Sơ lược về lịch sử các tộc người vùng Tây Bắc

 Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa 20 Tháng 3 2019  

Vùng Tây Bắc là vùng miền núi phía Tây của miền Bắc Việt Nam, còn được gọi là Tây Bắc Bắc Bộ và là một trong 3 tiểu vùng địa lý tự nhiên của Bắc Bộ Việt Nam (hai tiểu vùng kia là Vùng Đông Bắc và Đồng Bằng sông Hồng). Vùng Tây Bắc có chung đường biên giới với Lào và Trung Quốc, tổng diện tích gần 55.000km2.

Nhìn theo hình kỷ hà, vùng Tây Bắc là một hình thang có đáy lớn ở phía bắc (gồm Lai Châu và Lào Cai) giáp Mông Tự, Trung Quốc. Đáy nhỏ là tỉnh Hòa Bình giáp với Thanh Hóa về hướng nam. Phía đông tiếp giáp vùng Đông Bắc qua rặng Hoàng Liên Sơn. Phía tây giáp với Luông Phabang của Lào mà đỉnh xa nhất của Tây Bắc tiếp giáp với Lào là A Pa Chải. 

Dưới thời Pháp, Tây Bắc có tên gọi là xứ Thái tự trị. Đến năm 1955 lại đổi thành Khu tự trị Thái Mèo gồm ba tỉnh là Lai Châu, Sơn La, Nghĩa Lộ. Từ năm 1962 – 1975 gọi là Khu tự trị Tây Bắc. Hiện nay, cụm từ Tây Bắc chỉ có giá trị xác định phương hướng, vị trí địa lý của khu vực chứ không mang ý nghĩa nào khác.

Tiếp tục đọc “Sơ lược về lịch sử các tộc người vùng Tây Bắc”

Artist takes model approach to history

Vietnamnews – August, 01/2021 – 09:37|

By Bảo Hoa

While it is always good for the younger generation to know about their country’s past, getting them hooked on history is invariably a challenge.

History classes are rarely what students look forward to, and visiting museums to see historical artefacts hardly gets their blood running either.

As an antidote to this, a self-taught artist in Thái Bình Province is sharing Việt Nam’s history in a way that appeals to everybody, including teenagers and young adults.

Going by the pseudonym Michael Angle, the Vietnamese graphic designer makes ball-jointed dolls and toy figures that resemble historical characters from different periods of history.

WONDER WOMAN: Michael Angle’s illustration of Bà Triệu, a Vietnamese warrior who led a resistance against the rule of the Chinese Eastern Wu Dynasty in 248 AD. Photo courtesy of the artist

Tiếp tục đọc “Artist takes model approach to history”

Thảm sát Christchurch: Lịch sử chỉ là sự lặp lại chính nó

SÁNG ÁNH 25/3/2019 9:03 GMT+7

TTCTVụ thảm sát ở Christchurch, New Zealand khiến 49 người thiệt mạng là vụ xả súng tồi tệ nhất trong lịch sử quốc gia nổi tiếng yên bình này. Sự thật rằng mục tiêu chính của vụ xả súng, hai hội đường Hồi giáo, nêu bật một thực trạng mang tính lịch sử đã hàng nghìn năm.

Kỵ binh Ottoman (áo đỏ), tức sipahis, và kỵ binh Ba Lan, tức hussar, trong trận Vienna 1683, tranh của họa sĩ người Ba Lan Józef Brandt.-Ảnh: Pinterest
Kỵ binh Ottoman (áo đỏ), tức sipahis, và kỵ binh Ba Lan, tức hussar, trong trận Vienna 1683, tranh của họa sĩ người Ba Lan Józef Brandt.-Ảnh: Pinterest

732 là một năm mang tính cột mốc trong lịch sử, chí ít là với các học trò lớp 3 ở Pháp. Đây là một trong những sự kiện mà người Pháp nào cũng thuộc nằm lòng, nếu không thì lưu ban và không được lên lớp 4.

