Tiếng Việt thế kỷ 17 (phần 1)

Nguyễn Cung Thông
Melbourne – Úc (Bài 1 – 2017)

 

Tiếng Việt thời LM de Rhodes – Bảng Từ Vựng và ghi chú thêm

Các chữ viết tắt : NCT (Nguyễn Cung Thông1), BTV (Bảng Từ Vựng), VBL (từ điển Việt Bồ La), PGTN (Phép Giảng Tám Ngày), BBC (Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh), CNNAGN (Chỉ Nam Ngọc Âm Giải Nghĩa), PT (Phật Thuyết Đại Báo Phụ Mẫu Ân Trọng Kinh), CG (Công Giáo), PG (Phật Giáo), ĐCGS (Đức Chúa Giê Su), CGS (Chúa Giê-Su), CT (Chúa Trời), ĐCC (Đức Chúa Cha), ĐCT (Đức Chúa Trời), TCTM (Thiên Chúa Thánh Mẫu), OTG (Ông Thánh Giu-Li-ông tử vì đạo truyện), TCTGKM (Thiên Chúa Thánh Giáo Khải Mông), CTTr (Các Thánh Truyện, Tháng mười hai), MACC (Mùa Ăn Chay Cả), KNLMPS (Kinh Những Lễ Mùa Phục Sinh, quyển thứ ba), TCTGHTK (Thiên Chúa Thánh Giáo Hối Tội Kinh), SSS (Sách Sổ Sang chép các việc), HV (Hán Việt), TVGT (Thuyết Văn Giải Tự/khoảng 100 SCN), NT (Ngọc Thiên/543), ĐV (Đường Vận/751), NKVT (Ngũ Kinh Văn Tự/776), LKTG (Long Kham Thủ Giám/997), QV (Quảng Vận/1008), TV (Tập Vận/1037/1067), TNAV (Trung Nguyên Âm Vận/1234), CV (Chính Vận/1375), TVi (Tự Vị/1615), VB (Vận Bổ/1100/1154), VH (Vận Hội/1297), LT (Loại Thiên/1039/1066), CTT (Chính Tự Thông/1670), TViB (Tự Vị Bổ/1666), TTTH (Tứ Thanh Thiên Hải), KH (Khang Hi/1716), ĐNQATV (Đại Nam Quấc Âm Tự Vị), TĐMV (Từ điển Mường-Việt), TNV (từ điển Tày Nùng Việt), P (tiếng Pháp), A (tiếng Anh), L (tiếng La Tinh), VN (Việt Nam), TQ (Trung Quốc), sđd (sách đã dẫn), NXB (Nhà Xuất Bản).

Tiếp tục đọc “Tiếng Việt thế kỷ 17 (phần 1)”

Kinh hoàng tàu tết: hành khách chen chúc, chui gầm ghế để ngủ

10/02/2018 17:20 GMT+7
TTO – Nằm kín lối đi, ôm chân nhau ngủ, ngủ dưới gầm ghế, ngủ trước cửa nhà vệ sinh… muôn cảnh khổ trên các chuyến tàu từ Sài Gòn về quê ăn tết.Kinh hoàng tàu tết: hành khách chen chúc, chui gầm ghế để ngủ - Ảnh 1.Thiếu chỗ nghỉ, nhiều người đành chui xuống gầm ghế nằm dưới chân người khác. – Ảnh: XUÂN ĐÀOChuyến tàu tết SE16 từ ga Sài Gòn đưa hành khách về quê ở các tỉnh miền trung ăn tết, khởi hành sáng 23 (âm lịch) đông đúc người.

Các vị trí ngồi trên tàu đều chật kín hành khách, khách mua vé ghế phụ thì ngồi chui rúc ở các lối đi, ở các cửa lên xuống của tàu, thậm chí ngồi  trước cửa nhà vệ sinh trên tàu. Khoảng trống nào ở các toa cũng được tận dụng để làm nơi ngồi, chỗ ngủ qua đêm.

Tại một khoảng trống nhỏ giữa hai toa vé ngồi cứng trên tàu này, một người phụ nữ hì hục lót khăn, trải chiếu làm chỗ ngủ cho cả hai mẹ con.

Chị cho biết mua ghế phụ trên tàu để về quê ăn tết, các chỗ trên tàu đều kín người ngồi nên chọn khoảng trống ở hai toa để làm chỗ ngủ qua đêm cho cả hai mẹ con.

