Tác giả: Đào Thu Hằng
When literature became propaganda
Six books you didn’t know were propaganda
Governments influence a surprising amount of literature. Some of it pretty good

Nov 3rd 2023|8 min readListen to this story
AI Narrated
“ALL ART is propaganda”, wrote George Orwell in 1940, “but not all propaganda is art.” Few people would argue with the second part of that aphorism. There is nothing artistic about the dreadful ramblings of “Mein Kampf”. But the first seems true only if you are using a broad definition of propaganda. These days great works of art rarely set out to serve the purposes of a government. They may promote causes, but that is not normally why people esteem them. The books on this list, however, partially vindicate the first part of Orwell’s assertion. Governments or ideological groups either encouraged their authors to write them or promoted their writings for political ends. During the cold war Western intelligence agencies subsidised authors, sometimes very good ones. The CIA set up literary magazines in France, Japan and Africa. One purpose was to counter censorship by autocrats. Another was to make global culture friendlier to Western aims. British intelligence services commissioned works of fiction that supported empire. Some writers consciously offered their pens to the state; others did not realise that governments or groups would promote their work. Here are six books, all by authors of merit, that are works of propaganda in one way or another.
Trẻ em chết vì đuối nước ở VN thuộc nhóm cao nhất vùng “WHO Tây Thái Bình Dương,” và cao gấp 10 lần các nước phát triển. Trẻ em nông thôn đuối nước cao gấp 4 lần trẻ em thành thị.
- TPO – Việt Nam nằm trong nhóm có tỉ lệ cao trẻ bị đuối nước
- VNE – Tử vong do đuối nước cao gấp 10 các nước phát triển
- DT – Vì sao trẻ em nông thôn có tỷ lệ đuối nước cao gấp 4 trẻ em thành thị?
***
Việt Nam nằm trong nhóm có tỉ lệ cao trẻ bị đuối nước
Hà Minh, 26/07/2025 18:03
TPO – Theo thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm, gần 2.000 trẻ em Việt Nam tử vong do đuối nước – nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ từ 5 đến 14 tuổi. Dù tỉ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ có xu hướng giảm,
Việt Nam vẫn nằm trong nhóm nước có tỉ lệ cao nhất tại khu vực Tây Thái Bình Dương, theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
[Chú thích: 37 quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc khu vực “Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Tây Thái Bình Dương” bao gồm Úc, Brunei, Cam-pu-chia, Trung Quốc (bao gồm cả Hồng Kông và Ma Cao), Quần đảo Cook, Fiji, Pháp (Polynesia thuộc Pháp và Tân Thế Giới), Guam, Nhật Bản, Kiribati, Lào, Malaysia, Quần đảo Marshall, Micronesia, Mông Cổ, Nauru, New Zealand, Niue, Quần đảo Bắc Mariana, Palau, Papua New Guinea, Philippines, Pitcairn, Hàn Quốc, Samoa, Singapore, Quần đảo Solomon, Tokelau, Tonga, Tuvalu, Vanuatu, Việt Nam, và Quần đảo Wallis và Futuna].
Trong mùa hè oi ả, khi trẻ em mong chờ được vui chơi thỏa thích bên ao hồ, sông suối… thì nỗi lo về đuối nước lại một lần nữa trở thành mối nguy hại hiện hữu, cướp đi sinh mạng của không ít em nhỏ. Vụ việc mới xảy ra tại Hà Nội là một minh chứng đau lòng.
Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một bé trai 3 tuổi trong tình trạng hôn mê sâu sau khi được phát hiện dưới ao gần nhà, sau khoảng 30 phút mất tích. Dù đã được cấp cứu tích cực, cháu bé không qua khỏi vì tổn thương não quá nặng. Câu chuyện này không phải cá biệt.
Tiếp tục đọc “Trẻ em chết vì đuối nước ở VN thuộc nhóm cao nhất vùng “WHO Tây Thái Bình Dương,” và cao gấp 10 lần các nước phát triển. Trẻ em nông thôn đuối nước cao gấp 4 lần trẻ em thành thị.”Sân bay Long Thành nhìn từ bài học vắng khách ở bến xe Miền Đông mới
Chuyên gia lo ngại sân bay Long Thành vắng vẻ như bến xe Miền Đông mới do thiếu kết nối giao thông, đường sá chưa thuận tiện cho khách
Bến xe Miền Đông hoạt động tại TP HCM từ trước năm 1975 với tên gọi xa cảng Miền Đông, ban đầu nằm trên đường Lê Hồng Phong (giáp quận 5 và 10 cũ), đến 1981 dời về phường 26, quận Bình Thạnh cũ. Suốt nhiều năm, đây là bến xe lớn nhất thành phố, luôn đông đúc dịp cuối tuần, lễ, Tết. Tuy nhiên, do nằm ở nội đô, khu vực xung quanh thường xuyên quá tải, kẹt xe nghiêm trọng trên các tuyến quốc lộ 13, Nguyễn Xí, Đinh Bộ Lĩnh.
