Chúng ta chỉ nghĩ đến vài hồ thủy điện vĩ đại khi xả đập, nhưng không biết rằng xả đập và tạo lũ chính là tội của hàng nghìn con đập tư nhân nhỏ mà không ai để ý và quản lý.
PTH
Âu, Mỹ rộ xu hướng phá bỏ đập thủy điện cứu môi trường
Đã đến lúc phải tính tới dừng phát triển thủy điện
***
Âu, Mỹ rộ xu hướng phá bỏ đập thủy điện cứu môi trường
Trong khi nhiều nước đang phát triển ở châu Á và châu Phi đầu tư xây dựng vô số đập thủy điện trên sông, các chính phủ ở châu Âu và Mỹ đã bắt đầu cho phá bỏ những công trình kiểu này.
Theo Viện Trái đất thuộc Đại học Columbia (Mỹ), động thái trái ngược của các quốc gia phát triển ở Âu, Mỹ diễn ra sau khi có nhiều nghiên cứu đánh giá về tác hại của các đập thủy điện với môi trường, hệ sinh thái và những cộng đồng dân cư xung quanh.
danviet.vn Tư Giang Thứ bảy, ngày 22/11/2025 08:03 GMT+7
Cần phân biệt rõ ràng: Thủy điện không tạo ra lũ, nhưng cách vận hành hồ chứa có thể khiến lũ nặng hơn hoặc nhẹ đi. Và mùa lũ năm nay ở miền Trung đã phơi bày những giới hạn rất nghiêm trọng của cách vận hành ấy.
Thủy điện trong tâm lũ miền Trung
Những ngày vừa qua, dải đất từ Quảng Trị đến Khánh Hòa trải qua một đợt lũ mà nhiều cán bộ phòng chống thiên tai phải gọi là “nghiệt ngã nhất trong nhiều năm”.
Mưa lớn trên diện rộng, nước dồn về nhanh, thủy triều dâng, hàng loạt con sông vượt báo động 3; riêng sông Ba tại trạm Củng Sơn đã vượt đỉnh lũ lịch sử năm 1993 tới 1,09 mét.
Hơn 52.000 ngôi nhà tại 128 xã, phường chìm sâu trong nước, nhiều khu dân cư bị chia cắt trong nhiều ngày, lực lượng cứu hộ không thể tiếp cận, nhiều nơi nguy cơ thiếu lương thực rất rõ rệt.
Trong lúc đó, người dân hạ du nhìn thấy những cửa xả trắng xóa mở hết công suất và đặt câu hỏi mà năm nào mùa mưa bão cũng lặp lại: “Nếu thủy điện không xả, có lũ lớn như thế này không?”.
Lực lượng tỉnh Đắk Lắk ưu tiên đưa người già, phụ nữ và trẻ em ra khỏi vùng nguy trước. Ảnh Công Nam
Câu hỏi ấy có thể hiểu được, nhưng nó chỉ là bề nổi của một câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Những trận mưa năm nay không phải mưa lớn bình thường, chúng là một dạng mưa cực đoan, vượt qua mọi kịch bản lịch sử.
Và hệ thống thủy điện – vốn được kỳ vọng là tấm lá chắn của hạ du – đã bước vào trận chiến này với một chiếc khiên quá mỏng.
Ông Nguyễn Đức Phú, Tổng Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Ba Hạ, khẳng định trên báo chí, việc xả hoàn toàn nằm trong quy trình và nếu không xả kịp thời thì “hồ sẽ mất an toàn, kéo theo thảm họa lớn hơn cho toàn bộ vùng hạ du”.
Về mặt kỹ thuật, điều đó đúng khi lưu lượng về quá lớn, hồ không có quyền lựa chọn giữa “xả” và “không xả”, mà chỉ có lựa chọn giữa “xả có kiểm soát” và “vỡ đập”.
Nhưng nói vậy không có nghĩa là trách nhiệm được phủi sạch. Bởi điểm then chốt không nằm ở thời điểm xả mà nằm ở tình trạng của hồ trước khi lũ đến. Nhiều hồ trong khu vực giữ mực nước cao suốt thời gian dài đầu mùa mưa. Riêng Sông Ba Hạ duy trì mức hơn 102–105m trước khi mưa lớn xuất hiện. Khi đó, dung tích phòng lũ gần như bằng không.
Hồ chứa không đón được lũ thì lũ sẽ đè hồ, và hồ bắt buộc phải đẩy nước xuống hạ du gần tương đương lượng nước về. Đó là lỗi vận hành mang tính hệ thống, không thể chỉ quy về kỹ thuật viên trực ca.
