I'm from Hanoi, Viet Nam.
I'm an author of Dot Chuoi Non (dotchuoinon.com/author/hangbelu/), a blog on Positive thinking, founded by Dr. Tran Dinh Hoanh, an attorney in Washington DC.
I'm a co-founder of Conversations on Vietnam Development - cvdvn.net, a virtual think tank. I am a co-founder of two companies in Viet Nam working on children education services. I advise companies on STEAM education, English language education for children and students in Vietnam.
I'm studying the Buddha's teaching and the teaching of Jesus. I practice mindful living including meditation.
I hold a PhD on Sustainable Energy Systems from University of Lisbon and Aalto University.
I graduated from Hanoi University of Technology on Environmental Engineering. I obtained a Master degree of the same major from Stanford University and Nanyang Technological University.
My English-language blog at: hangbelu.wordpress/.
I play table tennis as a hobby.
GN – Xuất gia báo hiếu là một nét đẹp truyền thống lâu đời của người Khmer Nam Bộ. Lễ nhập tu báo hiếu này thường được tổ chức vào khoảng thời gian trước hoặc sau Tết Chôl Chnăm Thmây.
Theo phong tục của người Khmer Nam Bộ, nam thanh niên 16 tuổi trở lên thường vào chùa xuất gia tu học từ một đến vài năm. Tuy nhiên, chuyện vào chùa tu là điều không bắt buộc, họ có thể tu vào lúc nào đó thích hợp và muốn tu một hay nhiều năm đều được.
Theo HT.Danh Lung, việc đi tu báo hiếu cho ông bà, cha mẹ là một nét đẹp trong cộng đồng Phật tử trẻ Khmer; bên cạnh đó, một điều không kém phần quan trọng, là chỉ những thanh niên từng tu tập ở chùa mới dễ có cơ hội… lấy vợ. Các cô gái và gia đình họ chỉ ưng những chàng trai đã từng trải nghiệm đời sống xuất gia.
, Hironori Kato baDepartment of Architecture and Civil Engineering, City University of Hong Kong, Tat Chee Avenue, Kowloon, Hong KongbDepartment of Civil Engineering, The University of Tokyo, 7-3-1, Hongo, Bunkyo-ku, Tokyo, 113-8656 Japan
Highlights • We examine the relationship between airport rail links and metropolitan productivity. • Cities with airport rail links are more productive than those without airport rail links. • Cities with shorter access time enabled by airport rail links are more productive. • Airport rail links should be discussed as a catalyst for wider economic development.
Thông Tấn Xã VN Baotintuc.vn Thứ Ba, 11/06/2013 21:15 |
Nghi Xuân – mảnh đất địa linh nhân kiệt, từ xa xưa đã sản sinh ra bao nhân tài cho đất nước, được ví là “cái nôi” văn hóa của quê hương Hà Tĩnh. Trên mảnh đất này, nhiều loại hình văn nghệ dân gian xuất phát từ lao động, sinh hoạt của nhân dân như: ca Trù, trò Kiều (có nơi gọi là chèo Kiều), hò Nghẹt… nhưng tiêu biểu nhất là trò Kiều vì nó đã đi vào lòng người và được nhân dân mến mộ từ bao đời nay.
Một cảnh diễn trò Kiều.
Theo ông Nguyễn Ban, hậu duệ chi ất đời thứ VI của Đại thi hào Nguyễn Du, nguyên trưởng phòng Văn hóa thông tin (cũ) huyện Nghi Xuân, người đã tốn nhiều công sức để khôi phục lại trò Kiều: Sau khi có Truyện Kiều, khoảng nửa thế kỷ sau, các loại hình văn nghệ dân gian dựa trên Truyện Kiều bắt đầu xuất hiện. Khoảng cuối thế kỷ XIX, ở vùng Bắc Nghệ An, Truyện Kiều được chuyển thể sang trò Kiều – sự kết hợp giữa hát tuồng và hát chèo Kiều kết hợp với diễn xuất, làm trò và các làn điệu khác như: dân ca, ví Dặm Nghệ Tĩnh, ca Huế, ca Trù…
So, where does this hidden labor take place? According to Casilli’s research, workers are in countries including Kenya, India, the Philippines, and Madagascar — regions with high levels of digital literacy, access to English- or French-speaking workers, and little in the way of labor protection or union representation.