Để giảm ùn tắc và ô nhiễm, năm 2016 TP HCM quyết định xây bến mới, trong định hướng chuyển đầu mối vận tải này ra ngoại thành. Bến Miền Đông mới được xây dựng trên diện tích 16 ha tại quận 9 cũ với tổng vốn 4.000 tỷ đồng, khả năng phục vụ hơn 7 triệu lượt khách mỗi năm, trở thành bến xe liên tỉnh lớn nhất nước.
Tiếp tục đọc “Sân bay Long Thành nhìn từ bài học vắng khách ở bến xe Miền Đông mới”
Động vật sách đỏ: Phân biệt rõ nuôi để bán và nuôi để bảo tồn
- VNE – Nuôi để bán và nuôi bảo tồn
- DT – Khoa học bảo tồn thiên nhiên nhìn từ vụ án “gà lôi trắng”
*Chú thích: Sách đỏ – Sách đỏ Việt Nam là danh sách các loài động vật, thực vật ở Việt Nam thuộc loại quý hiếm, đang bị giảm sút số lượng nghiêm trọng hoặc có nguy cơ tuyệt chủng.”
Danh mục động thực vật trong Sách đỏ Việt Nam >>
***
Nuôi để bán và nuôi bảo tồn

Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên – PanNature
VNE – Thứ năm, 14/8/2025, 15:05 (GMT+7)
Hơn 20 năm trước, tôi cùng đồng nghiệp và một số nhà báo điều tra từng thâm nhập các trang trại nuôi gấu lấy mật ở Phúc Thọ, Hà Nội.
Thời kỳ giá mật gấu lên cao, cả nước có đến hơn 4.000 cá thể gấu – nuôi nhốt trong những dãy chuồng sắt bẩn thỉu, hầm hập mùi thuốc thú y – bị bóc lột tối đa để thu lợi cho người nuôi. Hồi đó, nhiều ý kiến cho rằng việc nuôi gấu lấy mật vừa góp phần phát triển kinh tế, vừa giúp bảo tồn loài động vật hoang dã quý hiếm này.
Sau 20 năm, với nhiều nỗ lực của các cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ như Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), Free the Bears, Animals Asia… số lượng gấu nuôi đã giảm hơn 95%.
Nếu ai hỏi phong trào nuôi gấu đó có góp phần bảo tồn gấu không? Câu trả lời là: Không, không và không! Hai loài gấu của Việt Nam (gấu chó và gấu ngựa) hiện nay cực kỳ hiếm gặp trong thiên nhiên hoang dã. Vào thời hoàng kim của mật gấu, người ta vẫn thậm thụt chỉ cho nhau chỗ mua mật gấu tự nhiên vì tin rằng nó tốt hơn mật gấu nuôi.
Tiếp tục đọc “Động vật sách đỏ: Phân biệt rõ nuôi để bán và nuôi để bảo tồn”Một xóm gần 10 người mắc ung thư, chưa rõ nguyên nhân, dân sống trong lo lắng
tienphong.vn Hoài Nam 28/06/2025 12:14
TPO – Tại thôn Trung Khánh, xã Lâm Trung Thuỷ, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh), liên tiếp phát hiện người dân bị ung thư. Trong khi nguyên nhân vẫn chưa được xác định, nhiều hộ dân đang sống trong tâm trạng hoang mang, bất an.
Về thôn Trung Khánh, xã Lâm Trung Thuỷ, huyện Đức Thọ (Hà Tĩnh) những ngày này, không khí ảm đạm bao trùm cả xóm nhỏ. Từ đầu ngõ, câu chuyện về “làng ung thư” đã râm ran. Vốn là vùng quê yên bình, người dân sống bằng nghề nông, thế nhưng khoảng 5 năm trở lại đây, số ca mắc ung thư ở thôn tăng cao bất thường.
