Phù Nam: Huyền thoại và những vấn đề lịch sử – 2 kỳ

***

Phù Nam: Huyền thoại và những vấn đề lịch sử (Kỳ 1)

07/10/2017 08:35 – Vũ Đức Liêm

Bất cứ quốc gia dân tộc hiện đại nào cũng tìm kiếm cho mình một nền văn hóa, văn minh, hay một vương quốc khởi đầu qua việc kết nối với một thực thể mờ ảo trong quá khứ. Đó là nơi huyền thoại dựng nước bắt đầu, và cũng là nơi chứng kiến sự va chạm giữa các diễn ngôn lịch sử. Phù Nam là một câu chuyện như thế ở Đông Nam Á.


Bản đồ không gian Phù Nam (Miriam Stark, 2006).

Trong số các nền văn hóa kim khí quan trọng trên lãnh thổ Việt Nam, từ đó phát triển các xã hội phức tạp và hình thành nhà nước: Đông Sơn/ Cổ Loa, Sa Huỳnh/Champa, Óc Eo/ Phù Nam, thì Phù Nam ít được chú ý hơn cả. Bao trùm lên nó là huyền thoại về vương quốc được hình thành đầu tiên ở Đông Nam Á, với cảng thị sầm uất như Óc Eo, trung tâm tôn giáo, chính trị như Angkor Borei.

Dù chỉ tồn tại khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ VII CN, vương quốc này không chỉ là trung tâm của kết nối giao thương giữa các cộng đồng khu vực với Ấn Độ, Trung Hoa mà còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong diễn ngôn chính trị-lịch sử ở thời kỳ hiện đại bởi vì dựa vào những cứ liệu lịch sử không rõ ràng của giai đoạn này mà chủ nghĩa dân tộc Campuchia tìm cách khẳng định sự hiện diện của dân tộc Khmer hàng nghìn năm trước ở vùng hạ lưu Mekong.

Bài viết này lập luận rằng Phù Nam không thể là sản phẩm chiếm hữu, độc quyền của một quốc gia dân tộc nào cả. Thực tế, nó là một thực thể lịch sử đứng giữa các đường biên hiện đại ở hạ lưu Mekong mà một phần di sản của nó đã trở thành bộ phận không tách rời của nước Việt Nam. Thực tế lịch sử đó cần phải được tôn trọng. Lịch sử của Phù Nam cũng chính là một phần của lịch sử Việt Nam. Tiếp tục đọc “Phù Nam: Huyền thoại và những vấn đề lịch sử – 2 kỳ”

Hà Tiên và sự hình thành nước Việt Nam hiện đại

tiasang – 29/09/2017 08:00 – Vũ Đức Liêm

Hà Tiên ngày nay là thị xã vùng biên nhỏ nhắn, bình yên, thơ mộng nép mình bên bờ vịnh Thailand. Hà Tiên của hai trăm năm trước là một trong những trung tâm kinh tế sôi động nhất ở Đông Nam Á, nơi diễn ra các tranh chấp chính trị và quân sự không ngừng giữa người Việt, người Thái, người Khmer và các cộng đồng người Hoa. Lịch sử của vùng đất này là minh chứng sống động cho sự đa dạng trong thống nhất của quá trình hình thành nên lãnh thổ và dân tộc Việt Nam.


Một phần biển Mũi Nai, Hà Tiên, Kiên Giang ngày nay. 

Vùng đất này nằm giữa các diễn ngôn lịch sử rất khác biệt, nhiều khi bị trùm phủ dưới các huyền thoại tạo ra bởi chủ nghĩa dân tộc. Bài viết này chỉ ra những nhân tố cốt lõi làm nên sự thịnh vượng của Hà Tiên và tìm kiếm sự gắn kết của nó đối với lịch sử Việt Nam, như một phần của công cuộc định hình nên không gian của nước Việt Nam hiện đại. Tiếp tục đọc “Hà Tiên và sự hình thành nước Việt Nam hiện đại”

Phục dựng lễ cúng chặt hạ cây của người Êđê

baodaklak – Cập nhật lúc 11:50, Thứ Năm, 27/09/2018 (GMT+7)

Vừa qua, cây long não cổ thụ gần 100 tuổi (bị chết do bệnh) nằm trong khuôn viên Bảo tàng tỉnh đã được chặt hạ. Trước khi hạ cây, Bảo tàng tổ chức lễ cúng chặt hạ cây nhằm phục dựng lại nghi lễ của người Êđê. 

