“Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – các khuynh hướng dịch tiếng nước ngoài ra tiếng Việt: trường hợp bản Kinh Kính Mừng” – (phần 26)

Linh mục Alexandre de Rhodes và cuốn Phép Giảng Tám Ngày

Nguyễn Cung Thông[1]

Phần này bàn về các khuynh hướng dịch tiếng nước ngoài ra tiếng Việt qua bản Kinh Kính Mừng. Bắt đầu từ bản gốc bằng tiếng La Tinh trung cổ và các bản bằng Hán ngữ vào đầu TK 17 so với các bản Nôm sau đó và cuối cùng là chữ quốc ngữ.

Các tài liệu tham khảo chính của bài viết này là bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=
false .

Tiếp tục đọc ““Tiếng Việt từ thời LM de Rhodes – các khuynh hướng dịch tiếng nước ngoài ra tiếng Việt: trường hợp bản Kinh Kính Mừng” – (phần 26)”

Đi tìm mô hình kinh tế mới: Hết thời xem lợi nhuận là tối thượng?

NGUYỄN VẠN PHÚ 21/12/2020 9:09 GMT+7

TTCTCách đây đúng 50 năm, vào ngày 13-9-1970, nhà kinh tế học nổi tiếng Milton Friedman tung ra bài viết với tựa đề như một tuyên ngôn cho giới kinh doanh: “Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là tăng lợi nhuận”. Bài viết này đã đặt nền tảng cho những ý tưởng về một nền kinh tế thị trường tự do mà sau đó đã ảnh hưởng sâu đậm đến nhiều thế hệ doanh nhân, nhà quản lý và các chính khách. Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và Thủ tướng Anh Margaret Thatcher được cho là đã xây dựng những chính sách kinh tế vĩ mô dựa trên ý tưởng này.

Tuy nhiên lối suy nghĩ này cũng gây ra những hệ lụy khốc liệt cho xã hội và đến nay người ta lại loay hoay tìm một nhãn quan khác.

Một tuyên ngôn của kinh tế thị trường

Năm 1970, tư tưởng “lợi nhuận là mục đích tối hậu” của Milton Friedman đã gây sốc cho nhiều người: nó trắng trợn quá, nó tham lam quá. 

Tham lam là tốt. Khát vọng chung của các cổ đông chỉ là ngày càng giàu lên, và thế là tốt – Quan điểm của Milton Friedman gây sốc cho nhiều người. (Ảnh: PBS)

Tiếp tục đọc “Đi tìm mô hình kinh tế mới: Hết thời xem lợi nhuận là tối thượng?”

‘Thương binh’ Hoàng Sa tập tễnh mưu sinh

NN – Thứ Hai 28/12/2020 , 07:01 (GMT+7)

Sau nhiều năm, tôi mới gặp lại ngư dân Tu Thanh Sơn với bước chân tập tễnh vì từng bị dính đạn ở gần đảo Phú Lâm, quần đảo Hoàng Sa.

Ngư dân Tu Thanh Sơn dù bị thương nhưng vẫn quay trở lại Hoàng Sa
Ngư dân Tu Thanh Sơn dù bị thương nhưng vẫn quay trở lại Hoàng Sa

Anh Sơn trông gầy yếu hơn và cho biết, vẫn phải đi lặn, vẫn quay lại Hoàng Sa mưu sinh để lo cho gia đình. Anh cũng đặt câu hỏi về việc đi giữ đảo nhưng bị Trung Quốc bắn bị thương thì Nhà nước có chính sách hỗ trợ gì. Tiếp tục đọc “‘Thương binh’ Hoàng Sa tập tễnh mưu sinh”

Big Tech tiếp tục bị phán xét

HOA KIM 5/1/2021 10:05 GMT+7

TTCTSự kiên nhẫn dành cho nhóm Big Tech, gồm năm công ty công nghệ Mỹ Amazon, Apple, Google, Facebook và Microsoft, rốt cuộc đã cạn.