Tại Poitiers (cạnh Tours), bên bờ sông Loire bình thản, vào năm đó, vương Charles Martel thống lãnh đế quốc Frank (một trong nhiều bộ lạc Đức) đánh bại vương Al Ghafiqi, tổng đốc Hồi giáo của vùng Andalus (nay thuộc Tây Ban Nha). Al Ghafiqi tử trận và cuộc bành trướng của người Ả Rập ở Tây Âu dừng lại, khiến đến ngày nay vẫn còn câu đùa là người sinh ra ở bờ nam sông Loire không phải là người chính gốc Pháp.

Tiếp tục đọc “Thảm sát Christchurch: Lịch sử chỉ là sự lặp lại chính nó”

Tại sao con người có quá nhiều ngôn ngữ khác nhau đến như vậy?

English: Why do human beings speak so many languages?

Mái nhà tranh giữ lại những tia nắng mặt trời nhưng nó không thể cản được sức nóng nhiệt đới. Trong khi tất cả thành viên trong hội thảo nghiên cứu đi ra ngoài để giải lao, một nhóm nhỏ đã tách ra để tụ tập dưới bóng mát của cây dừa và tận hưởng làn gió nhẹ. Tôi lang thang từ nhóm này sang nhóm khác, tham gia vào các cuộc thảo luận. Mỗi lần, tôi để ý rằng ngôn ngữ của cuộc trò chuyện sẽ thay đổi từ tiếng bản địa đến những ngôn ngữ mà họ biết tôi sẽ hiểu như Bislama(ngôn ngữ của Cộng hòa Vanuatu) hoặc tiếng Anh. Tôi kinh ngạc khi những người tham gia trò chuyện có thể chuyển đổi ngôn ngữ một cách dễ dàng như vậy, nhưng tôi thậm chí còn sửng sốt hơn với số lượng ngôn ngữ bản địa khác nhau.

Ba mươi người tụ họp lại cho buổi hội thảo trên hòn đảo này ở Nam Thái Bình Dương và tất cả trừ tôi đến từ hòn đảo gọi là Makelua, ở quốc gia Vanuatu. Họ sống ở 16 cộng đồng khác nhau và nói 16 ngôn ngữ riêng biệt.
Tiếp tục đọc “Tại sao con người có quá nhiều ngôn ngữ khác nhau đến như vậy?”

Rì rầm tiếng vọng từ ngàn xưa

Hà Nội mới

“Đêm đêm rì rầm trong tiếng đất
Những buổi ngày xưa vọng nói về”

Hai câu trong bài “Đất nước” của thi sĩ Nguyễn Đình Thi, không hiểu sao, cứ văng vẳng tâm trí chúng tôi khi tỉ mẩn ở cụm di chỉ Vườn Chuối (thôn Lai Xá, Kim Chung, Hoài Đức, Hà Nội). Từ Vườn Chuối, dấu tích của một làng cổ, dấu tích sự có mặt của con người từ rất sớm trên địa bàn Hà Nội, chúng tôi nghĩ về di tích Cổ Loa (xã Cổ Loa, huyện Đông Anh) – di tồn kinh đô cổ nhất của người Việt, về Hoàng thành Thăng Long – những nơi cùng với quá trình khảo cổ, xuất lộ rất nhiều hiện vật “kể” những câu chuyện ông cha tự ngàn xưa. Và để những câu chuyện tự ngàn xưa vọng đến mai sau hẳn là nỗi niềm nhiều khơi gợi…

***

Ảnh: Ngô Vương Anh

Tiếp tục đọc “Rì rầm tiếng vọng từ ngàn xưa”

Aral Sea: The world 4th largest sea that dried up in 40 years

The Aral Sea was once the fourth-largest lake in the world. Fed primarily by snowmelt and precipitation flowing down from faraway mountains, it was a temperate oasis in an arid region. But in the 1960s, the Soviet Union diverted two major rivers to irrigate farmland, cutting off the inland sea from its source. The Aral Sea has been slowly disappearing ever since. These images show how the Aral Sea and its surrounding landscape has changed over the past few decades.

Sixty years of climate change warnings: the signs that were missed (and ignored)

theguardian.com

The effects of ‘weird weather’ were already being felt in the 1960s, but scientists linking fossil fuels with climate change were dismissed as prophets of doomby Alice BellMon 5 Jul 2021 06.00 BST

In August 1974, the CIA produced a study on “climatological research as it pertains to intelligence problems”. The diagnosis was dramatic. It warned of the emergence of a new era of weird weather, leading to political unrest and mass migration (which, in turn, would cause more unrest). The new era the agency imagined wasn’t necessarily one of hotter temperatures; the CIA had heard from scientists warning of global cooling as well as warming. But the direction in which the thermometer was travelling wasn’t their immediate concern; it was the political impact. They knew that the so-called “little ice age”, a series of cold snaps between, roughly, 1350 and 1850, had brought not only drought and famine, but also war – and so could these new climatic changes.