Đây là một trong các hoạt động bảo tồn và khôi phục các giá trị văn hóa, vì theo quan niệm truyền thống của người Êđê, việc chặt hạ những cây cổ thụ, cao, to phải được thần linh chứng giám để tránh mọi điều xui xẻo và mang lại nhiều may mắn cho gia chủ.

Cây long não sau khi được hạ cắt sẽ làm thuyền độc mộc, ghế kpan và các vật dụng quý của người Ê đê và lưu giữ, trưng bày tại Bảo tàng…

Một số hình ảnh của buổi lễ:

aaaa
Thầy cúng chuẩn bị lễ vật để cúng trước khi hạ cây

Tiếp tục đọc “Phục dựng lễ cúng chặt hạ cây của người Êđê”

Cuộc sống của người Chăm trong chung cư ở Sài Gòn

VNE – Chủ nhật, 20/8/2017, 00:00 (GMT+7)

Hơn 20 năm nay, cộng đồng gần 200 người Chăm sống tại chung cư ở quận Bình Thạnh (TP HCM) vẫn lưu giữ phong tục, tập quán sinh hoạt riêng.

Cuộc sống của người Chăm trong chung cư ở Sài Gòn

Chung cư 86/1, đường Phan Văn Hân (quận Bình Thạnh, TP HCM) hơn 20 năm nay là nơi sinh sống của cộng đồng người Chăm. Theo Ban quản lý chung cư, có khoảng 200 người Chăm, chiếm gần nửa số hộ dân ở đây.

Cuộc sống của người Chăm trong chung cư ở Sài Gòn

Người Chăm sống ở chung cư vẫn giữ những bản sắc văn hóa riêng của dân tộc. Họ theo đạo Hồi, người phụ nữ dù ở trong nhà hay ngoài đường thì đầu vẫn trùm khăn che kín. “Chúng tôi chỉ không trùm đầu khi tắm rửa, đi ngủ hoặc bỏ khăn nếu có sự đồng ý của chồng, cha”, bà Sophia (50 tuổi) cho biết. Tiếp tục đọc “Cuộc sống của người Chăm trong chung cư ở Sài Gòn”

Ngôi chùa kiến trúc Angkor đẹp bậc nhất ở Bạc Liêu

VNE – Thứ ba, 9/10/2018, 16:03 (GMT+7)

Chùa Xiêm Cán mang lối kiến trúc Angkor, là công trình tôn giáo độc đáo của vùng Nam Bộ.

Chùa Xiêm Cán là quần thể kiến trúc tôn giáo cổ và lớn bậc nhất khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Chùa cách trung tâm thị xã Bạc Liêu khoảng 7 km về phía đông nam. Trong tiếng Khmer, chùa Xiêm Cán có nghĩa là “Sông sâu” (Kouphir Sakor Prekchrou).
Ngôi chùa kiến trúc Angkor đẹp bậc nhất ở Bạc Liêu

Khuôn viên chùa rộng hơn 4 ha, bao quanh là tường rào chạm khắc Rắn thần và nhiều hoa văn rực rỡ. Đây là ngôi chùa Phật giáo tiểu thừa được xây dựng theo lối kiến trúc Angkor đặc trưng của người Campuchia. Chánh điện của chùa thường quay về hướng đông vì người Khmer tin rằng con đường tu hành của Phật đi từ Tây sang Đông. Tiếp tục đọc “Ngôi chùa kiến trúc Angkor đẹp bậc nhất ở Bạc Liêu”

The peddler girl from Sa Pa who made it big

VNE – October 9, 2018 | 01:22 pm GMT+7

She was named by Forbes Vietnam as one of the 30 most influential under-thirty in the country.

Tan Thi Shu was born in 1986 in a poor H’Mong family in Sa Pa, a beautiful mountainous town in the northern province of Lao Cai.