Liên tiếp ở châu Âu và cả trên sân nhà, một loạt đơn kiện của chính quyền nhắm vào những gã khổng lồ công nghệ trong năm 2020 cho thấy những tượng đài này không hề “bất khả xâm phạm” như ta tưởng. Tiếp tục đọc “Big Tech tiếp tục bị phán xét”

Thăm Lăng Ông, tìm lại những dấu chân Anh Quốc đầu tiên ở Sài Gòn – Gia Định

NĐT –  14:37 | Thứ năm, 17/12/2020 “Thật thú vị khi nghĩ rằng gần 200 năm trước đã có một người đồng hương của tôi đến diện kiến Tả quân với nhiệm vụ cũng giống như của tôi hiện nay: thúc đẩy ngoại giao và thương mại giữa hai nước…” – Tổng lãnh sự Anh tại TP.HCM và Giám đốc Thương vụ Anh tại Việt Nam Emily Hamblin.

Khu Lăng Ông rộng khoảng 18.500 m2, tọa lạc giữa bốn con đường thuộc quận Bình Thạnh, TP.HCM: Phan Đăng Lưu, Trịnh Hoài Đức, Vũ Tùng, Đinh Tiên Hoàng. Từ ngày 16.9.2020, đường Đinh Tiên Hoàng (từ Cầu Bông đến giao lộ Phan Đăng Lưu) được đổi tên thành đường Lê Văn Duyệt. Ảnh: Thành Nguyễn Tiếp tục đọc “Thăm Lăng Ông, tìm lại những dấu chân Anh Quốc đầu tiên ở Sài Gòn – Gia Định”

Từ 5 “kho báu” di sản quận Ba nghĩ đến việc thúc đẩy kinh tế di sản

NĐT –   16:54 | Thứ năm, 24/12/2020 Ăn quận Năm, nằm quận Ba… Ai đó đã đúc kết thành tục ngữ. Nhưng quận Ba đâu chỉ có những con đường biệt thự “cây dài bóng mát” – mơ ước nhà cửa của thị dân. Quận Ba còn có nhiều “kho báu” khác mà người viết nhân dự Hội thảo “Tiềm năng phát triển đô thị của quận Ba, TP.HCM” vào ngày 22.12 vừa qua, đã đề nghị khai thác. Mong rằng việc nhận diện các kho báu di sản của từng quận/huyện cụ thể sẽ góp thêm việc thúc đẩy kinh tế di sản cho toàn thành phố và các nơi khác.

Biệt thự 110 – 112 Võ Văn Tần (quận 3, TP.HCM) đã có kế hoạch trùng tu để trả lại một kiến trúc ẩn chứa nhiều giá trị Việt Nam. Ảnh: Trung Dũng Tiếp tục đọc “Từ 5 “kho báu” di sản quận Ba nghĩ đến việc thúc đẩy kinh tế di sản”

Sau thời hoàng kim là gánh nặng

K.TÂM – T.MẠNH – L.DÂN – C.CÔNG 4/1/2021 6:00 GMT+7

TTCT25 năm trước, Chính phủ triển khai “Chương trình 1 triệu tấn đường” và năm 2000 đạt được mục tiêu này. 20 năm sau, 2020 là năm mà cây mía đã trở thành gánh nặng với nhiều người.

“Nhắc tới cây mía, tui nổi da gà. Mần lúa, nuôi tôm còn có năm trúng năm thất, chứ cây mía gần 10 năm nay chưa một lần được giá, riết rồi nản, bà con bỏ gần hết”, chị Võ Thị Trang (xã An Thạnh 2, huyện Cù Lao Dung, Sóc Trăng) nói. Tiếp tục đọc “Sau thời hoàng kim là gánh nặng”

Chính trường Israel: Ăn tiền và ở tù

SÁNG ÁNH 2/1/2021 9:00 GMT+7 – TTCT

12 giờ đêm ngày 22-12-2020, Quốc hội Israel tự giải tán vì không thông qua được ngân sách quốc gia cho năm 2021. Bầu cử được ấn định vào ngày 23-3-2021. Chuyện này cũng không quá lạ. Việc Quốc hội Israel không hoàn tất nhiệm kỳ định lệ 4 năm không hiếm: từ lập quốc và bầu cử 1949 đến giờ mới có… 10 lần, đây cũng đã là lần thứ 4 phải tổ chức bầu cử chỉ trong 2 năm sau bầu cử lần trước.