“The climate change began in 1960,” the report’s first page informs us, “but no one, including the climatologists, recognised it.” Crop failures in the Soviet Union and India in the early 1960s had been attributed to standard unlucky weather. The US shipped grain to India and the Soviets killed off livestock to eat, “and premier Nikita Khrushchev was quietly deposed”.

But, the report argued, the world ignored this warning, as the global population continued to grow and states made massive investments in energy, technology and medicine.

Tiếp tục đọc “Sixty years of climate change warnings: the signs that were missed (and ignored)”

Đưa lịch sử vào sân chơi cho trẻ em

VNA – 02/05/2021 12:01 GMT+72

Lần đầu tiên tại Việt Nam, sự tích cây Nỏ thần gắn liền với triều đại vua An Dương được tái hiện thành sân chơi Nỏ thần tại tổ 3, thị trấn Đông Anh, huyện Đông Anh, Hà Nội. Sân chơi mở ra nhằm giúp các em nhỏ tại Đông Anh được chơi trong lòng lịch sử đồng thời truyền cảm hứng tình yêu quê hương đất nước cho du khách mọi miền đến du lịch tại thành Cổ Loa.


Sân chơi Nỏ thần dành cho trẻ em được đặt tại trung tâm thị trấn Đông Anh, Hà Nội.

Đông Anh Hà Nội là nơi ghi dấu ấn sâu đậm những di tích lịch sử gắn liền với thành Cổ Loa. Đây là tòa thành có niên đại lâu đời nhất ở Việt Nam được xây dựng vào thế kỷ thứ III trước Công nguyên để làm kinh đô nước Âu Lạc. Những câu chuyện truyền thuyết tại đây gắn liền với vua An Dương Vương, nỏ thần Kim Quy, về mối tình bi thương và cảm động giữa Mỵ Châu -Trọng Thủy.

Tiếp tục đọc “Đưa lịch sử vào sân chơi cho trẻ em”

Kỷ niệm 70 năm ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) – Con đường thứ 5 (4 bài)

***

Kỷ niệm 70 năm ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) – Con đường thứ 5 – Bài 1: Ngân hàng không khóa

SGGP Thứ Hai, 3/5/2021 07:0

LTS: Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có 5 con đường huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam, đó là: Đường mòn Hồ Chí Minh, Đường ống xăng dầu Trường Sơn, Đường Hồ Chí Minh trên biển, Đường mòn Hồ Chí Minh trên không, và con đường thứ 5 không hình, không dạng với những câu chuyện gắn với “binh chủng tiền”. Kỷ niệm 70 năm Ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) là dịp nhắc nhớ về con đường thứ 5 này.

Đội vận chuyển tiền C100-đơn vị vận tải của đoàn 559 - Bộ Quốc phòng chuyển tiền và hàng vào Nam trên đường Trường Sơn huyền thoại. Ảnh: Ngân hàng Nhà nước cung cấp

Đội vận chuyển tiền C100-đơn vị vận tải của đoàn 559 – Bộ Quốc phòng chuyển tiền và hàng vào Nam trên đường Trường Sơn huyền thoại. Ảnh: Ngân hàng Nhà nước cung cấp

Khi có mặt ở Vụ Truyền thông, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Hà Nội vào một ngày tháng 4-2021, tôi đã nghĩ, những câu chuyện về “binh chủng tiền” ngày ấy cần được kể lại thật tỏ tường để thế hệ ngày nay hiểu và cảm nhận được. Nhưng, khi nghe một chuyên viên tại đây cho biết, phần lớn các nhân chứng lịch sử hồi ấy đều đã mất, các bác còn sống cũng già yếu lắm rồi, tôi thấy lòng mình đầy nuối tiếc…

Tiếp tục đọc “Kỷ niệm 70 năm ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) – Con đường thứ 5 (4 bài)”

Những nữ thanh niên xung phong bình yên nơi cửa phật

VNE – Chủ nhật, 30/4/2017

“Chiến tranh không mang một khuôn mặt đàn bà”

Một đêm đầu tháng Ba năm 1971, người ta dúi vào tay nữ hộ lý Bùi Thị Đoán một đứa trẻ đỏ hỏn.