Behind most of today’s AI models lies the labor of workers in the Global South, who are exposed to disturbing content and poor working conditions. This reality raises urgent questions about the transparency and ethics of AI development.
Picture working 10-hour days tagging distressing images to train an AI model — and getting paid not in money, but in a kilogram of sugar. This isn’t dystopian fiction, but reality for some of the workers behind today’s most advanced artificial intelligence.
While the development of AI is undoubtedly enhancing the lives of many by streamlining processes and offering efficient solutions, it also raises a pressing question: What is the true cost of AI, and who is paying for it?
Antonio Casilli, Professor of Sociology at Télécom Paris and Founder of DipLab, addressed this question during an Esade seminar on the promises and perils of the digitalization of work. The event was part of the kick-off for the DigitalWORK research project, which explores how digital technologies are transforming work and promoting fair, equitable and transparent labor conditions, with Anna Ginès i Fabrellas and Raquel Serrano Olivares (Universitat de Barcelona) as principal investigators.
Ngay sau bão số 15, cơn bão Senyar được đánh giá là cơn bão có một không hai trong lịch sử hơn 180 năm qua.
Sau bão số 15, xuất hiện bão Senya. Trong ảnh là đường đi của bão lúc 6h40 ngày 28.11. Ảnh: Zoom Earth
Bão Senyar – hiện tượng khí tượng được đánh giá là “chưa từng có tiền lệ” trên eo biển Malacca – không chỉ lập hàng loạt kỷ lục hiếm gặp mà còn để lại một vùng áp thấp có khả năng tác động trực tiếp đến Biển Đông trong vài ngày tới.
Dưới ảnh hưởng của bão số 15, vùng áp thấp này có thể bị hút ngược ra Biển Đông và mạnh lên trở lại thành áp thấp nhiệt đới vào khoảng ngày 29.11.
Nếu hình thành xoáy thuận mới, đây sẽ là xoáy thuận nhiệt đới thứ 21 trên Biển Đông năm 2025, vượt kỷ lục 20 cơn của năm 2017, qua đó lập kỷ lục lịch sử về số xoáy thuận hoạt động trong 1 năm.
Vị trí và dự báo hướng đi của bão số 15 lúc 8h sáng 28.11. Ảnh: Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia Việt Nam
Senyar: Cơn bão “có một không hai” trong lịch sử khí tượng
Bão Senyar tan sau khi đổ bộ vào bờ Tây Malaysia rạng sáng 28.11, nhưng ngay lập tức được ghi nhận là một trong những hiện tượng khí quyển đặc biệt nhất khu vực Ấn Độ Dương – Tây Bắc Thái Bình Dương.
Theo tin bão của Cục Khí tượng Malaysia (MetMalaysia), bão đổ bộ khoảng 1h sáng 28.11 vào giữa Banting và Port Dickson, sau đó suy yếu khi đi vào Pahang, nhưng vẫn gây mưa từng đợt tại nhiều bang do hoàn lưu thấp còn sót lại.
Lý do Senyar gây chấn động giới khí tượng nằm ở hàng loạt kỷ lục mới được xác lập:
Cơn bão nhiệt đới đầu tiên trong lịch sử hơn 180 năm qua hình thành ngay trên eo biển Malacca, khu vực vốn được xem là không có bão. Kể từ năm 1842, chưa từng có xoáy thuận nhiệt đới mạnh nào được ghi nhận tại vị trí Senyar xuất hiện.
Cơn bão đầu tiên được Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD) đặt tên tại vị trí này.
Cơn bão có vĩ độ hình thành thấp thứ hai kể từ khi IMD đặt tên bão năm 2004.
Cơn bão đầu tiên đổ bộ Sumatra (Indonesia) trong tháng 11 trong hơn 1 thế kỷ dữ liệu.
Cơn bão có sức gió mạnh nhất khi đổ bộ Sumatra, vượt qua bão Vamei (2001).
Cơn bão có tên đầu tiên đổ bộ Indonesia trong lưu vực Bắc Ấn Độ Dương.
Cơn bão thứ hai trong lịch sử đổ bộ phần lãnh thổ Indonesia thuộc Bắc Bán Cầu.
Cơn bão đầu tiên đổ bộ Indonesia trong tháng 11 kể từ bão 03S (2001).
