Sông Tô Lịch xưa

36phophuongSông Tô Lịch là một con sông nhỏ, chảy trong địa phận thủ đô Hà Nội. Dòng chính sông Tô Lịch khi chảy qua các quận huyện: Thanh Xuân, Hoàng Mai và Thanh Trì còn được gọi là Kim Giang. Sông Tô Lịch là một đường bao của kinh đô Thăng Long xưa, nó là một cạnh của tứ giác nước Thăng Long.

Sông Tô Lịch xưa

“Tứ giác nước” của Giáo sư Trần Quốc Vượng

“Tứ giác nước” của Giáo sư Trần Quốc Vượng Continue reading “Sông Tô Lịch xưa”


Hoài nhớ một Tô Lịch thơ mộng và huy hoàng

  Nhà văn Uông Triều

ANTD.VN – Tô Lịch không phải con sông duy nhất bị lấp trên nước Việt. Có nhiều con sông bị lấp, thậm chí dấu vết không còn gì nhưng Tô Lịch thì khác, vẫn còn những quãng mà chủ yếu gợi da diết nỗi buồn, là vì bây giờ sông ô nhiễm, nhỏ hẹp quá, để hoài nhớ rằng Tô Lịch từng có một quá khứ huy hoàng, là con sông đẹp và thơ mộng bậc nhất chảy giữa kinh thành Thăng Long.

ảnh 1Bến cảng nằm ở nơi hợp lưu của sông Tô Lịch và sông Hồng. Cửa ô ngoài cùng bìa phải là vị trí Ô Quan Chưởng (phố Hàng Chiếu) ngày nay Continue reading “Hoài nhớ một Tô Lịch thơ mộng và huy hoàng”

Đàng Trong qua khảo cứu nước ngoài

Người Đàng Trong xem hát bội qua tranh của John Barrow trong sách in tại London, Anh, năm 1806 /// Ảnh: Tư liệu
Người Đàng Trong xem hát bội qua tranh của John Barrow trong sách in tại London, Anh, năm 1806 – ẢNH: TƯ LIỆU

Cristophoro Borri (Trích từ Xứ Đàng Trong năm 1621, NXB Tổng hợp TP.HCM)

Cristophoro Borri (1583 – 1632) là nhà truyền giáo người Ý, đến Đàng Trong, vùng lãnh thổ phía nam sông Gianh trở vào nam năm 1618.

Trong những năm ở Đàng Trong, ông đã xem xét và nhận định về đất nước và con người và tập hợp các ghi chép của mình trong Tường trình về khu truyền giáo xứ Đàng Trong, xuất bản năm 1631 tại Ý. Continue reading “Đàng Trong qua khảo cứu nước ngoài”

Christ’s stepping stone in Dai Viet


Great Figures of the Missionary Work

Joaquim Magalhães de Castro

Despite their initial failure in the process of evangelization, the Order of Preachers never left Cochinchina and today there still remains the memory of the many martyrs, monks and lay brothers, who left there, especially during the 19th century. A total of 59 martyrs – bishops, priests, laity, catechists, all members of the priestly fraternity of Saint Dominic.

In the meanwhile, two other Portuguese missionaries, this time of the Augustinian Order disembarked on those shores and, in 1596, would eventually establish a mission, in Phuoc Kieu, neighboring village to Hoi An, known to the Portuguese as Cachão. However, a quarrel between a Christian and a soldier at the service of an important local Mandarin forced the two religious to abandon everything and return to Macau, thus failing another Christian attempt.

The missionary situation in those kingdoms worried the bishop of Malacca, Friar Cristóvão de Lisboa. After all, the region in question was under its jurisdiction. Determined not to give up, that religious man, around 1610, send several prelates with the title of vicars. Unfortunately, against all expectations, the result was nil; one of them returned to Macau and the others confined themselves to play the role of chaplains in the boats of the Portuguese merchants.

At that time a strong wave of persecution against the Catholic Church arose in Japan, especially between 1598 and 1614, forcing many Japanese Christians to take refuge in Macau or in Cochinchina. In turn, missionaries, unable to evangelize, returned to their base (Macau), but not for long, as will be shown.