Đêm ấy, chị Đoán đang trực ở bệnh viện tỉnh Thái Bình. Người phụ nữ lớn tuổi trình bày rằng ai đó đã gửi đứa trẻ cho bà để đi vệ sinh, rất lâu rồi không thấy quay lại. Mọi người hoảng hốt đốt đèn bão đi các gốc cây xung quanh để tìm. Rồi họ nhận ra: người mẹ đã cố tình bỏ đứa con ở lại.

Đoán từng là thanh niên xung phong. Ở cái tuổi lỡ thì, cô mang trong mình mặc cảm của một phụ nữ không bao giờ dám sinh con. Nhiều người đến tìm hiểu, nhưng Đoán không muốn lấy chồng. Cô sợ phải sinh ra những đứa con tật nguyền – nhiều đồng đội từ chiến trường của cô đã như thế.

Tiếp tục đọc “Những nữ thanh niên xung phong bình yên nơi cửa phật”

“Bảo tàng sống” ở trung tâm thành phố

baodanang – Thứ Hai, 03/05/2021, 13:22

Việc quy hoạch khu vực riêng ở quận trung tâm Hải Châu để làm “Bảo tàng sống” không chỉ góp phần phát triển du lịch mà còn lưu giữ hồn đô thị truyền thống qua hình ảnh cuộc sống của cư dân địa phương.

Khu vực quy hoạch làm “Bảo tàng sống” thuộc địa bàn quận Hải Châu. Ảnh: Đ.H.L
Khu vực quy hoạch làm “Bảo tàng sống” thuộc địa bàn quận Hải Châu. Ảnh: Đ.H.L

“Để mãi mãi là một thành phố có ký ức”

Sau khi UBND thành phố công bố đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung Đà Nẵng đến năm 2030, tầm nhìn 2045, ý tưởng hình thành một “bảo tàng sống” với khu vực đô thị rộng 11ha ngay ở trung tâm quận Hải Châu được người dân và những nhà nghiên cứu văn hóa – lịch sử đồng tình ủng hộ.

Tiếp tục đọc ““Bảo tàng sống” ở trung tâm thành phố”

Nam Việt Nam Có Tồn Tại Được Không? (Is South Vietnam Viable?), Nguyễn Thái

thư viện hoa sen – 19/12/201212:00 SA

1963 – 2013
NĂM MƯƠI NĂM NHÌN LẠI
TẬP HAI (2/3)
Tuyển tập của 99 tác giả
và những lời Phê phán của 100 Chứng nhân
về chế độ Ngô Đình Diệm
Nhà xuất bản Thiện Tri Thức Publications 2013
TẬP MỘTTẬP HAITẬP BA

50namnhinlai-med123

Chương Bốn
BÁNH XE LỊCH SỬ
Thiên thời Địa lợi Nhân hòa

NAM VIỆT NAM
CÓ TỒN TẠI ĐƯỢC KHÔNG
(IS SOUTH VIETNAM VIABLE?)

Nguyễn Thái

Tác giả Nguyễn Thái nguyên là Chủ tịch Hội Sinh Viên Công Giáo Việt Nam tại Mỹ. Sau hiệp định Genève 1954, vì là một tín đồ Công giáo, tác giả được ông Diệm mời về nước và cử làm. Tổng giám đốc Việt Nam Thông Tấn Xã, 1955-1961. Năm 1961, tác giả bất mãn vì chế độ độc tài của chính phủ Diệm nên rời khỏi nước và qua Phi Luật Tân, tại đấy, ông viết tác phẩm Is South Vietnam Viable? (Manila, 1962) để phản đối chế độ và cảnh báo với chính quyền Mỹ. Phần trích dưới đây là Lời Mở Đầu của tác phẩm Is South Vietnam Viable? (Nam Việt Nam có tồn tại được không?)