MetMalaysia nhấn mạnh rằng Malaysia vốn nằm ngoài đường đi của bão nhiệt đới, do đó sự xuất hiện của Senyar là “cực kỳ bất thường”. Cơ quan này tiếp tục phát cảnh báo mưa lớn đến hết ngày 29.11 và theo dõi sát diễn biến của hoàn lưu còn lại.
Vùng áp thấp sau Senyar: Nguy cơ tái sinh thành xoáy thuận trên Biển Đông
Điều đáng lo ngại hơn nằm ở vùng áp thấp hình thành sau khi bão Senyar tan. Vùng xoáy yếu này đang tồn tại phía Tây Malaysia và hiện di chuyển chậm.
Dưới tác động của cơn bão số 15 (lúc 7h sáng 28.11 ở vào khoảng 12,5 độ vĩ bắc, 113,0 độ kinh đông, cách đảo Song Tử Tây khoảng 190km về phía tây bắc), vùng áp thấp có thể bị hút sang phía đông, một hiện tượng lần đầu tiên được ghi nhận giữa hai lưu vực khí hậu Ấn Độ Dương và Tây Bắc Thái Bình Dương.
Các mô hình dự báo bão cho thấy, khi tiến ra Biển Đông, vùng áp thấp này có thể mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới trong khoảng ngày 29.11. Nếu điều này xảy ra, đây sẽ là cơn áp thấp hoặc bão thứ 21 hoạt động ở Biển Đông năm nay – con số chưa từng có.
Satellite images show how data centers are changing America’s landscape
Business insider
Data centers across the street from residential housing are not an uncommon scene in Virginia.
There are over a thousand planned or existing data centers across the US, according to a BI investigation.
Major tech companies are racing to construct even more as the AI boom continues. But at what cost?
Satellite images show where these facilities are cropping up and why they’re a nuisance to many.
Build, baby, build. That’s the mantra behind the AI boom sweeping America.
This year, alone, Amazon, Meta, Microsoft, and Google are projected to spend about $320 billion in capex, mostly for AI infrastructure, according to an analysis of financial statements by Business Insider.
At the heart of this AI infrastructure growth are data centers that house the specialized hardware and high-speed networking equipment, driving the intensive computations behind large language models. However, AI needs more.
Because AI learns by processing increasingly large amounts of data, improving it requires more computational power, which in turn necessitates more data centers.
A BI investigation found 1,240 data centers across America are already built or approved for construction by the end of 2024.
Giữa nhiều mặt hàng cứu trợ quen thuộc, có một số vật phẩm gần đây được nhắc đến nhiều hơn – băng vệ sinh và đồ lót sạch. Đây là tín hiệu đáng mừng vì những sản phẩm vệ sinh và kinh nguyệt – vốn rất thiết yếu với phụ nữ và trẻ em gái – đã được nhìn nhận đúng vai trò của chúng trong các gói cứu trợ khẩn cấp.
Tuy nhiên, đâu đó vẫn có người hoài nghi về tầm quan trọng của băng vệ sinh và đồ lót sạch: “Đồ cá nhân sao lại đưa vào danh sách?”, “Người ta cần ăn, cần uống, đâu cần băng vệ sinh?”… Những phản ứng ấy cho thấy vẫn tồn tại khoảng cách trong nhận thức về kinh nguyệt, đặc biệt là trong cứu trợ thiên tai – khi những nhu cầu cơ bản nhất lại trở nên khó tiếp cận hơn bao giờ hết.
BĂNG VỆ SINH, ĐỒ LÓT SẠCH LÀ NHU CẦU THIẾT YẾU
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai đang trở nên bất thường, dữ dội và khó dự đoán với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Khi thiên tai xảy ra, hàng nghìn, thậm chí là chục nghìn hộ dân phải sơ tán hoặc rơi vào cảnh thiếu thốn trầm trọng: mất điện, thiếu nước sạch, khan hiếm thực phẩm, nhà cửa hư hại, đường sá bị chia cắt khiến nhiều nơi bị cô lập.
In Vietnam, an impasse over feed-in-tariffs for renewable energy producers threatens foreign investors’ confidence in government policies
Afestering legal crisis is threatening to derail Vietnam’s energy development plans. 173 solar and wind projects, representing about US$13 billion in investments, are stuck in limbo due to ongoing disputes regarding their feed-in-tariffs (FITs) – the guaranteed payments that the government would pay for their contribution to the power grid. This situation raises concerns about Vietnam’s business environment and the consistency of its economic policy. If Vietnam does not resolve these disputes promptly, the country could face significant legal, financial, and reputational repercussions.