Continue reading “Christ’s stepping stone in Dai Viet”

Dai Viet in the 17th century & the presence of the Portuguese


The century of the 17th – 18th is said to be the very important historical period in the process of development of the nation of Vietnam.

Because in this two centuries, the map of Vietnam was fully established, by the great South movement progress of the Vietnamese residents. Also in this century, the East-West interaction brought a new wind, strongly affecting the ideology of Vietnamese feudal ideology, and facilitating Vietnam’s close contact with Western and Western civilization in particular. In which, it was noted about the presence of the Portuguese and the foundation of the Vietnamese language script.

Map of Vietnam around 1760 prepared by Covens e Mortier Company, Amsterdam

The presence of Western clerics

According to many studies, prior to the fifteenth century, the East – West or East – West culture did not really have many opportunities to contact, even quite separate.  However, since after the fifteenth century, with the rapid development of science and technology, it created the wings of the transportation industry to develop equally. As a result, there have been a lot of explorations, trading … taking place in many countries in two regions.
Continue reading “Dai Viet in the 17th century & the presence of the Portuguese”

Hue’s silent memorial

Chuck Searcy: The article below is from Mark Bowyer’s blog — Mark who keeps a steady stream of cultural, historical, and anecdotal information flowing about Viet Nam today and in the past through his Rusty Compass travel guide.

Bowyer published this piece in 2009, it was forwarded yesterday by Manus Campbell on Veterans Day. It seems appropriate to pass along this somewhat obscure and unnoticed bit of Vietnamese history which Mark has investigated, information that he shares below, since it’s related to World War I and Vietnamese soldiers who died fighting with the allies in that conflict, which came to a bloody end in 1918.

(Insertion here: That war ended on Nov. 11th, 1918 at 11:00 a.m. on the 11th day of the 11th month, a day that was called Armistice Day to capture the worldwide sentiment that future wars should be avoided at all cost, and peace should ever replace war. The U.S. Congress changed Armistice Day to “Veterans Day” which many veterans appreciated, but since peace has remaind so elusive for the past hundred years there are many veterans — and I have joined those ranks now — advocating a return to the original name, Armistice Day, along with a commitment to peace and a pledge to not create any more veterans in perpetual wars that are unjustified, unnecessary, and which leave heartbreak, devastation, and instability behind. Viet Nam is a tragic example, though thankfully the country has undergone an impressive recovery during the past three decades.)

I have seen the monument in Huế many times, the one across from the Quốc Học National Huế High School facing the Perfume River, the famous school which graduated a number of notable revolutionaries including Hò Chí Minh. I had always passed the monument by with little notice, assuming it was another relic of the Nguyễn family’s royal rule, Việt Nam’s last imperial dynasty who were enthroned in the famous Citadel across the river. (The Citadel is remembered by most Americans more for the 1968 Tết Offensive than for the dynastic heritage of the site.)

It turns out the monument’s history, described below, is much more recent yet it is likely unknown by most Vietnamese and foreigners.


Hue’s silent memorial

World War I monument, Hue Vietnam

By Mark Bowyer
0 Comment
25 Jun 2009

Not surprisingly, Vietnam is a nation of war memorials. What is surprising though is that Vietnam probably has fewer memorials than many countries that have suffered far less in war. On the banks of the Perfume River in the old imperial capital of Hue stands an unusual war memorial — and one that misses the upkeep and attention of the others. Continue reading “Hue’s silent memorial”

Hồ sơ Tu viện Bát Nhã Làng Mai

Cổng vào Tu viện Bát Nhã, xã Damb’ri, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng, Việt Nam

