past wars in Việt Nam and activities undertaken to mitigate its effects.

The conference was held to observe International Mine Awareness Day, which is on April 4.

The ministry said that Việt Nam has faced severe consequences of UXO, which has greatly affected the country’s development in general, and people living in bomb- and mine-polluted areas in particular. Tiếp tục đọc “Government taking steps to remove UXOs”

US actor takes on cudgels on behalf of VN AO victims

vietnam news

Update: March, 30/2017 – 06:00

Doing good: Richard Hughes and a boy who was part of the Shoeshine Boys project in Sài Gòn in the 1970s. Courtesy Photo of Dick Hughes.
Viet Nam News by Phước Bửu

THỪA THIÊN- HUẾ — What started out as a gesture of good will has become Richard Hughes’ passion and destiny as he knocks on doors and crosses oceans in search of justice for Vietnamese victims of Agent Orange.

Richard “Dick” Hughes is an American actor who gained worldwide fame for forming a gang of Sài Gòn street boys during the Việt Nam-US war and living with them.

Wartime Việt Nam first impacted on the consciousness of the Pittsburgh-born actor when he was working at the Theatre Company of Boston, a year after his graduation from Boston University Graduate School of Drama in 1967. Tiếp tục đọc “US actor takes on cudgels on behalf of VN AO victims”

Cambodia rejects paying ‘dirty debt’ to the US

Al Jareeza March 21, 2017

Cambodia-US relations will further deteriorate if Trump insists on collecting debt incurred by an illegitimate regime.

General Lon Nol, former prime minister of Cambodia, who incurred the principal debt of $276m, attends a national solidarity rally in Cambodia on April 16, 1970 [Ian Brodie/Getty Images]
General Lon Nol, former prime minister of Cambodia, who incurred the principal debt of $276m, attends a national solidarity rally in Cambodia on April 16, 1970 [Ian Brodie/Getty Images]

By

@chheangcam

Vannarith Chheang is a Consultant at the Nippon Foundation in Japan.

The United States has renewed its demand for Cambodia to repay a war debt of $500m amid President Donald Trump’s push to improve the state budget. Such a demand has met with an outcry from Cambodian political leaders and their people, who have consistently called the debt “dirty” and “blood-stained”.

Clearly, the memory of the United States’ war in Indochina continues to shape Cambodian perceptions of and foreign policy towards the US. Cambodia is reluctant to pay the debt. However, should the US keep forcing Cambodia to service the debt, its moral high ground may be adversely affected. Tiếp tục đọc “Cambodia rejects paying ‘dirty debt’ to the US”

Echoes of war, seeds of hope

Harvardgazette

In visit to Vietnam, Faust stresses importance of remembrance in healing from conflict

March 23, 2017 | Editor’s Pick Popular
Drew Faust travels to Asia

Even decades after the Vietnam War, the United States and Vietnam are still surveying the conflict’s aftermath, seeking understanding and healing of wounds physical and spiritual, individual and widespread, Harvard President Drew Faust said today during a visit to the Southeast Asian nation. Tiếp tục đọc “Echoes of war, seeds of hope”