Between 2018 and 2021, Vietnam experienced a significant boom in renewable energy, primarily fuelled by the government’s commitment to offer attractive 20-year FITs to investors for projects that began commercial operations before designated deadlines. However, in 2023, an investigation by the Government Inspectorate found that many of these projects had not obtained their Construction Completion Acceptance (CCA) certificates before their Commercial Operation Date (COD). Following the inspection, the Ministry of Industry and Trade issued a new circular, effective June 2023, stipulating that renewable energy projects must obtain a CCA certificate before being recognised for COD. This effectively disqualified the affected projects from receiving the original FIT rates.
Việt Nam nằm trong những quốc gia có tỷ lệ phụ nữ tham gia lực lượng lao động cao nhất khu vực Đông Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, tỷ lệ cao không đồng nghĩa với việc làm chất lượng hay cơ hội tiếp cận việc làm tốt hơn.
Tại Việt Nam và các nước trong khu vực, nhiều người, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên, vẫn chủ yếu làm các công việc có năng suất thấp hoặc công việc phi chính thức. Trong khi đó, dân số trong độ tuổi lao động đang thu hẹp đúng vào lúc việc nâng cao kỹ năng và năng suất trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để duy trì tăng trưởng.
👩💼 Vậy Việt Nam cần làm gì để tạo nhiều việc làm chất lượng hơn, nâng cao năng suất và tăng khả năng chống chịu cho nền kinh tế?
In Viet Nam and across the region, many people, especially women and youth, remain in low-productivity or informal jobs. At the same time, the working-age population is shrinking just as strengthening skills and productivity becomes more critical than ever to sustain growth.
👩💼So what will it take for Viet Nam to create more quality jobs, boost productivity, and build a more resilient economy
Qua trận lũ lụt lịch sử tại các tỉnh miền Trung lại dấy lên câu chuyện thủy điện xả lũ. Thế giới đã giải bài toán này bằng những công cụ tài chính sòng phẳng và chế tài hình sự nghiêm khắc.
Hãy hình dung giả định phòng điều khiển của một nhà máy thủy điện với không khí căng như dây đàn. Mực nước trong hồ đang nhích dần lên từng centimet. Bên ngoài, mưa vẫn xối xả. Trên bàn điều khiển là văn bản chỉ đạo của Ban chỉ huy phòng chống thiên tai: “Vận hành xả lũ với lưu lượng từ 0 đến 5.000 m³/s”.
Đây chính là lúc tư duy “đánh đu” xuất hiện. Với chủ đầu tư, nước trong hồ là tiền. Mỗi mét khối nước xả qua đập tràn thay vì chạy qua tuabin là một khoản doanh thu bị dòng nước cuốn trôi vĩnh viễn. Nếu xả sớm để đón lũ theo kịch bản an toàn nhất, nhưng sau đó mưa dừng và lũ không về, nhà máy sẽ đối mặt với rủi ro kép: mất nước để phát điện cho mùa khô năm sau và tuabin bị mài mòn nhanh chóng do phải vận hành ở cột nước thấp.
Vì tiếc rẻ “vàng trắng” và vì mệnh lệnh hành chính cho phép một biên độ quá rộng (từ 0 đến 5.000), người vận hành thường chọn cách “câu giờ”. Họ xả cầm chừng, “nhỏ giọt” 200-300 m³/s vào buổi sáng với hy vọng cơn mưa sẽ ngớt. Đó là một ván cược với thiên nhiên.
BHP found liable for 2015 dam disaster by London court
Lawsuit was brought by over 600,000 Brazilians
BHP intends to appeal, says settlements cut claim in half
BHP (BHP.AX), opens new tab is liable for the 2015 collapse of a dam in southeastern Brazil, London’s High Court ruled on Friday, in a lawsuit the claimants’ lawyers previously valued at up to 36 billion pounds ($48 billion).
The Reuters Daily Briefing newsletter provides all the news you need to start your day. Sign up here.