Thư viện hoa sen

01. Duyên Sinh Khởi 10/10/2010 Nhiều Tác Giả

02. Diễn Biến Sự Kiện 22/09/2011

03. Phản Ứng Từ Làng Mai Pháp Quốc 23/09/2010

04. Phản Ứng Từ Tỉnh Hội Phật Giáo Lâm Đồng Và Giáo Hội Trung Ương 23/09/2010

05. Phản Ứng Của Chính Quyền Việt Nam 23/11/2010

06. Phản Ứng Của Cộng Đồng Phật Giáo 23/11/2010

07. Phân Tích Và Bình Luận 23/10/2010

08. Hồi Kết Pháp Môn Làng Mai Tại Việt Nam 23/10/2010 

09. Tài Liệu Trong Wikileaks Tiết Lộ 22/09/2011

The Historiography of the Jesuits in Vietnam: 1615–1773 and 1957–2007

Jesuit Historiography Online

Article Table of Contents

  1. The Cochinchina Mission under Jesuit Padroado (1615–65)
  2. The Tonkin Mission under Jesuit Padroado (1627–63)
  3. The Jesuit Missions to Vietnam under the French and Spanish Bishops (1664–1773)
  4. The Jesuit Missions as Seen by French Historians during the Colonial Era
  5. Back to the Archives: Jesuit and Non-Jesuit Scholarship in the Twentieth and Twenty-First Centuries
  6. The Story Continues

Anh Q. Tran, S.J.

Last modified: October 2018

In contrast to the wealth of information about the Jesuits in China and Japan, the parallel story of the Jesuit presence in Vietnam has received modest scholarly attention until recent decades. Even though the Portuguese and Italian Jesuits were instrumental in establishing Christian communities in both the ancient states of Cochinchina and Tonkin that make up the present-day Vietnam, their contribution were not properly acknowledged. Part of the problem is due to the fact that prior to 1945, Vietnam was known to the Western world largely as part of French Indochina, and thus Vietnamese Catholicism was seen in the same light—as an extension of French Catholicism. For three hundred years, from the 1660s to the 1960s, the Catholic Church in Vietnam was largely under the care of the Paris Foreign Mission Society (Missions Étrangères de Paris or MEP). Continue reading “The Historiography of the Jesuits in Vietnam: 1615–1773 and 1957–2007”

Sử Việt nhìn từ phận đàn bà: Những tiếng nói vô thanh (Trường hợp thái hậu Dương Vân Nga)

Tia sáng – 19/10/2018 08:01 – Trần Trọng Dương

Lịch sử Việt Nam nếu nhìn từ thân phận đàn bà thì đó là những tiếng nói vô thanh, tức là không có (hoặc rất ít) giọng nói cất lên từ phía phụ nữ, mà chỉ là những tiếng lồng đa thanh của những kẻ đàn ông cho những khuôn mặt đàn bà đã phôi pha theo dòng chảy thời gian. Hình tượng Thái hậu Dương Vân Nga trong lịch sử là một trong những điển hình cho điều đó. Trong khi Đinh Tiên Hoàng hiện lên như là một biểu tượng đa năng, như là câu chuyện của những đại tự sự với những xu hướng chính trị cùng chiều; thì Dương hậu được kiến tạo như là một hình ảnh phụ bị cuốn theo và phụ họa cho những giọng nói của đàn ông. Trong khi, các sử gia Nho giáo chỉ coi Dương hậu như là một bài học cho sự vi phạm đạo vợ chồng, phê phán để làm gương cho các bậc hoàng đế và vương hậu đời sau; thì các nghiên cứu trong thế kỷ 20 lại lấy bà như là một biểu tượng cho người phụ nữ Việt Nam biết hy sinh hạnh phúc cá nhân để giữ gìn sự thống nhất và bảo vệ nền độc lập dân tộc.

