TVN – Theo như châm ngôn của Eisenhower về việc xới tung vấn đề để giải quyết nó, việc mở rộng hợp tác vượt quá khuôn khổ nguồn nước tiến tới năng lượng và các lĩnh vực tài nguyên khác sẽ mở ra những cơ hội mới cho hợp tác khu vực trên cơ sở có qua có lại và hiệp lực.
Khi được hỏi về thành công của mình với tư cách là một người lính và một chính trị gia, Tổng thống Mỹ Eisenhower đã trả lời: Bất cứ lúc nào tôi gặp phải vấn đề không thể giải quyết, tôi luôn luôn xới to nó lên. Tôi không thể giải quyết nó bằng cách cố gắng ép nó nhỏ đi, nhưng nếu tôi làm cho nó đủ lớn, tôi có thể nhìn thấy bản phác họa của giải pháp”.
Cách tiếp cận của Eisenhower có thể tương tự với tình hình của sông Mekong ngày nay.
Hình ảnh công trình xây dựng đập thủy điện Xayaburi của Lào trong quá trình gấp rút hoàn thành (tháng 4/2016). Ảnh: TTO
Nhìn kỹ ảnh 3 tảng cây kỳ quái bị ràng chặt trên xe đầu kéo trông như “quái thú” vừa bị Trạm CSGT Phú Lộc buộc dừng và xử phạt tại Thừa Thiên-Huế, tướng Dánh bảo đây không phải là cây của ông, còn tôi-phóng viên Tiền Phong thì khẳng định đây không phải là lần đầu công ty Vận tải Cơ giới Hải Sơn chở cây khủng, quá khổ quá tải như thế băng qua hàng trăm chốt chặn, từ Tây Nguyên ra Bắc.
Ảnh Hoàng Thiên Nga chụp tại huyện Krông Năng ngày 19 tháng 12 năm 2017
Dramatic Photos Show How Sand Mining Threatens a Way of Life in Southeast Asia
Vietnam is a prime example of a little-known global threat: the mining of river sand to build the world’s booming cities.
In An Giang Province, Vietnam, a half-mile stretch of riverfront along the Van Nao River collapsed in April 2017, plunging houses and part of the road into the river. Sand mining had weakened the bank.
VietNamNet Bridge – On January 1, 2018, the 2017 amended Criminal Code with stricter provisions and heavier sanctions on wildlife crime took effect.
Criminals can be sentenced up to 15 years in prison
Criminals can be sentenced up to 15 years in prison and a pecuniary penalty of up to VND15 billion.
The first Criminal Code in 1985 only mentioned crimes related to forest management and protection and the illegally poaching of birds and animals. The maximum penalty stipulated in the law was three years imprisonment.
Năm 1977, học giả Kirkpatrick Sale đã hỏi kinh tế gia người Đức E.F. Schumacher: “Dựa vào những hiểu biết sâu sắc về kinh tế, xã hội của mình, ông có thể đưa ra lời khuyên nào có tính hoàn toàn chính trị không?”. Schumacher trả lời: “Hãy trồng một cây!”.
Trồng một cây? Đó lại là một lời khuyên chính trị hay sao? Và đó là câu chuyện ở phương Tây nửa sau thế kỷ 20. Nhưng ở Việt Nam, nửa đầu thế kỷ 19, “trồng một cây” đã là một quyết định chính trị rồi. Theo sách Quốc sử di biên, năm 1831, vua Minh Mạng đã ban chiếu có đoạn: “Chiếu sai các thành trấn, thành phủ và đường quan đều trồng cây mít, cách 5 thước trồng một cây. Đê sông lớn, đê sông nhỏ đều trồng cây liễu; các vườn tược bỏ hoang đều phải trồng đay gai”.Đến đầu thế kỷ 21 này, khi rừng tự nhiên mất đi với tốc độ chóng mặt, lũ lụt năm sau gây hậu quả nặng nề hơn năm trước, không chuyện gì chính trị và thời sự hơn là việc “trồng một cây”. Và không gì hay hơn để bắt đầu bằng việc nghe những người trồng cây kể chuyện của họ.
Bờ kè An Nhiên trước lũ. (Ảnh: trang trại An Nhiên cung cấp)
Ba Lan đang ở giữa mùa đông, khắp nơi cây cối đều trụi lá, trơ cành đen đúa, khẳng khiu, tưởng như đã chết khô héo, kể cả những cây thông vốn giỏi chịu lạnh cũng đổi sang màu xanh pha vàng úa hoặc xanh xám ghi. Để có chút màu xanh của cây cối, nhân dịp cuối tuần đi chợ nông dân, tôi mua ít củ hoa hyancyth (ở Việt Nam gọi là hoa tiên ông), hoa tulip và ít củ thủy tiên về trồng. Thoạt đầu, trông chúng chả khác gì mấy củ hành tây mua ngoài chợ, thế mà chỉ mấy ngày trong căn bếp ấm, được tưới nước đầy đủ, các loại hoa đã thi nhau bật tung nụ, làm rạng rỡ cả ngày đông tuyết trắng đơn sắc ngoài cửa sổ. Tiếp tục đọc “Đời luôn sẵn kẻ mộng mơ”→
Every January through March, vast numbers of small fires spring up across the countryside in Southeast Asia. Those months usually bring cool, dry weather—perfect conditions for burning.