Những đứa trẻ theo cha mẹ đi tàu về quê ăn tết thiếu không gian sinh hoạt thì tìm đến chỗ trống ở các cửa ra vào toa để đọc sách. Tiếp tục đọc “Kinh hoàng tàu tết: hành khách chen chúc, chui gầm ghế để ngủ”

Doanh nghiệp xã hội trỗi dậy ở châu Á

Chánh Tài Thứ Tư,  24/1/2018, 10:57 

Devi Shetty từng là bác sĩ riêng cho Mẹ Teresa, người đoạt giải Nobel Hòa Bình năm 1979 đã xây dựng chuỗi bệnh viện hoạt động theo hướng doanh nghiệp xã hội.

(SGTT) – Xu hướng doanh nghiệp xã hội (social enterprise) đang trỗi dậy ở châu Á khi ngày càng có nhiều công ty trong khu vực hướng hoạt động kinh doanh đến các mục tiêu mang tính xã hội, thay vì tối đa hóa lợi nhuận cho cổ đông hoặc chủ sở hữu.

Phục vụ người nghèo

Ngoài vai trò là người sáng lập kiêm chủ tịch chuỗi bệnh viện Narayana Health có trụ sở thành phố Bangalore (Ấn Độ), bác sĩ Devi Shetty, 64 tuổi, còn trực tiếp thực hiện các ca phẫu thuật tim hàng ngày khoa tim mạch của bệnh viện này, theo tờ Nikkei Asian Review.

Tiếp tục đọc “Doanh nghiệp xã hội trỗi dậy ở châu Á”

Các Văn Kiện Cấm Đạo (4 phần)

Các Văn Kiện Cấm Đạo (1)

catechesis.net – Được viết ngày Thứ ba, 16 Tháng 12 2014 15:35

Lm. Mai Đức Vinh

Để viết chương sách này, chúng tôi phải tham khảo nhiều tác phẩm liên quan đến Lịch Sử Việt Nam và Lịch Sử Giáo Hội Việt Nam, đặc biệt trong những thế kỷ cấm đạo hay những triều đại vua Lê chúa Trịnh và chúa Nguyễn, triều đại nhà Tây Sơn và triều đại nhà Nguyễn. Tuy nhiên, tác phẩm chúng tôi dùng nhiều nhất, trích dẫn nhiều nhất, vẫn là bộ sách ba cuốn của linh mục Vũ Thành, bộ DÒNG MÁU ANH HÙNG (1).

Lý do, vì duy nhất chỉ nơi bộ sách này chúng tôi mới tìm ra nhiều ‘nội dung’ của các sắc lệnh hay chỉ dụ cấm đạo của vua chúa và nội dung các kiến nghị của quan triều các cấp. Và để giữ tính cách khách quan, chúng tôi chỉ nêu lên các sự kiện và bản văn có lịch sử tính còn ghi lại. Việc ‘phê bình lịch sử’ vượt khả năng của chúng tôi và ở ngoài tiêu đề của chương sách ‘Các Văn Kiện Cấm Đạo’.

Vì thế, khi đề cập đến một văn kiện cấm đạo, chúng tôi trình bày đơn giản, mục đích để độc giả nắm bắt dễ dàng: trong mỗi văn kiện, chúng tôi nêu bật – ‘nội dung văn kiện cấm đạo’, – ‘nguyên nhân đặc thù thúc đẩy việc dâng kiến nghị, việc ra sắc dụ hay chỉ dụ cấm đạo’, – ‘những vụ việc nổi bật xảy ra sau việc ban hành mỗi văn kiện cấm đạo’. Với lòng biết ơn chân thành, chúng tôi mong ước các nhà sử học bổ túc cho những thiếu sót gặp thấy trong chương sách này. Tiếp tục đọc “Các Văn Kiện Cấm Đạo (4 phần)”

Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – Kinh Lạy Cha (phần 5A)

Nguyễn Cung Thông

Phần này bàn về Kinh Lạy Cha (KLC) qua các dạng ghi nhận trong văn bản từ thời bình minh của chữ quốc ngữ.