Quốc hội Israel gồm 120 ghế đại biểu. Đảng nào có 61 ghế đa số sẽ cầm quyền, nhưng từ 1949, chưa từng có một đảng đơn lẻ nào kiếm đủ số ghế đó – nhiều nhất là 56 ghế. Tất cả các chính phủ cầm quyền tại Israel đều là liên minh giữa nhiều đảng khác nhau. Chuyện này âu cũng là thường tình, cho đến nay.

Ảnh: The New York Times

Tiếp tục đọc “Chính trường Israel: Ăn tiền và ở tù”

Sách giáo khoa: Thử nghiệm, hỏng hóc & không ai chịu trách nhiệm

Giáo dụcVĨNH HÀ 25/12/2020 11:45 GMT+7

TTCTMột bảng tổng kết về trách nhiệm và hậu quả, cho vấn đề giáo dục quan trọng nhất trong năm khi bắt đầu thực hiện chính sách “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa”.

Sự kiện lớn nhất của ngành giáo dục trong năm 2020 là việc bắt đầu thực hiện chính sách “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa (SGK)” sau nhiều năm chuẩn bị. Trước khi bước vào năm học mới, các trường tiểu học trên cả nước được quyền chọn 1 trong 5 bộ SGK cho học sinh lớp 1. Những tưởng sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nỗ lực cải cách giáo dục, cuối cùng lại thấy 5 bộ sách đều có nhiều sai sót. Năm nay cũng là năm đầu tiên có SGK biên soạn, xuất bản theo hình thức xã hội hóa. Tiếp tục đọc “Sách giáo khoa: Thử nghiệm, hỏng hóc & không ai chịu trách nhiệm”

Con Đỗ Ba, bây giờ ra sao?

NNTôi tìm lại con của nhân chứng “My Lai massacre” giữa ánh đèn đêm le lói, ngồi nghe Chi kể chuyện, nghe cảm giác lạnh dọc xương sống…

My Lai Massacre, đó là cụm từ phía Mỹ lưu trong hồ sơ vụ thảm sát Mỹ Lai tại xã Tịnh Khê, TP Quảng Ngãi vào ngày 16/3/1968. Một nhân chứng sống sót được báo chí quốc tế và trong nước không ngừng nhắc tên là Đỗ Ba.

Nhân chứng Đỗ Ba thoát chết trong thảm sát Mỹ Lai năm 1968. Ảnh: TL.
Nhân chứng Đỗ Ba thoát chết trong thảm sát Mỹ Lai năm 1968. Ảnh: TL.

Nhưng còn một Đỗ Ba khác thì sống đời ẩn dật, vào định cư ở Trại phong Quy Hòa, tỉnh Bình Định, sau đó qua đời. Đầu tháng 9/2020, người con trai Đỗ Ba đột ngột gọi ra Đà Nẵng và nói giọng buồn bã: “Xin chú tìm giúp một nơi nương náu cho người em trai, xin chú giúp đỡ…!”. Tiếp tục đọc “Con Đỗ Ba, bây giờ ra sao?”