On that day, there were significantly more fires in Cambodia than in neighboring countries. VIIRS detected 1,868 hot spots in Cambodia, 185 in Laos, 77 in Myanmar, 217 in Thailand, and 114 in Vietnam. The large number of fires in Cambodia were the most VIIRS has observed on a single day in 2018. The pattern is consistent with recent years: As depicted in the map below, the instrument has detected four-to-five times as many fires in northern Cambodia as it did in Vietnam and Thailand between August 2016 and February 2018. Northern Laos also had a relatively high number of fires. Tiếp tục đọc “Fire season in Southeast Asia”→
Ngày 13/3/2018, tại đảo Tuần Châu, TP Hạ Long, Tổ chức bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) cùng đại diện lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh, thành phố Hải Phòng đã họp cấp lãnh đạo lần thứ năm, tiếp tục bàn các kế hoạch bảo vệ thiên nhiên và môi trường cho vùng di sản.Chủ trì cuộc họp cấp lãnh đạo sáng kiến liên minh
Hiện nay và trong thời gian tới, ĐBSCL phải đương đầu với ít nhất hai thách thức toàn cầu, một thách thức khu vực và một thách thức từ chính sự khai thác đồng bằng. Toàn cầu, đó là biến đổi khí hậu, nước biển dâng, và toàn cầu hóa kinh tế, hội nhập quốc tế. Các thách thức đó không tác động riêng lẻ mà cùng nhau và liên hoàn tác động, nhân lên hậu quả của các tác hại là thách thức tổng hợp đối với sự phát triển bền vững của đồng bằng.
Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) nằm ở ngoài cùng của châu thổ sông Mekong giáp với biển, được hình thành từ khoảng 6000 năm nay, từ trầm tích mà sông Mekong tải ra biển cộng với quá trình biển lùi. Nước và trầm tích là hai yếu tố thuộc về bản chất của đồng bằng. Tiếp tục đọc “Đồng bằng Sông Cửu Long: Những thách thức hiện nay và ngày mai”→
A Water Window project honored at COP 23 as a Best Climate Practice.
The Buoyant Foundation Project (BFD), Development of Amphibious Homes for Marginalized and Vulnerable Populations led by architecture professor Dr. Elizabeth English of the University of Waterloo, Canada was honored as a Best Climate Practice. The honor was presented by the Initiative on Climate Change Policy and Governance (ICCG) at the 23rd Conference of Parties (COP) to the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCC) in Bonn, Germany.
The BFD project was one of 12 projects that received funding from the Global Resilience Partnership Water Window Challenge (Water Window) by Zurich Insurance Group and the Z Zurich Foundation in 2017. Tiếp tục đọc “Houses that Float on Water”→
Manon Besset, Edward J. Anthony, Guillaume Brunier et Philippe Dussouillez
Giới thiệu
Đồng bằng sông Cửu Long (hình 1) được coi là đồng bằng lớn thứ ba trên thế giới với diện tích gần 100.000 km² (Coleman và Huh, 2004). Với 18 triệu dân, ĐBSCL thâm canh nông nghiệp gồm ruộng lúa, cây ăn quả cũng như nuôi tôm và cá, từng loại chiếm 60%, 70% và 60% tổng sản lượng của Việt Nam (Uỷ ban sông Mekong, 2010 ). ĐBSCL được mô tả như vựa lúa của Đông Nam Á, được nối với một con sông với chiều dài 4.750 km và lưu vực thoát nước khoảng 832.000 km² (Milliman và Ren, 1995). Lưu lượng nước trung bình ước tính của sông Mekong khoảng 14.500 m³/s (Uỷ ban Sông Mekong, 2010). Chế độ thuỷ văn hàng năm theo mùa với một mùa lũ (tháng 5 đến tháng 10), trong đó trầm tích của sông được đưa đến đồng bằng và bờ biển. Ước tính tải lượng trầm tích hàng năm của sông Mekong tại Kratie, Campuchia, chỉ ở thượng nguồn đồng bằng (hình 1), dao động từ 50 đến 160 Mt. Gió mùa Ấn Độ cũng tương ứng với sóng năng lượng thấp từ phía tây nam gây suy yếu dòng dọc bờ về phía Đông Bắc. Trong mùa này, lượng bùn cao từ sông Mekong chủ yếu lắng đọng trong khu vực gần bờ biển của các cửa sông phân lưu (Wolanski et al, 1998;.. Unverricht et al, 2013), khác với với mùa khô, lượng bùn mang tới do sóng mạnh bởi gió Đông Bắc Thái Bình Dương (hình 1). Trầm tích vận chuyển dọc theo phía tây nam từ cửa sông bởi những đợt gió tín phong, sức gió và thủy triều. Dải triều giảm từ khoảng 3m vào mùa xuân dọc theo bờ biển Nam Trung Hoa xuống dưới 1m ở Vịnh Thái Lan, cũng như vùng biển được che chắn từ các sóng theo mùa Thái Bình Dương có năng lượng cao hơn.