Đặc biệt, tại cụm dân cư Nương Dòng, nơi chỉ có hơn 20 hộ dân nhưng đã ghi nhận gần 10 người đang điều trị ung thư và trên 5 người khác đã tử vong vì căn bệnh này.
![]() |
| Con đường dẫn vào cụm dân cư Nương Dòng. |
Tiếp tục đọc “Một xóm gần 10 người mắc ung thư, chưa rõ nguyên nhân, dân sống trong lo lắng”
‘Việt Nam có 37 làng ung thư thì 10 làng nguồn nước ô nhiễm nặng’
thanhnien.vn 20/06/2023 19:42 GMT+7
Thông tin trên được đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Xuân (đoàn Bình Dương) nêu ra trong thảo luận về dự thảo luật Tài nguyên nước sửa đổi chiều 20.6.2023
Góp ý về việc cấp nước sạch cho người dân, đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Xuân cho rằng nước sạch là một loại thực phẩm, hàng hóa đặc biệt, có tác động trực tiếp đến sức khỏe và mọi hoạt động thiết yếu khác của người dân.

Tuy nhiên tại Việt Nam, tỷ lệ hộ dân được tiếp cận nước máy hiện nay chỉ chiếm khoảng 52%; đặc biệt, tỷ lệ này ở thành thị là 84,2%, trong khi tại nông thôn chỉ đạt 34,8%.
Theo ước tính của Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF), Việt Nam có khoảng 52% trẻ em, tương đương với 17 triệu trẻ em chưa được sử dụng nước sạch. Thiếu nước sạch và vệ sinh kém được xem là nguyên nhân hàng đầu khiến 44% trẻ em bị nhiễm giun và 27% trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng.
Tiếp tục đọc “‘Việt Nam có 37 làng ung thư thì 10 làng nguồn nước ô nhiễm nặng’”
The cancer patient who inspired French movement to block reintroduction of pesticide
Fleur Breteau tells of how case was merely a symptom of a wider problem contaminating food and water systems
Kim Willsher in ParisFri 8 Aug 2025 17.20 BST
On the day French MPs gave themselves a round of applause for approving legislation to reintroduce a banned pesticide last month, a figure rose from the public gallery to shout: “You are supporters of cancer … and we will make it known.”
Fleur Breteau made it known. Her outburst and appearance – she lost her hair during chemotherapy for breast cancer – boosted a petition against the “Duplomb law” to well over 2m signatures.
On Thursday, France’s constitutional court struck down the government’s attempt to reintroduce the pesticide acetamiprid – a neonicotinoid banned in France in 2018 but still used as an insecticide in other EU countries as well as the UK – in a judgment that took everyone by surprise. The ruling said the legislature had undermined “the right to live in a balanced and healthy environment” enshrined in France’s environmental charter.
Tiếp tục đọc “The cancer patient who inspired French movement to block reintroduction of pesticide”
Is it too late for Gaza’s Children
| Thomson Reuter Foundation | |
| By Sadiya Ansari | Contributor | |
| This newsletter contains images that may be disturbing. Harrowing images of malnourished children in Gaza have intensified international pressure on Israel to increase humanitarian aid to the enclave.This week, Hamas-run health authorities in Gaza said that 93 children were among the 180 people who have already died from hunger-related causes. These deaths come on top of more than 60,000 Palestinians, mostly civilians, the health authorities in Gaza say have been killed since Israel launched its military offensive in the strip in October 2023. Almost 470,000 people in Gaza are enduring famine-like conditions, according to the World Health Organization (WHO), with 90,000 women and children in need of specialist nutrition treatments. WHO chief Tedros Adhanom Ghebreyesus described the situation as “mass starvation” that was “man-made”, laying the blame squarely at the Israeli blockade.While Israel has denied a policy of starvation, it controls most aspects of how food reaches and is distributed in Gaza. This includes access into Gaza, transport logistics and who is permitted to distribute aid. Today we’ll unpack the policy on aid entering the territory. The policy Israel controls access into Gaza, including for humanitarian organisations, as a result of a blockade by land, air and sea<a | |
Climate migrants are earning more. Why are their kids dropping out?
mekongeye.com By Võ Kiều Bảo Uyên 18 August 2025 at 16:13
Childcare, red tape and separation from parents stand in the way of school for children of millions of Mekong Delta migrants
HO CHI MINH CITY, VIET NAM – In a 12-square-meter rented apartment lined with pink Hello Kitty wallpaper, Thúy Hằng, 37, continually ponders whether to bring her six-year-old daughter from the rural Mekong Delta to the city.