Her family was in fact so poor it could only afford one meal a day. She started working at the age of 12, selling brocade fabric. A year later, like most of her peers, she became a peddler in Sa Pa.

Her mind was always teeming with unanswered questions: “Why are my parents so poor? Why am I different from the rest? Why can’t I go to school and have the same opportunities as others? Wherever I go, I can’t find anyone else who looks like me…”.

She recalls how self-conscious and miserable she felt when some children visiting Sa Pa made fun of her short stature and looks. Tiếp tục đọc “The peddler girl from Sa Pa who made it big”

Nghèo đa chiều ở trẻ em vùng dân tộc thiểu số tại Việt Nam

Theo các báo cáo về phát triển ở Việt Nam, người Kinh chiếm hơn 86% dân số Việt Nam, nhưng tỷ lệ nghèo chỉ là 8,5%. Trong khi đó, các dân tộc thiểu số chỉ chiếm chưa đầy 15% tổng dân số, nhưng gần một nửa phải sống trong cảnh nghèo. Cứ 10 trẻ em dân tộc thiểu số thì có tới 8 em thiếu thốn các nhu cầu cơ bản; và hầu hết đang phải sống tại các vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, được biết đến là những “túi nghèo”. Hãy cùng UNICEF tìm hiểu về cuộc sống của một số trẻ em dân tộc thiểu số để hiểu được thực trạng nghèo đa chiều ở trẻ em ở Việt Nam và cùng kêu gọi những nỗ lực về chính sách nhằm giải quyết vấn đề này.

Ethnic minority children in pockets of poverty According to development reports, Kinh people account for over 86% of Viet Nam’s population with poverty rate recorded at 8.5%. People of Ethnic Minorities account for less than 15% of the total population, but half of them are living in poverty. For every 10 children of ethnic minorities, eight are deprived of basic needs, and most of them are living in areas of difficult socio-economic conditions, which are also known as “pockets of poverty”. Let’s join UNICEF in getting to know more about the lives of ethnic minority children and the situation of multi-dimensional child poverty in order to call for more actions and policy efforts in addressing the issue

Lao Bảo – thành phố của một nửa dòng Sê Pôn – 3 kỳ

***

BÚT KÝ – PHÓNG SỰ DỰ THI VỀ 50 NĂM CHIẾN THẮNG KHE SANH:

Lao Bảo – thành phố của một nửa dòng Sê Pôn

Thị trấn Lao Bảo bây giờ nhìn từ trên cao. Ảnh: HT.
Thị trấn Lao Bảo bây giờ nhìn từ trên cao. Ảnh: HT.

Vua Mèo Vương Chí Sình cứu cha, đánh bại phát xít Nhật

VNE – Chủ nhật, 26/8/2018, 01:00 (GMT+7)

Cứu cha thoát khỏi nhà giam của Pháp, Vương Chí Sình trực tiếp chỉ huy người Mèo đánh bại quân Nhật trên đất Hà Giang.

Vua Mèo Vương Chính Đức và bản hòa ước với Pháp

VNE – Thứ bảy, 25/8/2018, 01:00 (GMT+7)

Chàng trai mê thổi khèn Vàng Dúng Lùng được người Mèo chọn làm thủ lĩnh đã chiến đấu can trường diệt quân Cờ Đen và buộc Pháp ký hòa ước.

Chị Vương Thị Chờ là chắt nội Vua Mèo Vương Chính Đức. Ảnh: Hoàng Phương.
Chị Vương Thị Chờ là chắt nội của Vua Mèo Vương Chính Đức. Ảnh: Hoàng Phương.

>> Cháu nội Vua Mèo kêu cứu vì bị tước quyền sử dụng tòa dinh thự

Probe ordered into handover of Hmong royal palace to gov’t department

VNE – By Viet Tuan   August 21, 2018 | 10:06 am GMT+7

Probe ordered into handover of Hmong royal palace to gov't department
The Hmong royal family’s palace which has been handed over for use to a local culture department. Photo by VnExpress/Ngoc Thanh

Vietnam authorities have agreed to “look into” how the former Hmong royal family’s palace was handed over for use to a local culture department.