Nghệ sĩ Bạch Tuyết trong vai diễn Thái hậu Dương Vân Nga trong vở kịch cùng tên.  Continue reading “Sử Việt nhìn từ phận đàn bà: Những tiếng nói vô thanh (Trường hợp thái hậu Dương Vân Nga)”

4- Giáo hội trong cơn bão bùng (Chương 3 – Thập giá và lưỡi gươm), Trần Tam Tỉnh

thuvienhoasen – 23/12/201212:00 SA


1963 – 2013 
TẬP MỘT (1/3) 
Tuyển tập của 99 tác giả 
và những lời Phê phán của 100 Chứng nhân 
về chế độ Ngô Đình Diệm
Nhà xuất bản Thiện Tri Thức Publications 2013
Chương Một – TỘI TỔ TÔNG 
Hể đã Phi dân tộc thì thế nào cũng Phản dân tộc
Linh mục Trần Tam Tĩnh 
(Trích từ tác phẩm “Thập giá và Lưỡi gươm”, Chương III – Việt dịch từ “Dieu et César”)


«Tại các vùng tôi đã đi thăm, người Cộng sản đã giành được một loạt thắng lợi về chính trị, hành chính, quân sự và – cũng phải nói thôi – tinh thần… Điều đã gây ấn tượng mạnh nhất trong tôi, hỡi ôi, lại là tinh thần hăng hái họ đã tạo được nơi các cán bộ không Cộng sản và sự ủng hộ mạnh mẽ họ giành được từ phía nông dân». (Joseph Alsop, phóng viên chống cộng, viết ngày 31-8-1954). Continue reading “4- Giáo hội trong cơn bão bùng (Chương 3 – Thập giá và lưỡi gươm), Trần Tam Tỉnh”

Toàn trị và ngoại thuộc phần

thuvienhoasen – Cao Huy Thuần

Kỷ niệm 40 năm 1963 

Hình ảnh có liên quan
Tổng thống Ngô Đình Diệm

Sách vở, báo chí, dân chúng ở miền Nam trước đây gọi chế độ ông Diệm là độc tài, hoặc độc tài gia đình trị. Dictature, despotisme, tyrannie, autocratie, despotisme oriental … tất cả những khái niệm chính trị đó của phương Tây đều có thể áp dụng được – và đã áp dụng – cho chế độ Ngô Đình Diệm. Tôi dùng chữ “toàn trị” ở đây trước hết là để nhấn mạnh một trong hai tiêu chuẩn chính mà Hannah Arendt đã dùng để định nghĩa khái niệm totalitarisme : ý thức hệ. Chế độ ông Diệm đã khẩn trương dựng lên từ đầu và càng ngày càng bắt dân chúng nuốt một thứ chủ nghĩa mà chẳng ai hiểu là gì : chủ nghĩa nhân vị. Dân không hiểu đã đành, đại trí thức dùi mài kinh sử trên chủ nghĩa đó cũng chẳng thông gì hơn, chỉ loáng thoáng biết rằng đây là thứ chủ nghĩa lấy hứng từ thuyết personnalisme chrétien của một ông tác giả Pháp nào đó tên là Mounier. Cái chết của ông Diệm bắt đầu từ đó : từ chỗ ông nghĩ rằng có thể dùng tôn giáo để cai trị, từ chỗ ông bắt tất cả dân chúng, bất kỳ theo tín ngưỡng nào, đều phải nhất nhất “xin Thượng Đế ban phước lành cho Người”.

Continue reading “Toàn trị và ngoại thuộc phần”

Phù Nam: Huyền thoại và những vấn đề lịch sử – 2 kỳ


Phù Nam: Huyền thoại và những vấn đề lịch sử (Kỳ 1)

07/10/2017 08:35 – Vũ Đức Liêm

Bất cứ quốc gia dân tộc hiện đại nào cũng tìm kiếm cho mình một nền văn hóa, văn minh, hay một vương quốc khởi đầu qua việc kết nối với một thực thể mờ ảo trong quá khứ. Đó là nơi huyền thoại dựng nước bắt đầu, và cũng là nơi chứng kiến sự va chạm giữa các diễn ngôn lịch sử. Phù Nam là một câu chuyện như thế ở Đông Nam Á.

Bản đồ không gian Phù Nam (Miriam Stark, 2006).

Trong số các nền văn hóa kim khí quan trọng trên lãnh thổ Việt Nam, từ đó phát triển các xã hội phức tạp và hình thành nhà nước: Đông Sơn/ Cổ Loa, Sa Huỳnh/Champa, Óc Eo/ Phù Nam, thì Phù Nam ít được chú ý hơn cả. Bao trùm lên nó là huyền thoại về vương quốc được hình thành đầu tiên ở Đông Nam Á, với cảng thị sầm uất như Óc Eo, trung tâm tôn giáo, chính trị như Angkor Borei.