Hundreds of thousands of Brazilians, dozens of local governments and around 2,000 businesses sued BHP over the collapse of the Fundao dam in Mariana, southeastern Brazil, which was owned and operated by BHP and Vale’s (VALE3.SA), opens new tabSamarco joint venture.
Brazil’s worst environmental disaster unleashed a wave of toxic sludge that killed 19 people, left thousands homeless, flooded forests and polluted the length of the Doce River.
A separate claim against Vale was filed in Dutch courts in 2024 on behalf of nearly 1,000 businesses and more than 77,000 individuals hit by the dam break.
Judge Finola O’Farrell said in her ruling that continuing to raise the height of the dam when it was not safe to do so was the “direct and immediate cause” of the dam’s collapse, meaning BHP was liable under Brazilian law.
BHP said it would appeal against the ruling and continue to fight the lawsuit.
BHP’s President Minerals Americas Brandon Craig said in a statement that 240,000 claimants in the London lawsuit “have already been paid compensation in Brazil”.
“We believe this will significantly reduce the size and value of claims in the UK group action,” he added.
RBC Capital Markets analyst Marina Calero said a final resolution was unlikely before 2030, with significant uncertainty around which claims would ultimately be considered valid.
“Based on BHP’s estimates of overlap with Brazil’s compensation scheme, Vale and BHP could each face roughly $2.2 billion in additional payments,” Calero said in a note.
CLAIMANTS CELEBRATE MAJOR RULING
Gelvana Rodrigues da Silva, who lost her seven-year-old son Thiago in the flood, said in a statement: “Finally, justice has begun to be served, and those responsible have been held accountable for destroying our lives.”
“The judge’s decision shows what we have been saying for the last 10 years: it was not an accident, and BHP must take responsibility for its actions,” she added.
The claimants’ lawyers accused BHP, the world’s biggest miner by market value, of “cynically and doggedly” trying to avoid responsibility as the mammoth trial began in October.
BHP contested liability and said the London lawsuit duplicated legal proceedings and reparation and repair programmes in Brazil.
In the trial’s first week, Brazil signed a 170 billion reais ($31 billion) compensation agreement with BHP, Vale and Samarco, with BHP saying nearly $12 billion has been spent on reparation, compensation and payments to public authorities since 2015.
BHP said after Friday’s judgment that settlements in Brazil would reduce the size of the London lawsuit by about half.
A second trial to determine the damages BHP is liable to pay is due to begin in October 2026.
($1 = 0.7451 pounds)
($1 = 5.4039 reais)
Reporting by Sam Tobin. Additional reporting by Clara Denina. Editing by Kate Holton and Mark Potter
danviet.vn Tư Giang Thứ bảy, ngày 22/11/2025 08:03 GMT+7
Cần phân biệt rõ ràng: Thủy điện không tạo ra lũ, nhưng cách vận hành hồ chứa có thể khiến lũ nặng hơn hoặc nhẹ đi. Và mùa lũ năm nay ở miền Trung đã phơi bày những giới hạn rất nghiêm trọng của cách vận hành ấy.
Thủy điện trong tâm lũ miền Trung
Những ngày vừa qua, dải đất từ Quảng Trị đến Khánh Hòa trải qua một đợt lũ mà nhiều cán bộ phòng chống thiên tai phải gọi là “nghiệt ngã nhất trong nhiều năm”.
Mưa lớn trên diện rộng, nước dồn về nhanh, thủy triều dâng, hàng loạt con sông vượt báo động 3; riêng sông Ba tại trạm Củng Sơn đã vượt đỉnh lũ lịch sử năm 1993 tới 1,09 mét.
Hơn 52.000 ngôi nhà tại 128 xã, phường chìm sâu trong nước, nhiều khu dân cư bị chia cắt trong nhiều ngày, lực lượng cứu hộ không thể tiếp cận, nhiều nơi nguy cơ thiếu lương thực rất rõ rệt.
Trong lúc đó, người dân hạ du nhìn thấy những cửa xả trắng xóa mở hết công suất và đặt câu hỏi mà năm nào mùa mưa bão cũng lặp lại: “Nếu thủy điện không xả, có lũ lớn như thế này không?”.
Lực lượng tỉnh Đắk Lắk ưu tiên đưa người già, phụ nữ và trẻ em ra khỏi vùng nguy trước. Ảnh Công Nam
Câu hỏi ấy có thể hiểu được, nhưng nó chỉ là bề nổi của một câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Những trận mưa năm nay không phải mưa lớn bình thường, chúng là một dạng mưa cực đoan, vượt qua mọi kịch bản lịch sử.