Phân tách kỹ hơn KLC sẽ tìm ra các dấu ấn của tiếng Việt cổ, sự thay đổi cách dùng trong tiếng Việt và ngay cả ảnh hưởng chính trị và thời cuộc. Cũng vào thời gian soạn phần 5A này, các vị giám mục Pháp đã quyết định đổi một chữ trong KLC “Ne nous soumets pas à la tentation” thành “Ne nous laisse pas entrer en tentation” (so với KLC tiếng Việt 2017 “Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ”, tiếng Anh “lead us not into temptation”). Điều này đức Giáo Hoàng Francis cũng đề cập đến trong một buổi phỏng vấn gần đây (BBC News 8/12/2017). Tiếp tục đọc “Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – Kinh Lạy Cha (phần 5A)”

Trung Quốc ra sức vận động đào siêu kênh Kra xuyên Thái Lan

03/02/2018 09:47 GMT+7

TTOCông trình thai nghén hơn 3 thế kỷ của Thái Lan đang nhận được sự hậu thuẫn rất lớn từ các cường quốc, đặc biệt bài toán tài chính có thể được giải quyết bởi “túi tiền không đáy” từ sáng kiến Vành đai – con đường của Trung Quốc.

Trung Quốc ra sức vận động đào siêu kênh Kra xuyên Thái Lan - Ảnh 1.

Thái Lan và Trung Quốc đã ký biên bản ghi nhớ về kênh đào Kra, nhưng chính quyền hai bên đều không xác nhận việc này – Ảnh: Maritime News

Chúng ta ngày nay chưa tiến gần hơn (đến việc xây dựng kênh đào) so với cách đây 340 năm. Nhưng vì người dân và đất nước, đây là lúc thích hợp để bắt đầu

Tướng Pongthep Thesprateep (chủ tịch Hiệp hội Kênh đào Thái Lan)

Tiếp tục đọc “Trung Quốc ra sức vận động đào siêu kênh Kra xuyên Thái Lan”

Vũ khí hạt nhân – 7 kỳ

***

Siêu bom hạt nhân thế hệ mới là cái gì?

02/08/2017 14:16 GMT+7

TTO – Đầu tháng 7-2017, Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm đã cảnh báo tình hình hiện đại hóa vũ khí hạt nhân vẫn tiếp tục diễn ra trên thế giới.

Mỹ bắn thử tên lửa đạn đạo liên lục địa Minuteman III đêm 26-4-2017 - Ảnh: Không quân Mỹ
Mỹ bắn thử tên lửa đạn đạo liên lục địa Minuteman III đêm 26-4-2017 – Ảnh: Không quân Mỹ

Không có quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nào sẵn sàng từ bỏ kho vũ khí hạt nhân trong tương lai gần. Các nước đều tiếp tục phát triển hoặc triển khai thêm các hệ thống vũ khí mới hoặc tuyên bố sẽ làm như thế
Chuyên viên Shannon Kile (Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm)

Chín nước gồm năm nước thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và Ấn Độ, Pakistan, Israel, Triều Tiên đang sở hữu 14.935 đầu đạn hạt nhân, trong đó đã triển khai 4.150 đầu đạn. Tiếp tục đọc “Vũ khí hạt nhân – 7 kỳ”

Mỹ đánh tín hiệu trở lại Biển Đông trong năm 2018

26/01/2018 15:22 GMT+7   PHÚC LONG
TTOTrong bối cảnh “nhiệt độ” trên bán đảo Triều Tiên hạ một cách đột ngột, Mỹ bắt đầu bắn đi các tín hiệu không thể nhầm lẫn về sự trở lại ở Biển Đông.

Động thái của Mỹ được giới quan sát mô tả là loạt pháo đầu tiên mở màn chiến lược quốc phòng mới của Tổng thống Donald Trump, trong đó xác định Trung Quốc là “đối thủ chiến lược”.

Điểm qua thời sự, sự kiện thu hút nhiều quan tâm trong tuần này là chuyến công du của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis đến hai quốc gia Đông Nam Á là Indonesia và Việt Nam. Tiếp tục đọc “Mỹ đánh tín hiệu trở lại Biển Đông trong năm 2018”

Khi Trung Quốc từ chối, rác chạy đi đâu?

12/12/2017 16:28 GMT+7  TTO – Không muốn tiếp tục bị gọi là “bãi rác của thế giới”, năm 2017, Trung Quốc đã có một loạt bước đi nhằm xóa bỏ “danh hiệu” không mấy hay ho này.