Một nghịch lý nữa là người dân luôn được nghe cụm từ “xả đúng quy trình”, nhưng thông tin cảnh báo lại không đến được với họ, hoặc có đến thì cũng muộn… Nhiều người chỉ kịp thấy nước lên đến bậc cửa, rồi đến chân giường, rồi đến nửa mái nhà mà không biết hồ đã bắt đầu xả từ bao giờ, xả bao nhiêu, nước còn lên bao nhiêu nữa.
Một quy trình đúng trên giấy nhưng không đến được tay người dân thì không thể coi là đúng trong thực tế. Trong thời đại mà dữ liệu có thể cập nhật theo phút, việc hạ du mù mờ thông tin đến mức không kịp trở tay là điều khó chấp nhận.
Đặt trong bối cảnh ấy, không thể chỉ trích thủy điện một chiều, nhưng cũng không thể bênh vực thủy điện bằng cách đổ hết lên trời, lên mưa và lên “tình huống bất khả kháng”.
Cần phân biệt rõ ràng: Thủy điện không tạo ra lũ, nhưng cách vận hành hồ chứa có thể khiến lũ nặng hơn hoặc nhẹ đi. Và mùa lũ năm nay đã phơi bày những giới hạn rất nghiêm trọng của cách vận hành ấy.
Tuy vậy, cũng phải nhìn nhận công bằng rằng các hồ vẫn thực hiện được một phần nhiệm vụ cắt lũ. Sông Ba Hạ báo cáo đã cắt được 93 triệu m³ trong 19 giờ đầu và thêm 53 triệu m³ trong ngày tiếp theo.
Nếu toàn bộ lượng nước khổng lồ ấy lao thẳng xuống hạ du theo địa hình dốc – đặc trưng của miền Trung – thì mức độ tàn phá sẽ còn lớn hơn nhiều.
Cần tư duy mới để vận hành hồ chứa
Không thể vì một trận xả lũ cực đại mà phủ nhận vai trò điều tiết của hồ chứa; càng không thể quên rằng hồ còn giữ nước cho mùa khô – điều tối quan trọng với Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, nơi hạn hán ngày càng khốc liệt.
Nhưng tất cả những điều đó chỉ đúng khi hồ được vận hành bằng một tư duy mới, phù hợp với một kiểu khí hậu đã bước sang giai đoạn bất định. Không thể giữ nước cao quanh năm chỉ để tối ưu hóa phát điện mà hy sinh dung tích phòng lũ; cũng không thể trông chờ vào các kịch bản lịch sử trong khi thực tế đang vượt ra khỏi mọi số liệu quá khứ.
Bối cảnh thiệt hại nặng nề buộc Chính phủ phải hành động khẩn cấp. Trong công điện ngày 21/11, Thủ tướng đã yêu cầu các tỉnh rà soát toàn bộ quy trình vận hành hồ chứa; đồng thời phân bổ ngay 700 tỷ đồng hỗ trợ bốn tỉnh bị thiệt hại nặng nhất: Khánh Hòa 200 tỷ, Lâm Đồng 200 tỷ, Gia Lai 150 tỷ, Đắk Lắk 150 tỷ.
Quy mô hỗ trợ lớn cho thấy mức độ phá hủy của lũvượt khỏi khả năng tự khắc phục của từng địa phương. Đây không chỉ là hỗ trợ tài chính trước mắt, mà là lời cảnh tỉnh rằng hệ thống ứng phó thiên tai hiện nay chưa đủ mạnh để chống đỡ trước các đợt mưa cực đoan.
Trận lũ này vì thế cần được xem như một dấu mốc quan trọng để nhìn lại toàn bộ hệ thống quản trị hồ chứa.
Phòng lũ phải là nhiệm vụ trung tâm, không thể đứng sau mục tiêu phát điện; mực nước hồ trước mùa mưa phải được hạ xuống theo một ngưỡng bắt buộc; dự báo khí tượng phải gắn chặt với vận hành hồ theo thời gian thực; cảnh báo xả lũ phải tới được từng thôn, từng buôn, từng hộ dân; và dung tích phòng lũ phải được tính toán lại theo mô hình khí hậu mới.
Thủy điện không phải “tội đồ” khi lũ lụt miền Trung năm nay quá khắc nghiệt và khó đoán định. Nhưng nếu cách vận hành, cách phối hợp và cách cảnh báo vẫn như cũ, mỗi trận lũ lớn sẽ lại biến thủy điện thành “nghi phạm quen mặt”, còn người dân hạ du vẫn là những người hứng chịu cuối cùng.