Vùng ĐBSCL phát triển nhanh để hình thành đường bờ dài 700 km ở Biển Đông từ 5,3 đến 3,5 ngàn năm với tốc độ bồi tụ lên đến 16 m/năm (Tạ et al., 2002). Khi tiếp xúc với sóng biển ngày càng tăng, tỷ lệ này giảm xuống dưới 10 m/năm ở cửa sông. Tuy vậy, tỷ lệ này vẫn ở mức cao lên đến 26 m/năm trong khu vực Cà Mau ở phía tây nam (Ta và cộng sự, 2002). Sự chênh lệch về tỷ lệ này là do hình thái lệch của đồng bằng về phía tây nam (hình 1). Sự khác biệt này cũng phản ánh sự biến đồi kích thước hạt, từ cát ưu thế ở cửa sông, nơi bị chi phối bởi các giồng cát (Tamura et al., 2012), đến bùn ưu thế khu vực phía tây trong quá khứ là rừng ngập mặn.
Biểu đồ độ lún và vận tốc đất lún trong 25 năm tại Đồng Bằng Sông Cửu Long. [nguồn: Environ.Res.Lett. 12 (2017) với ghi chú của KS Phạm Phan Long, Viet Ecology Foundation]. Hiện nay, rất nhiều giếng tầng nông và bơm bằng tay đều bị nhiễm mặn nhiễm phèn, nước giếng không còn dùng được, và nay người nông dân phải khoan sâu 400-500m để tìm được nguồn nước ngọt, mặt bằng ĐBSCL đang bị sụt lún nhanh chóng vì các tầng nước ngầm đang bị tận cùng khai thác.
Ngô Thế Vinh (Gửi Nhóm Bạn Cửu Long)
Water, water, every where, Nor any drop to drink.
Samuel Taylor Coleridge [1772-1834]
Thế kỷ 21 của tỵ nạn môi sinh, đã có 2 triệu người
phải rời bỏ quê hương ĐBSCL ra đi tìm kế sinh nhai
Hình ảnh một dòng sông đang chết dần; cũng để hiểu tại sao đã có 2 triệu người phải rời bỏ quê hương ĐBSCL đi tìm kế sinh nhai; từ phải: TS Lê Anh Tuấn, Th.S Nguyễn Hữu Thiện. [photo by Ngô Thế Vinh]
Mặc phố phường tưng bừng đón xuân, những chàng trai canh giữ hai khoảnh đầm lầy hiếm quý vẫn cần mẫn ngày đêm lầm lũi xuyên rừng, lội sình bất kể thời khắc giao thừa hay bình minh đầu tiên của năm mới, để bảo vệ từng cây Thủy tùng cổ thụ, từng cụm chồi ghép non xanh.
Tuần tra giữa rừng thủy tùng
Báu vật đại ngàn
Đây đã là cái tết thứ 8 kể từ khi Ban quản lý Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Thông nước (BQL KBT) được UBND tỉnh Đắk Lắk ra quyết định thành lập với nhiệm vụ gìn giữ, phát triển hai quần thể thực vật đã khiến Việt Nam có tên trong bản đồ Thông nước (tức Thủy tùng) của thế giới. Tiếp tục đọc “Đón tết giữa đầm lầy”→
![Biểu đồ độ lún và vận tốc đất lún trong 25 năm tại Đồng Bằng Sông Cửu Long. [nguồn: Environ.Res.Lett. 12 (2017) với ghi chú của KS Phạm Phan Long, Viet Ecology Foundation]. Hiện nay, rất nhiều giếng tầng nông và bơm bằng tay đều bị nhiễm mặn nhiễm phèn, nước giếng không còn dùng được, và nay người nông dân phải khoan sâu 400-500m để tìm được nguồn nước ngọt, mặt bằng ĐBSCL đang bị sụt lún nhanh chóng vì các tầng nước ngầm đang bị tận cùng khai thác.](https://gdb.voanews.com/A1818CF5-B123-40D8-8B57-BA314FCCE31B_w1023_r1_s.jpg)
![Hình ảnh một dòng sông đang chết dần; cũng để hiểu tại sao đã có 2 triệu người phải rời bỏ quê hương ĐBSCL đi tìm kế sinh nhai; từ phải: TS Lê Anh Tuấn, Th.S Nguyễn Hữu Thiện. [photo by Ngô Thế Vinh]](https://gdb.voanews.com/3DD8C957-375D-4F57-8CEC-F76DFB15B424_w650_r0_s.jpg)
CVD 