Khi Trung Quốc từ chối, rác chạy đi đâu? - Ảnh 1.

Hải quan Trung Quốc kiểm tra lô chất thải rắn nhập vào nước này – Ảnh: Reuters

Các nước phát triển bắt đầu thấy lo bởi trong khi núi rác trong nước ngày càng cao, Trung Quốc – nhà nhập khẩu rác quen thuộc – đã nói “không” với 24 loại rác thải rắn/phế liệu kể từ tháng 9-2017.

Con gà đẻ trứng vàng

Những năm 1980, thời kỳ nền kinh tế Trung Quốc bắt đầu có những dấu hiệu phát triển nóng, việc nhập khẩu các loại phế liệu như giấy, nhựa, thép tái chế được xem là lựa chọn không tệ của các doanh nghiệp Trung Quốc. Chúng rẻ hơn nhiều so với việc đốn cây để làm giấy mới hay khai thác dầu mỏ để sản xuất nhựa và nilông, nhưng quan trọng hơn là đáp ứng được sự thiếu hụt nguồn cung nguyên liệu trong nước. Điển hình như việc sản xuất thép tái chế tiết kiệm được tới 60% năng lượng và nguyên liệu cần thiết để sản xuất thép mới. Tiếp tục đọc “Khi Trung Quốc từ chối, rác chạy đi đâu?”

Hàng ngàn lượt người bỏ thôn bản Lạng Sơn ‘đi chui’ sang Trung Quốc làm thuê

NN – 17/11/2017, 14:30 (GMT+7) Có lẽ, những chính sách đầu tư phát triển sản xuất ở nông thôn Lạng Sơn còn hạn chế nên rất nhiều nông dân ở các địa phương tỉnh này phải sang Trung Quốc làm thuê. Bi kịch nhiều vô kể…

Nhẹ thì bị bắt do nhập cảnh trái phép, nặng thì bị lừa bán, bị bóc lột sức lao động không lương, thậm chí là mất mạng…

13-44-15_nh_3-_b_trieu_thi_moiBà Triệu Thị Mọi kể lại những ngày bị giam ở Trung Quốc Tiếp tục đọc “Hàng ngàn lượt người bỏ thôn bản Lạng Sơn ‘đi chui’ sang Trung Quốc làm thuê”

Trung Quốc nổ súng ở châu Phi báo hiệu ra biển lớn

18/12/2017 14:43 GMT+7

TTOCăn cứ quân sự Trung Quốc ở nước ngoài tại Djibouti sẽ là cái đầu tiên trong chuỗi các căn cứ sẽ xây dựng để bảo vệ lợi ích kinh tế của các công ty Trung Quốc.

Trung Quốc nổ súng ở châu Phi báo hiệu ra biển lớn - Ảnh 1.

Xe bọc thép Trung Quốc tham gia tập trận bắn đạn thật ở Djibouti tháng trước – Ảnh chụp màn hình SCMP

Khi binh sĩ Trung Quốc bắn những phát đạn tượng trưng đầu tiên tại căn cứ quân sự Djibouti cách đây hơn 2 tháng, đó cũng là những phát đạn cảnh báo cho thế giới rằng theo chân quá trình tranh giành lợi ích toàn cầu của Bắc Kinh sẽ là một quân đội hùng mạnh ở nước ngoài đủ sức để đảm bảo mọi thứ diễn ra êm đẹp. Tiếp tục đọc “Trung Quốc nổ súng ở châu Phi báo hiệu ra biển lớn”

Những điểm nóng trong năm 2018

TT – Năm 2017 tiếp tục chứng kiến một xu hướng đã kéo dài trong nhiều năm qua: Không những chiến tranh, xung đột chưa có dấu hiệu sớm kết thúc, thế giới ngày càng phát sinh nhiều điểm nóng và nguy cơ về an ninh. 

Tổ chức học giả Hội đồng Quan hệ quốc tế (CFR) của Mỹ vừa công bố một danh sách những nguy cơ toàn cầu hàng đầu cần phải theo dõi trong năm 2018 sau khi tham khảo ý kiến của các chuyên gia hàng đầu.

Từ danh sách 30 cuộc xung đột và nguy cơ xung đột hiện hữu, họ chọn ra 8 mối nguy hiểm lớn nhất trong năm 2018 dựa trên khả năng leo thang hoặc bùng nổ của chúng.