The decision came following angry demands by the family in the northern highlands’ Ha Giang Province.

Vuong Duy Bao, grandson of the last Hmong King, Vuong Chi Sinh (or Vuong Chi Thanh, 1886-1962), wrote a letter to Prime Minister Nguyen Xuan Phuc last month asking for the century-old palace to be returned to the family. Tiếp tục đọc “Probe ordered into handover of Hmong royal palace to gov’t department”

Câu chuyện về một bộ sách giáo khoa – Thư Hiên

Kết quả hình ảnh cho công nghệ giáo dục hồ ngọc đại

HTN  • 02/10/2013

Câu chuyện từ một bộ sách đã trải qua 35 năm những thăng trầm không chỉ có ý nghĩa với bản thân tác giả bộ sách, mà còn là một bài học đầy thấm thía cho những nhà hoạch định chính sách GD&ĐT nước nhà…

Lào Cai là một tỉnh miền núi biên giới phía Bắc, từng chịu nhiều đau thương trong cuộc chiến tranh biên giới năm 1979. Sau chiến tranh cho đến năm 1990 là giai đoạn đời sống kinh tế – xã hội ở Lào Cai đặc biệt khó khăn trong bối cảnh khó khăn chung của cả nước. “Sau sự kiện 17-2-1979, cơ sở giáo dục ở Lào Cai gần như không còn gì. Khi tái lập tỉnh (tháng 10-1991), tỉnh không có trường sư phạm, không có trường dân tộc nội trú, 14 xã trắng trường lớp học. Tiếp tục đọc “Câu chuyện về một bộ sách giáo khoa – Thư Hiên”

Người đàn bà sống cực khổ bên “kho báu triệu đô”

SH – Phương Dung | 

Người đàn bà sống cực khổ bên “kho báu triệu đô”
Vương miện bằng vàng của vua và hoàng hậu Chăm do gia đình bà Đào cất giữ.

Được kế thừa cả một kho báu khổng lồ gồm những báu vật bằng vàng ròng cùng những cổ vật vô giá nhưng công nương cuối cùng của hoàng tộc Chăm lại sống cuộc đời quá đỗi cơ hàn.

Kho báu giữa xóm nghèo

Cách đây vài năm, nhân một chuyến công tác, tôi ghé thăm gia đình bà Nguyễn Thị Đào – Hậu duệ của vua Pôklong Mơh Nai, vị vua cuối cùng của Vương quốc Chăm Pa. Tiếp tục đọc “Người đàn bà sống cực khổ bên “kho báu triệu đô””

Ghi ở vùng cỏ bàng và sếu đầu đỏ

LĐO | 

Ngày 19.10.2004, một dự án lạ lùng: Bảo tồn cỏ đã ra đời tại xã Phú Mỹ, huyện Kiên Lương (nay là huyện Giang Thành), tỉnh Kiên Giang. Phạm vi dự án là đồng cỏ bàng tập trung ở ba ấp là Trà Phọt, Kinh Mới và Trần Thệ.

Sếu đầu đỏ ở Phú Mỹ.

Sếu đầu đỏ ở Phú Mỹ.
Tiếp tục đọc “Ghi ở vùng cỏ bàng và sếu đầu đỏ”

Teo tóp rừng Tây Nguyên – 3 bài

teo top rung tay nguyen - bai 2: mat rung, mat luon can bo hinh anh 1

Rừng của Công ty Lâm nghiệp Thuận Tân giao cho huyện Đăk Song quản lý đã biến thành vườn tiêu, nhà ở. Ảnh: T.K

***

Teo tóp rừng Tây Nguyên – bài 1: Phá rừng như… trẩy hội

authorĐặng Trung Kiên Thứ Ba, ngày 01/08/2017 06:00 AM (GMT+7)

(Dân Việt) Diện tích rừng ở Tây Nguyên đang teo tóp với tốc độ chóng mặt do sự bất lực, thậm chí là “buông tay” của nhiều đơn vị quản lý rừng. Nhiều điểm nóng tranh chấp phát sinh, việc thu hồi đất rừng theo chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ cũng vô cùng nan giải. Tiếp tục đọc “Teo tóp rừng Tây Nguyên – 3 bài”