Và hệ thống thủy điện – vốn được kỳ vọng là tấm lá chắn của hạ du – đã bước vào trận chiến này với một chiếc khiên quá mỏng.
Ông Nguyễn Đức Phú, Tổng Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Ba Hạ, khẳng định trên báo chí, việc xả hoàn toàn nằm trong quy trình và nếu không xả kịp thời thì “hồ sẽ mất an toàn, kéo theo thảm họa lớn hơn cho toàn bộ vùng hạ du”.
Về mặt kỹ thuật, điều đó đúng khi lưu lượng về quá lớn, hồ không có quyền lựa chọn giữa “xả” và “không xả”, mà chỉ có lựa chọn giữa “xả có kiểm soát” và “vỡ đập”.
Nhưng nói vậy không có nghĩa là trách nhiệm được phủi sạch. Bởi điểm then chốt không nằm ở thời điểm xả mà nằm ở tình trạng của hồ trước khi lũ đến. Nhiều hồ trong khu vực giữ mực nước cao suốt thời gian dài đầu mùa mưa. Riêng Sông Ba Hạ duy trì mức hơn 102–105m trước khi mưa lớn xuất hiện. Khi đó, dung tích phòng lũ gần như bằng không.
Hồ chứa không đón được lũ thì lũ sẽ đè hồ, và hồ bắt buộc phải đẩy nước xuống hạ du gần tương đương lượng nước về. Đó là lỗi vận hành mang tính hệ thống, không thể chỉ quy về kỹ thuật viên trực ca.
Một nghịch lý nữa là người dân luôn được nghe cụm từ “xả đúng quy trình”, nhưng thông tin cảnh báo lại không đến được với họ, hoặc có đến thì cũng muộn… Nhiều người chỉ kịp thấy nước lên đến bậc cửa, rồi đến chân giường, rồi đến nửa mái nhà mà không biết hồ đã bắt đầu xả từ bao giờ, xả bao nhiêu, nước còn lên bao nhiêu nữa.
Một quy trình đúng trên giấy nhưng không đến được tay người dân thì không thể coi là đúng trong thực tế. Trong thời đại mà dữ liệu có thể cập nhật theo phút, việc hạ du mù mờ thông tin đến mức không kịp trở tay là điều khó chấp nhận.
Đặt trong bối cảnh ấy, không thể chỉ trích thủy điện một chiều, nhưng cũng không thể bênh vực thủy điện bằng cách đổ hết lên trời, lên mưa và lên “tình huống bất khả kháng”.
Cần phân biệt rõ ràng: Thủy điện không tạo ra lũ, nhưng cách vận hành hồ chứa có thể khiến lũ nặng hơn hoặc nhẹ đi. Và mùa lũ năm nay đã phơi bày những giới hạn rất nghiêm trọng của cách vận hành ấy.
Tuy vậy, cũng phải nhìn nhận công bằng rằng các hồ vẫn thực hiện được một phần nhiệm vụ cắt lũ. Sông Ba Hạ báo cáo đã cắt được 93 triệu m³ trong 19 giờ đầu và thêm 53 triệu m³ trong ngày tiếp theo.
Nếu toàn bộ lượng nước khổng lồ ấy lao thẳng xuống hạ du theo địa hình dốc – đặc trưng của miền Trung – thì mức độ tàn phá sẽ còn lớn hơn nhiều.
Cần tư duy mới để vận hành hồ chứa
Không thể vì một trận xả lũ cực đại mà phủ nhận vai trò điều tiết của hồ chứa; càng không thể quên rằng hồ còn giữ nước cho mùa khô – điều tối quan trọng với Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, nơi hạn hán ngày càng khốc liệt.
Nhưng tất cả những điều đó chỉ đúng khi hồ được vận hành bằng một tư duy mới, phù hợp với một kiểu khí hậu đã bước sang giai đoạn bất định. Không thể giữ nước cao quanh năm chỉ để tối ưu hóa phát điện mà hy sinh dung tích phòng lũ; cũng không thể trông chờ vào các kịch bản lịch sử trong khi thực tế đang vượt ra khỏi mọi số liệu quá khứ.