Và đó là điều một quốc gia hướng tới quản trị hiện đại, an toàn và phát triển bền vững có trách nhiệm không thể để lặp lại cho dân.
The Nuclear Waste Management Organization of Japan recently backed the further survey of two potential disposal sites for high-level radioactive waste in Hokkaidō. The government has struggled to convince municipalities to participate in review procedures, with a growing list of stakeholders calling for a new approach to the selection process.
A Three-Step Process
The Japanese government and nuclear power plant operators have long grappled with how to dispose of spent fuel and other high-level radioactive waste. Authorities finally settled on the approach of burying waste deep underground at facilities 300 or more meters below the surface. In 2002, NUMO, the Nuclear Waste Management Organization of Japan, began hunting for a storage location by inviting municipalities to put themselves forward as candidate sites. To date, this “volunteer” policy has netted only three participants, the towns of Suttsu and Kamoenai in Hokkaidō and Genkai in Saga.
– Văn phòng Ban Chấp hành Trung ương Đảng vừa có Thông báo số 321-TB/VPTW, ngày 13/9/2025, về Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (ngày 4/9/2025). Dưới đây là nguyên văn Thông báo Kết luận của Tổng Bí thư.
Ngày 4/9/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã làm việc với Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (VINATOM) tại trụ sở của Viện.
Tham dự buổi làm việc có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; các Uỷ viên Bộ Chính trị: Nguyễn Duy Ngọc – Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Trung ương, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; Lương Tam Quang – Bộ trưởng Bộ Công an; Lê Minh Hoan – Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội.
An array of containers storing nuclear waste sit at the decommissioned Indian Point nuclear power plant in Buchanan, New York. Brian Vangor/HoltecBUCHANAN, New YorkCNN —
The Indian Point nuclear power plant was an energy juggernaut for 50 years, generating a quarter of the electricity that powered New York City’s iconic, glowing skyline.
It is well into its decommissioning process after shutting down in 2021: The remaining waste of the radioactive fuel that once generated all of that power has been sealed inside more than 120 hulking metal and concrete canisters.
TTCT – Trong kế hoạch chuyển đổi sang xe điện ở các đô thị lớn, nhìn ra thế giới, không ít bài học của các quốc gia đi trước có thể sẽ hữu ích cho Việt Nam.
Hiếm có nước nào chuyển đổi xe xăng sang xe điện nhanh và thành công như Trung Quốc. Ảnh: AFP
Theo kế hoạch từ ngày 1-7-2026, xe gắn máy chạy xăng dầu sẽ bị cấm lưu thông trong vành đai 1 ở thành phố Hà Nội. Từ ngày 1-1-2028, phạm vi hạn chế được mở rộng sang vành đai 2, bao gồm cấm xe máy và hạn chế xe ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Nhìn ra thế giới, không ít bài học của các quốc gia đi trước có thể sẽ hữu ích cho Việt Nam.
#CNAInsider We chart the evolution of nuclear power, from the first controlled chain reaction to today’s small, micro modular reactors and the pursuit of fusion. New designs are being tailored to meet the energy needs of remote communities, AI infrastructure, and climate-conscious cities.
The episode highlights how nuclear power is being adapted to local contexts, featuring China’s pebble-bed reactor, Finland’s underground district heating plant, and Indonesia’s floating nuclear concept. It also examines Westinghouse’s portable microreactor and the fusion research underway at ITER in France and KSTAR in South Korea. Engineers, scientists, and policy experts weigh in on how nuclear energy is being reimagined to deliver clean, reliable power in a rapidly changing world.
Indonesia’s Floating Nuclear Power Plant Plan To Power Thousands Of Its Islands
How Small Nuclear Reactors Are Transforming Power Grids In China & Finland
(Dân trí) – Từng được kỳ vọng là trụ cột năng lượng xanh, điện gió và mặt trời nay đối mặt không ít nút thắt. Giá điện sau nhiều năm vẫn chưa thống nhất, hàng loạt doanh nghiệp gặp khó về tài chính.
Cách đây gần một thập kỷ, nhắc đến Thuận Nam, Ninh Hải, Bác Ái, Thuận Bắc (Ninh Thuận cũ, nay là Khánh Hòa) hay Tuy Phong, Bắc Bình (Bình Thuận cũ, nay là Lâm Đồng) là nhắc đến những vùng đất khô hạn quanh năm, nơi đồng cỏ cháy vàng dưới cái nắng gay gắt, mặt đất lổn nhổn đá sỏi.