Dù chỉ tồn tại khoảng từ thế kỷ I đến thế kỷ VII CN, vương quốc này không chỉ là trung tâm của kết nối giao thương giữa các cộng đồng khu vực với Ấn Độ, Trung Hoa mà còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong diễn ngôn chính trị-lịch sử ở thời kỳ hiện đại bởi vì dựa vào những cứ liệu lịch sử không rõ ràng của giai đoạn này mà chủ nghĩa dân tộc Campuchia tìm cách khẳng định sự hiện diện của dân tộc Khmer hàng nghìn năm trước ở vùng hạ lưu Mekong.

Bài viết này lập luận rằng Phù Nam không thể là sản phẩm chiếm hữu, độc quyền của một quốc gia dân tộc nào cả. Thực tế, nó là một thực thể lịch sử đứng giữa các đường biên hiện đại ở hạ lưu Mekong mà một phần di sản của nó đã trở thành bộ phận không tách rời của nước Việt Nam. Thực tế lịch sử đó cần phải được tôn trọng. Lịch sử của Phù Nam cũng chính là một phần của lịch sử Việt Nam. Continue reading “Phù Nam: Huyền thoại và những vấn đề lịch sử – 2 kỳ”

Hà Tiên và sự hình thành nước Việt Nam hiện đại

tiasang – 29/09/2017 08:00 – Vũ Đức Liêm

Hà Tiên ngày nay là thị xã vùng biên nhỏ nhắn, bình yên, thơ mộng nép mình bên bờ vịnh Thailand. Hà Tiên của hai trăm năm trước là một trong những trung tâm kinh tế sôi động nhất ở Đông Nam Á, nơi diễn ra các tranh chấp chính trị và quân sự không ngừng giữa người Việt, người Thái, người Khmer và các cộng đồng người Hoa. Lịch sử của vùng đất này là minh chứng sống động cho sự đa dạng trong thống nhất của quá trình hình thành nên lãnh thổ và dân tộc Việt Nam.

Một phần biển Mũi Nai, Hà Tiên, Kiên Giang ngày nay. 

Vùng đất này nằm giữa các diễn ngôn lịch sử rất khác biệt, nhiều khi bị trùm phủ dưới các huyền thoại tạo ra bởi chủ nghĩa dân tộc. Bài viết này chỉ ra những nhân tố cốt lõi làm nên sự thịnh vượng của Hà Tiên và tìm kiếm sự gắn kết của nó đối với lịch sử Việt Nam, như một phần của công cuộc định hình nên không gian của nước Việt Nam hiện đại. Continue reading “Hà Tiên và sự hình thành nước Việt Nam hiện đại”

Việt Nam Phật giáo sử luận – Chương 26: Khái quát về công cuộc chấn hưng Phật Giáo từ 1930 đến 1945



Từ giữa thế kỷ thứ mười sáu trở đi, bạo động và loạn lạc xảy ra liên tiếp khiến một mình Nho giáo không còn đủ sức làm chỗ nương tựa tín ngưỡng và nơi an tâm lập mệnh cho quần chúng nữa. Vì vậy ta thấy giới cầm quyền lại tìm về đạo Phật và giọng chống đối kỳ thị đạo Phật của nho gia cũng dịu dần đi. Dần dần, một số nho gia trở nên có cảm tình với đạo Phật. Nhưng phải đợi cho đến khi văn hóa Tây phương du nhập, Tây học chiếm chỗ của Nho học, ta mới thấy cảnh nho sĩ và tăng sĩ ngồi chung uống trà và đàm đạo nơi thiền viện trở thành một cảnh tượng phổ thông. Continue reading “Việt Nam Phật giáo sử luận – Chương 26: Khái quát về công cuộc chấn hưng Phật Giáo từ 1930 đến 1945”