Tham nhũng: địa ngục cho các tổng thống

  • DANH ĐỨC
  • 03.03.2020, 15:00

TTCT – Tin cựu tổng thống Hàn Quốc Lee Myung Bak bị tuyên án 17 năm tù làm dấy lên nhiều câu hỏi: Tội nghiệt ông có thực đáng như vậy không, hay đây là một màn ân oán chính trị? Làm thế nào mà các tổng thống xứ này cứ thay phiên nhau xộ khám vì tham nhũng sau khi hết nhiệm kỳ? Điều gì khiến tay họ nhúng chàm trong khi số tiền họ tơ hào chỉ khoảng chục triệu USD?

Tham nhũng: địa ngục cho các tổng thống
Ông Lee Myung Bak được dìu ra hầu tòa. Ảnh: YouTube

Tiếp tục đọc “Tham nhũng: địa ngục cho các tổng thống”

Bài học cao su

  • QUỐC NAM – BÁ DŨNG – CÔNG ĐÔNG
  • TTCT – 10.11.2020, 13:36

Một thời khắp các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên ầm ầm chặt rừng để trồng cao su. Loài cây cho ra những hạt mủ từng được ví là “vàng trắng” này giúp nhiều địa phương đổi thay bộ mặt, nhưng cái giá phải trả cũng không hề nhỏ.

Bài học cao su
Thương lái thu mua cây cao su gãy đổ sau bão số 5. Ảnh: Nguyễn Đắc Thành

Phá bỏ cao su ồ ạt

Sau những trận bão, giấc mơ vàng trắng từ cây cao su tại Quảng Bình đã dần tắt. Chỉ trong 7 năm, tổng diện tích trồng cao su của tỉnh này đã giảm từ hơn 18.000ha xuống gần một nửa, chuyển qua những cây trồng khác mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Câu chuyện y hệt cũng diễn ra tại tỉnh Quảng Nam. Tiếp tục đọc “Bài học cao su”

Mùa nước lên ở xứ sở của người Rục

  • QUỐC NAM
  • 09.12.2020, 10:01

TTCT – Mùa lũ, xứ sở của người Rục – một trong mười tộc người bí ẩn nhất thế giới – ở xã Thượng Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình) bị cô lập. Trong cái dữ dằn của thiên tai vẫn tiềm ẩn vẻ đẹp, và vì thế, xứ sở này mở ra một lời mời khám phá hấp dẫn.

Mùa nước lên ở xứ sở của người Rục
Thung lũng Hung Trâu trên đường vào xứ sở của người Rục như một bức tranh thủy mặc hấp dẫn. Ảnh: QUỐC NAM

Một vùng rừng rộng lớn bên dưới những ngọn núi đá vôi bao gồm cả con đường độc đạo dẫn vào xứ sở này bị nước lũ dâng ngập suốt gần một tháng. Tiếp tục đọc “Mùa nước lên ở xứ sở của người Rục”

Israel và thế giới Hồi giáo: Một lịch sử những vụ ám sát

  • SÁNG ÁNH
  • 07.12.2020, 09:05

TTCT – Khoa học gia hạt nhân người Iran vừa bị ám sát không phải là vụ đầu tiên Israel bị nghi ngờ đứng đằng sau âm mưu trừ khử một nhân vật then chốt của các quốc gia đối địch, và có lẽ cũng chẳng phải vụ cuối cùng.

Israel và thế giới Hồi giáo: Một lịch sử những vụ ám sát
Mohsen

Từ California tới Paris

Bấy giờ là mùa hè ở Bắc California, năm 1952, tại thị trấn Berkeley, Sameera Moussa – một phụ nữ Ai Cập 35 tuổi, sang Mỹ theo diện học bổng Fulbright. Berkeley dạo đó – hay dạo này, đi đâu cũng phải có xe có pháo.

Sameera không phải người Mỹ, không biết lái xe, không có bằng lái và không có xe. Bằng mà cô có là tiến sĩ vật lý nguyên tử: cô là phó giáo sư Đại học Cairo ở Ai Cập và là người phụ nữ đầu tiên ở trong nước đạt tới học hàm đấy. Tiếp tục đọc “Israel và thế giới Hồi giáo: Một lịch sử những vụ ám sát”