“Chó ăn đá, gà ăn sỏi” là câu nói được người địa phương ví với vùng đất khắc nghiệt mà họ vẫn bám trụ qua bao thế hệ. Nông nghiệp bấp bênh, sinh kế chủ yếu của người dân dựa vào chăn cừu, thả dê.
Rồi một ngày, từng đoàn xe tải hạng nặng nối đuôi nhau về vùng cát trắng, dựng trụ, lắp pin, kéo dây. Chỉ sau vài tháng, những cánh đồng nắng cháy ở Ninh Thuận, Bình Thuận cũ lần lượt được phủ kín bởi hàng triệu tấm pin mặt trời và những trụ tuabin gió trắng muốt.
Khó ai có thể hình dung rằng những vùng đất từng bị xem là “không thể canh tác” ấy lại trở thành điểm đến của hàng loạt nhà đầu tư năng lượng lớn bậc nhất cả nước. Nắng và gió từng là thách thức nay trở thành lợi thế, giúp hai địa phương này đóng góp hàng tỷ kWh điện sạch mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia.
Below, we show the share of Iran’s oil exports by destination.
Country
Share of Iran’s Crude Oil Exports
🇨🇳 China
89%
🇸🇾 Syria
6%
🇦🇪 United Arab Emirates
3%
🇻🇪 Venezuela
2%
In 2023, a staggering 89% of Iran’s oil exports went to China, a sharp rise from just 25% in 2017.
This surge followed renewed U.S. sanctions in 2018, which isolated Iran from most global oil buyers.
Iran is among the world’s largest oil producers, and in recent years, China has become its most critical customer both economically and geopolitically.
As hostilities in the region intensify–marked by U.S. attacks on Iranian nuclear infrastructure and Iranian missile strikes on American bases in Qatar and Iraq—China’s access to Iranian oil is increasingly at risk.
This is because the Strait of Hormuz, a critical route for China’s oil imports, could be disrupted by further conflict or Iranian retaliation.
While Iran supplies only about 13% of China’s total oil imports, the relationship is strategically important, offering China discounted crude and reinforcing its broader regional influence amid Western pressure.
TTCT – Hình ảnh Iran trong mắt phương Tây đã bị bóp méo rất nhiều, và cuộc chiến vừa diễn ra không chỉ có nguyên nhân địa chính trị…
Phụ nữ Iran ở Tehran. Ảnh: Reuters
Trong thập niên 1970, do phải tiêu pha cho chiến tranh Việt Nam và chiến tranh lạnh với Liên Xô, đồng thời với sự lớn mạnh kinh tế của Nhật Bản và Đức, Hoa Kỳ mất vị trí đứng đầu.
Tổng thống Nixon, dưới áp lực của chính các đồng minh Đức, Anh, Pháp, phải ngưng việc hoán đổi USD sang vàng như ấn định bởi hiệp ước Bretton Woods sau Thế chiến II.
Lý do nước Mỹ không đảm bảo được đồng USD bằng vàng nữa là vì họ đã in ra quá nhiều USD so với lượng vàng đang giữ. Mà vàng lại không phải của Hoa Kỳ, mà là ký thác của Anh, Pháp trong thời Thế chiến, giờ họ đòi về. Đồng USD đành thả nổi và sụt giá.
As global supply chains pivot towards low-emissions production, Australia will need to lead, or risk being left behind. The country’s challenge is not a lack of technology, capital, or ambition. It’s a gap in policy architecture. Without bankable demand, Australia’s most promising clean commodity projects – green iron, sustainable aviation fuel, and clean ammonia – remain stuck at the starting line.
To meet that challenge, we propose a new demand-side policy model: the Clean Commodities Trading Initiative (CCTI) – a flagship example of green energy statecraft. At its heart is a new tool for national transformation: Clean Commodity Credits that reward innovation and emissions savings.
A market-friendly mechanism to kickstart large-scale clean production.
Green energy statecraft is a strategic approach to governance that uses the clean energy transition to simultaneously advance a nation’s economic, environmental, social, and geostrategic goals. Unlike conventional industry policy, which focuses on domestic market corrections, statecraft treats clean energy as key to national security and prosperity – used to build alliances, secure supply chains, boost productivity, and shape global rules.
The European Union, China, Japan, and South Korea are all pursuing variations of green energy statecraft. Australia must do the same – on its own terms, with tools suited to its advantages, institutions, and budget.