Bối cảnh thiệt hại nặng nề buộc Chính phủ phải hành động khẩn cấp. Trong công điện ngày 21/11, Thủ tướng đã yêu cầu các tỉnh rà soát toàn bộ quy trình vận hành hồ chứa; đồng thời phân bổ ngay 700 tỷ đồng hỗ trợ bốn tỉnh bị thiệt hại nặng nhất: Khánh Hòa 200 tỷ, Lâm Đồng 200 tỷ, Gia Lai 150 tỷ, Đắk Lắk 150 tỷ.
Quy mô hỗ trợ lớn cho thấy mức độ phá hủy của lũvượt khỏi khả năng tự khắc phục của từng địa phương. Đây không chỉ là hỗ trợ tài chính trước mắt, mà là lời cảnh tỉnh rằng hệ thống ứng phó thiên tai hiện nay chưa đủ mạnh để chống đỡ trước các đợt mưa cực đoan.
Trận lũ này vì thế cần được xem như một dấu mốc quan trọng để nhìn lại toàn bộ hệ thống quản trị hồ chứa.
Phòng lũ phải là nhiệm vụ trung tâm, không thể đứng sau mục tiêu phát điện; mực nước hồ trước mùa mưa phải được hạ xuống theo một ngưỡng bắt buộc; dự báo khí tượng phải gắn chặt với vận hành hồ theo thời gian thực; cảnh báo xả lũ phải tới được từng thôn, từng buôn, từng hộ dân; và dung tích phòng lũ phải được tính toán lại theo mô hình khí hậu mới.
Thủy điện không phải “tội đồ” khi lũ lụt miền Trung năm nay quá khắc nghiệt và khó đoán định. Nhưng nếu cách vận hành, cách phối hợp và cách cảnh báo vẫn như cũ, mỗi trận lũ lớn sẽ lại biến thủy điện thành “nghi phạm quen mặt”, còn người dân hạ du vẫn là những người hứng chịu cuối cùng.
Và đó là điều một quốc gia hướng tới quản trị hiện đại, an toàn và phát triển bền vững có trách nhiệm không thể để lặp lại cho dân.
Global Forest Watch’s (GFW) deforestation alerts provide information about loss of tree cover in near-real-time, making them a critical tool for those working to combat deforestation. Existing alerts on GFW have been used to help Indigenous and local communities protect their forests, halt and prosecute environmental crimes and protect threatened wildlife.
However, in the past, alerts only let users know there’s been a disturbance without identifying a cause, other than a few limited classes such as fires.
Now, new drivers of deforestation alerts data is available on GFW that shows the causes of alerts across the tropics. This innovative data set uses an AI method to assign drivers to GFW’s integrated deforestation alerts in the three major forested regions in the tropics, allowing users to see what’s driving loss in near-real-time in these regions for the first time.
Critically, this information helps users distinguish between tree cover loss from natural and human causes, enabling more targeted action from those managing forests and reducing the need for costly field visits. Further, the data also provides more rapid information to estimate ecological impacts and supports better understanding of carbon emissions related to forest disturbances.
GIR 2025 report emphasizes the urgent need to incorporate resilience into infrastructure planning and investment. It shows that economic losses from service disruptions after disasters are, on average, 7.4 times higher than direct infrastructure damage.
The report emphasizes the importance of risk assessments, faster reconstruction, and governance reforms to reduce these losses. It advocates for localized risk modelling, institutional readiness, and innovative financing, including insurance and risk pooling. Businesses must also build end-to-end resilience across supply chains.
With over 75 case studies, GIR 2025 provides actionable insights across key pillars, including technology, finance, governance, and nature-based solutions. It calls for global cooperation to ensure infrastructure systems can withstand, adapt to, and recover from disasters, turning resilience into a driver of sustainable, inclusive growth.
Key points
Economic losses from service disruptions exceed direct infrastructure damage costs.
Faster reconstruction halves the GDP impact compared to delayed recovery efforts.
Risk assessments guide resilient investments and infrastructure planning decisions.
Businesses need resilient supply chains to reduce disaster vulnerabilities.
Financing resilience requires layered tools like insurance and risk pooling.
Governance reforms strengthen infrastructure recovery and long-term development stability.
.JPG)
BĂNG VỆ SINH, ĐỒ LÓT SẠCH LÀ NHU CẦU THIẾT YẾU
CVD 