Xung đột vũ trang trên bán đảo Triều Tiên

Những điểm nóng trong năm 2018 - Ảnh 1.

Pháo binh Triều Tiên trong ngày kỷ niệm thành lập Quân đội Nhân dân Triều Tiên tháng 4-2017 – Ảnh: KCN

Tiếp tục đọc “Những điểm nóng trong năm 2018”

Phân loại một số rối loạn tâm thần và hành vi theo ICD 10 – Phiên bản 2015

PYT – Dựa theo Bảng Phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 (ICD 10), phiên bản 2015, chúng tôi đã tiến hành phân tích các bệnh tâm thần nêu trong Thông tư 34/2013 thành các nhóm rối loạn, rối loạn (RL) và các thể rối loạn tâm thần và hành vi đến 5 chữ số, đồng thời biên soạn thêm phần ghi chú, hỗ trợ chẩn đoán để giúp những người thầy thuốc và cán bộ ngành tâm thần thực hiện tốt công tác khám chữa bệnh theo hướng dẫn của Bảo hiểm Y tế Việt Nam và ứng dụng trong giám định pháp y tâm thần.

 

PHÂN LOẠI MỘT SỐ RỐI LOẠN TÂM THẦN VÀ HÀNH VI
THEO ICD 10 –  PHIÊN BẢN 2015

ThS.BS. Tôn Thất Hưng
Trung tâm Pháp y tâm thần khu vực Miền Trung

Theo Thông tư số 34/2013/TT-BYT, ngày 28/10/2013 của Bộ Y tế ban hành Danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày và Thông tư số 37/2014/TT-BYT ngày 17 tháng 11 năm 2014 của Bô Y tế về Hướng dẫn đăng ký khám bệnh, chữa bệnh ban đầu và chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, trong đó, quy định một số bệnh được chuyển tuyến theo một năm tài chính.

Tiếp tục đọc “Phân loại một số rối loạn tâm thần và hành vi theo ICD 10 – Phiên bản 2015”

Chiến lược “ngoại giao bẫy nợ” của Trung Quốc

Huỳnh Hoa Chủ Nhật,  28/1/2018, 07:40 

Cảng nước sâu Hambantota ở Ấn Độ Dương. Do không trả được lãi vay của Trung Quốc, Sri Lanka buộc phải nhượng cho Bắc Kinh quyền sử dụng hải cảng này 99 năm. Ảnh: Wikipedia

(TBKTSG) – Gần đây ngày càng có nhiều quốc gia ở Đông Nam Á và Nam Á rơi vào bẫy nợ của Trung Quốc: vì không trả được nợ mà phải nhượng đất nhượng biển, hoặc làm theo những yêu cầu chính trị và ngoại giao của Bắc Kinh. Với đại dự án “Một vành đai, một con đường” (BRI – Bell and Road Initiative) đi qua nhiều nước mà Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang ra sức quảng bá, dự đoán sẽ có thêm nhiều nước mắc vào chiếc bẫy này.

Câu chuyện Sri Lanka

Tháng 12 năm ngoái, Chính phủ Sri Lanka phải cho một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc thuê hải cảng Hambantota trên bờ Ấn Độ Dương 99 năm để “cấn trừ” bớt khoản nợ mà nước này đã vay để phát triển khu vực hẻo lánh này. Tiếp tục đọc “Chiến lược “ngoại giao bẫy nợ” của Trung Quốc”

Cơn bão ma túy, HIV-AIDS tràn về các khu tái định cư cùng với tiền đền bù

NN 28/11/2017, 14:30 (GMT+7) Năm 2010, công trình Nhà máy thủy điện Hủa Na (huyện Quế Phong, Nghệ An) chính thức khởi công. Đó cũng là thời điểm đánh dấu cơn bão ma túy, HIV-AIDS tràn về các khu  tái định cư (TĐC)…

09-07-48_d_chi_mong_duoc_n_no_v_bo_me_ve_voi_minhEm D. chỉ mong được ăn no và bố mẹ trở về

Hệ lụy không chỉ riêng người dân TĐC mà cả người dân bản địa cũng phải gánh chịu. Tiếp tục đọc “Cơn bão ma túy, HIV-AIDS tràn về các khu tái định cư cùng với tiền đền bù”