Tiếp tục đọc “Nam Việt Nam Có Tồn Tại Được Không? (Is South Vietnam Viable?), Nguyễn Thái”

6 Inventions You Wouldn’t Have Without Women

Nationalgeographic.com

ENIAC computer
Two female computer programmers wire the right side of the Electronic Numerical Integrator and Computer, an early general-purpose electronic computer, with a new program.

PHOTOGRAPH BY SCIENCE HISTORY IMAGES, ALAMY

You can thank female inventors for these now-everyday things.

Coffee filters. Monopoly. Windshield wipers. Wireless tech. These very different inventions share one thing in common: they were created by women. Despite their significant contributions, many of these female inventors have gone unrecognized.

In honor of International Women’s Day, take a moment to appreciate these six inventions we wouldn’t have without women.

Coffee Filters

Thanks to Melitta Bentz from Germany, you don’t have to worry about grounds in your cup of joe. In 1908, Bentz was in search of a better coffee-drinking experience. She was annoyed with the beverage’s bitter taste and floating grounds, so she began experimenting with sheets of blotting paper.

After punching holes in the bottom of a brass cup and lining it with the paper, she found a solution and created the paper coffee filter. She received a patent for her invention and started her own coffee-filter company from a room in her apartment.

Monopoly

Elizabeth “Lizzie” Magie came up with the first version of the game, patenting it in 1904 as The Landlord’s Game. She wanted to use the game to teach the masses about economic inequality, so she sold the patent to Parker Brothers for $500.

Thirty years later, a man named Charles Darrow renamed and redesigned her concept as Monopoly. He sold it to the Parker Brothers in 1935, with no mention of The Landlord’s Game.

Magie finally received credit for the game’s invention in the 2015 book, The Monopolists: Obsession, Fury, and the Scandal Behind the World’s Favorite Board Game.

Hội Tam Hoàng và vụ xử bắn Tạ Vinh – 2 kỳ

***

Hội Tam Hoàng và vụ xử bắn Tạ Vinh:

Sự trỗi dậy của những hoàng đế không ngai

05:45 12/08/2015

Rạng sáng ngày 14/3/1966, một người Việt gốc Hoa (Triều Châu) là Tạ Vinh đã bị đưa ra pháp trường cát rồi sau đó bị xử bắn vì tội danh “lũng đoạn nền kinh tế quốc gia”. Pháp trường này nằm trước Trụ sở Hỏa xa Sài Gòn (nay là Công ty vận tải hành khách đường sắt Sài Gòn), nhìn sang bên kia chợ Bến Thành.

Tạ Vinh lúc ra tòa án quân sự mặt trận.

Mặc dù Tạ Vinh không phải là thành viên Tam hoàng nhưng ngay khi ông ta bị bắt rồi bị đưa ra xét xử trong một phiên tòa chớp nhoáng, cả Tam hoàng Chợ Lớn lẫn Tam hoàng Hồng Kông đều ra sức cứu Tạ Vinh bởi lẽ “Nếu không nhanh chóng dập đám cháy nhỏ bằng một thùng nước thì sẽ phải dập bằng cả một hồ nước”…

Tiếp tục đọc “Hội Tam Hoàng và vụ xử bắn Tạ Vinh – 2 kỳ”

Người Hoa (Việt Nam)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Người Hoa
华人
華人
Húarén
Waa4jan4

Một gia đình người Hoa tại Lào Cai, thế kỷ XVIII

Một gia đình người Hoa tại Lào Cai

Tổng số dân
749.466 @2019 [1]
Khu vực có số dân đáng kể
Thành phố Hồ Chí MinhĐồng NaiSóc TrăngKiên GiangBạc LiêuBình DươngQuảng NamĐà NẵngBắc GiangQuảng Ninh
Ngôn ngữ
Tiếng Việttiếng Quảng Đôngtiếng Triều Châutiếng Khách Giatiếng Phúc Kiếntiếng Quan thoại
Tôn giáo
Chủ yếu là Phật giáo Đại thừaĐạo giáo và Khổng giáo, thờ cúng tổ tiên. Một lượng nhỏ theo Công giáo Roma và Tin LànhĐạo Cao Đài
Sắc tộc có liên quan
Người HánHoa kiều

Tiếp tục đọc “Người Hoa (Việt Nam)”