Không có nhà đầu tư nào nộp hồ sơ dự thầu cho Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Nghi Sơn tính đến thời điểm đóng thầu ngày 19/6/2025, Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các Khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đã quyết định gia hạn thời gian lựa chọn nhà đầu tư theo quy định mới của Chính phủ.
Ảnh minh hoạ
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa, thời điểm đóng thầu lựa chọn nhà đầu tư Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Nghi Sơn là ngày 19/6/2025 nhưng không có nhà đầu tư nào nộp hồ sơ dự thầu. Ngay sau đó, bên mời thầu đã thực hiện gia hạn thời điểm đóng/mở thầu theo đúng quy định tại Nghị định số 115/2024/NĐ-CP của Chính phủ.
Từ tháng 3/2025, mực nước hồ thủy điện Hòa Bình liên tục xuống thấp đến mức kỷ lục, nhiều nơi trên lòng hồ cạn trơ đáy. Điều này đã ảnh hưởng nghiêm trọng đối với đời sống và sản xuất của người dân tại các xã ven hồ thuộc huyện Đà Bắc.
Đặc biệt, các hộ nuôi cá lồng, các bến cảng, các điểm du lịch cộng đồng, du lịch nghỉ dưỡng ở các xã Vầy Nưa, Hiền Lương và Tiền Phong của huyện Đà Bắc đang bị ảnh hưởng nặng nề do môi trường nước thay đổi bất thường.
Hình ảnh lòng hồ Hòa Bình khi mực nước xuống thấp kỷ lục đã làm những dãy đảo đá trơ trọi xơ xác trên nền màu nước đục ngầu.Nhiều năm qua, hồ Hòa Bình đang đối mặt với nguy cơ sụt giảm lượng nước nghiêm trọng vào mùa khô điều này đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến đời sống và sản xuất của người dân.
Author Mehebub SahanaLeverhulme Early Career Fellow, Geography, University of Manchester
China recently approved the construction of the world’s largest hydropower dam, across the Yarlung Tsangpo river in Tibet. When fully up and running, it will be the world’s largest power plant – by some distance.
Yet many are worried the dam will displace local people and cause huge environmental disruption. This is particularly the case in the downstream nations of India and Bangladesh, where that same river is known as the Brahmaputra.
The proposed dam highlights some of the geopolitical issues raised by rivers that cross international borders. Who owns the river itself, and who has the right to use its water? Do countries have obligations not to pollute shared rivers, or to keep their shipping lanes open? And when a drop of rain falls on a mountain, do farmers in a different country thousands of miles downstream have a claim to use it? Ultimately, we still don’t know enough about these questions of river rights and ownership to settle disputes easily.
The Yarlung Tsangpo begins on the Tibetan Plateau, in a region sometimes referred to as the world’s third pole as its glaciers contain the largest stores of ice outside of the Arctic and Antarctica. A series of huge rivers tumble down from the plateau and spread across south and south-east Asia. Well over a billion people depend on them, from Pakistan to Vietnam.
The top 10 oil1 producers and share of total world oil production2 in 20233
Country
Million barrels per day
Share of world total
United States
21.91
22%
Saudi Arabia
11.13
11%
Russia
10.75
11%
Canada
5.76
6%
China
5.26
5%
Iraq
4.42
4%
Brazil
4.28
4%
United Arab Emirates
4.16
4%
Iran
3.99
4%
Kuwait
2.91
3%
Total top 10
74.59
73%
World total
101.81
1Oil includes crude oil, all other petroleum liquids, and biofuels. 2 Production includes domestic production of crude oil, all other petroleum liquids, and biofuels and refinery processing gain. 3 Data source: U.S. Energy Information Administration, International Energy Statistics, Total oil (petroleum and other liquids) production, as of April 11, 2024
The top 10 oil1 consumers and share of total world oil consumption in 20222
Country
Million barrels per day
Share of world total
United States
20.01
20%
China
15.15
15%
India
5.05
5%
Russia
3.68
4%
Saudi Arabia
3.65
4%
Japan
3.38
3%
Brazil
3.03
3%
South Korea
2.55
3%
Canada
2.41
2%
Germany
2.18
2%
Total top 10
61.08
61%
World total
99.95
1Oil includes crude oil, all other petroleum liquids, and biofuels. 2 Data source: U.S. Energy Information Administration, International Energy Statistics, Total oil (petroleum and other liquids) consumption, as of April 11, 2024
CVD 