Hằng works at an Adidas supplier factory and her husband at a wood processing factory. The couple left their two daughters with the grandparents in Đồng Tháp province, when the girls were only infants.

For years, Hằng has dreamed of reuniting with her children. She decorated the room, inquired about schools and had the funds ready, but could not figure out childcare. The couple work until 7-8pm, and public schools close at 4:30pm.
In the past decade, more than one million people have left the Mekong Delta for industrial zones in Ho Chi Minh City – as the region faces mounting environmental stress.
Once considered Viet Nam’s rice bowl, the delta now grapples with sediment loss, saltwater intrusion and soil erosion – the results of upstream dams, rampant sand mining and climate change.
Tiếp tục đọc “Climate migrants are earning more. Why are their kids dropping out?”
Ai gánh món nợ gần 45 nghìn tỷ của EVN?
Vietnamnet.vn Thứ Hai, 18/08/2025 Tư Giang
Kiến nghị của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về việc cho phép đưa khoản lỗ lũy kế gần 45.000 tỷ đồng vào giá bán lẻ điện bình quân đang làm dấy lên nhiều tranh luận.
Cũng như nhiều lần trước khi tăng giá điện trước đây, xuất hiện câu hỏi: ai sẽ gánh rủi ro về giá điện – Nhà nước, doanh nghiệp hay người dân?
EVN và khoản lỗ 44.792 tỷ đồng
Trong giai đoạn 2022–2023, giá nhiên liệu thế giới leo thang vì bất ổn địa chính trị, chi phí mua điện tăng mạnh, khiến EVN lỗ khoảng 50.000 tỷ đồng. Dù đã cắt giảm chi phí, tái cơ cấu, đến cuối năm 2024, công ty mẹ EVN vẫn còn gánh khoản lỗ hơn 44.792 tỷ đồng. EVN cho rằng khoản lỗ này khiến vốn Nhà nước bị bào mòn, đi ngược nguyên tắc bảo toàn vốn đầu tư.
Động Vật Sách Đỏ: phân biệt rõ nuôi để bán và nuôi để bảo tồn
*Sách đỏ Việt Nam là danh sách các loài động vật, thực vật ở Việt Nam thuộc loại quý hiếm, đang bị giảm sút số lượng nghiêm trọng hoặc có nguy cơ tuyệt chủng.”
Xem Danh mục động thực vật trong Sách đỏ Việt Nam http://vnredlist.vast.vn
Nuôi để bán và nuôi bảo tồn
Trịnh Lê Nguyên Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên – PanNature
Hơn 20 năm trước, tôi cùng đồng nghiệp và một số nhà báo điều tra từng thâm nhập các trang trại nuôi gấu lấy mật ở Phúc Thọ, Hà Nội.
Thời kỳ giá mật gấu lên cao, cả nước có đến hơn 4.000 cá thể gấu – nuôi nhốt trong những dãy chuồng sắt bẩn thỉu, hầm hập mùi thuốc thú y – bị bóc lột tối đa để thu lợi cho người nuôi. Hồi đó, nhiều ý kiến cho rằng việc nuôi gấu lấy mật vừa góp phần phát triển kinh tế, vừa giúp bảo tồn loài động vật hoang dã quý hiếm này.
Sau 20 năm, với nhiều nỗ lực của các cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ như Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), Free the Bears, Animals Asia… số lượng gấu nuôi đã giảm hơn 95%.
Tiếp tục đọc “Động Vật Sách Đỏ: phân biệt rõ nuôi để bán và nuôi để bảo tồn”
Tiền đang đi đâu – Kinh tế Việt Nam

Gần đây, trong một cuộc trò chuyện với bạn bè, bỗng dưng một doanh nhân nổi đóa: “Nói chuyện gì thì nói, đừng nói chuyện tiền!”. Thấy mọi người chưng hửng, ông bỗng tuôn ra một tràng dài: nào là phải đóng cửa ba công ty, nào là sa thải người lao động, rồi chuyện làm ăn giờ khó khăn ra sao…
Ông ấy là một doanh nhân, một đại gia có tiếng mà còn than vãn như vậy, thì những người khác có lẽ còn khó khăn hơn.
Sự vắng vẻ ở nhiều con phố, trung tâm thương mại và chợ hàng hóa có thể nói nên nhiều điều.

Ngay cả trong nửa đầu năm nay, đã có 127 nghìn doanh nghiệp đóng cửa, nâng tổng số doanh nghiệp rời khỏi thị trường lên đến 862.376 trong giai đoạn từ đầu năm 2020 đến nay – một giai đoạn mà nền kinh tế đã trải qua biết bao khó khăn, cả khách quan lẫn chủ quan.
Báo cáo tội phạm Crypto 2025 – The 2025 Crypto Crime Report
How crypto is scaling traditional crime types, like drug trafficking, money laundering, and fraud.
Download repport https://go.chainalysis.com/2025-Crypto-Crime-Report.html
Ransomware
Darknet Markets
Market Manipulation
Scams
Stolen Funds
Extremism
Organized Crime
Báo cáo tội phạm mạng hoạt động ở Đông Nam Á – Compound crime: Cyber scam operations in Southeast Asia
Repurposed hotels, casinos, and private compounds across Cambodia, Laos, Myanmar and the Philippines have become centres of global fraud. These compounds are operated by organized criminal networks that exploit hundreds of thousands of people, many of whom are trafficked and forced to perpetrate online scams. Victims include not only those defrauded online but also the scam workers themselves, subjected to threats, violence, sexual exploitation and extreme working conditions.
The report details how cyber scams —including ‘pig-butchering’ romance-investment scams, crypto fraud, impersonation and sextortion— now generate tens of billions of dollars annually.
Download report https://globalinitiative.net/analysis/compound-crime-cyber-scam-operations-in-southeast-asia/
Thống kê và xu hướng tội pham Crypto 2025 – Crypto Crime Report: 2025 Statistics & Trends
Crypto crime is escalating fast and shifting in form. In 2024 alone, $51 billion flowed into illicit wallets, with $40 billion laundered and over $2 billion stolen outright. Bitcoin is no longer king in the shadows; stablecoins now dominate criminal crypto flows. This report breaks down who’s losing money, how it’s being funneled, and why tracking these shifts is critical. The insights ahead reveal patterns that can help spot emerging threats and shape stronger policy.
How much cryptocurrency has been stolen in the world
How many Bitcoins have been stolen?
How much Ethereum was stolen?
How much Solana has been stolen?
The biggest crypto rug pulls
Cryptocurrency money laundering statistics
The biggest crypto scams in history
Insights & Implications:
Methodology:
References:
Download report https://coinledger.io/research/crypto-crime-report
Lừa đảo ngày càng tinh vi trên thị trường tài sản mã hóa
Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về giao dịch tiền ảo
tapchitaichinh.vn Thanh Hằng 17:35 25/05/2025
Thị trường tài sản mã hóa mang đến cơ hội, nhưng cũng đầy rẫy cạm bẫy. Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, các nhà đầu tư cần học cách nhận diện, phòng tránh các mô hình lừa đảo để tự bảo vệ mình.
Trong những năm gần đây, thị trường tài sản mã hóa (crypto) đã bùng nổ tại Việt Nam, thu hút một lượng lớn nhà đầu tư, đặc biệt là giới trẻ. Với tiềm năng lợi nhuận cao và tốc độ tăng trưởng ấn tượng của các đồng tiền như Bitcoin, Ethereum, hay các mô hình tài chính phi tập trung (DeFi), không ít người đã kỳ vọng đây sẽ là cơ hội đổi đời.

Theo số liệu từ Triple-A, năm 2024 có hơn 17 triệu người Việt Nam đang sở hữu tài sản mã hóa, chiếm gần 17% dân số. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng đi kèm một lỗ hổng lớn: phần lớn nhà đầu tư là người mới, tiếp cận thị trường thông qua mạng xã hội hoặc lời rỉ tai, không có nền tảng về công nghệ blockchain, pháp lý tài sản số hay các phương thức lừa đảo phổ biến hiện nay.
Mới đây, thông tin về “Madam Ngo” bị Interpol truy nã vì tội lừa đảo đầu tư tiền điện tử và ngoại hối, lừa đảo hơn 2.000 nạn nhân người Việt Nam số tiền khoảng 300 triệu USD đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn trong thị trường này.
Tiếp tục đọc “Lừa đảo ngày càng tinh vi trên thị trường tài sản mã hóa”
