“Tiếng Việt từ TK 17: tay mặt/hữu – tay tả/trái – tay đăm/chiêu” (phần 31)

Linh mục Alexandre de Rhodes và cuốn Phép Giảng Tám Ngày

Nguyễn Cung Thông1

Phần này bàn về các tên gọi tay mặt, tay hữu … tay tả, tay trái vào thời LM de Rhodes đến truyền đạo. Đây là lần đầu tiên các danh từ như vậy được dùng trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh (chữ quốc ngữ). Ngoài ra, khái niệm mở rộng về bên mặt (> bên phải) so với bên trái cũng cho thấy sự tương đồng giữa các nền văn hóa khác nhau

Các tài liệu tham khảo chính của bài viết này là bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan- Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=
false.

Tiếp tục đọc ““Tiếng Việt từ TK 17: tay mặt/hữu – tay tả/trái – tay đăm/chiêu” (phần 31)”

Kỷ niệm 70 năm ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) – Con đường thứ 5 (4 bài)

***

Kỷ niệm 70 năm ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) – Con đường thứ 5 – Bài 1: Ngân hàng không khóa

SGGP Thứ Hai, 3/5/2021 07:0

LTS: Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có 5 con đường huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam, đó là: Đường mòn Hồ Chí Minh, Đường ống xăng dầu Trường Sơn, Đường Hồ Chí Minh trên biển, Đường mòn Hồ Chí Minh trên không, và con đường thứ 5 không hình, không dạng với những câu chuyện gắn với “binh chủng tiền”. Kỷ niệm 70 năm Ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) là dịp nhắc nhớ về con đường thứ 5 này.

Đội vận chuyển tiền C100-đơn vị vận tải của đoàn 559 - Bộ Quốc phòng chuyển tiền và hàng vào Nam trên đường Trường Sơn huyền thoại. Ảnh: Ngân hàng Nhà nước cung cấp

Đội vận chuyển tiền C100-đơn vị vận tải của đoàn 559 – Bộ Quốc phòng chuyển tiền và hàng vào Nam trên đường Trường Sơn huyền thoại. Ảnh: Ngân hàng Nhà nước cung cấp

Khi có mặt ở Vụ Truyền thông, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tại Hà Nội vào một ngày tháng 4-2021, tôi đã nghĩ, những câu chuyện về “binh chủng tiền” ngày ấy cần được kể lại thật tỏ tường để thế hệ ngày nay hiểu và cảm nhận được. Nhưng, khi nghe một chuyên viên tại đây cho biết, phần lớn các nhân chứng lịch sử hồi ấy đều đã mất, các bác còn sống cũng già yếu lắm rồi, tôi thấy lòng mình đầy nuối tiếc…

Tiếp tục đọc “Kỷ niệm 70 năm ngân hàng Việt Nam (6-5-1951 – 6-5-2021) – Con đường thứ 5 (4 bài)”

Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (2 kỳ)

Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (kỳ 1)

QUANG HUYỀN22/06/2021 13:50

Baoquocte.vn. Trong gần 80 năm qua, các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ đều diễn ra trong hoàn cảnh đặc biệt, và mỗi cuộc họp đều tạo nên những bước ngoặt lịch sử.

Vậy là Hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Joe Biden đã kết thúc vào ngày 16/6 tại Geneva, Thụy Sỹ. Theo giới chuyên gia, cuộc gặp đã diễn ra trong không khí thẳng thắn, xây dựng, không khiêu khích và thực tế.

Tuy nhiên, kết quả cuộc gặp lại được đánh giá là không mang nhiều đột phá.

(06.16) Hai nhà lãnh đạo trong căn phòng tại biệt thự La Garange, nơi sẽ diễn ra cuộc họp dự kiến kéo dài 4 tiếng. (Nguồn: AP)
Thượng đỉnh Nga-Mỹ giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Joe Biden diễn ra ngày 16/6 tại Geneva, Thụy Sỹ. (Nguồn: AP)

Tiếp tục đọc “Những dấu ấn lịch sử của các cuộc họp thượng đỉnh Nga-Mỹ (2 kỳ)”

Nợ Trung Quốc: Lớn bao nhiêu và ai sở hữu? – China debt: how big is it and who owns it?

SCMP Thứ Tư, 7/4/2021 10:17(ĐTTCO)

Viện Tài chính Quốc tế (IIF) ước tính rằng tổng nợ trong nước của Trung Quốc đã tăng lên 335% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2020.

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Bản chất của nợ của Trung Quốc?

Nợ của Trung Quốc có thể được chia thành nợ trong nước và nợ nước ngoài.

Tiếp tục đọc “Nợ Trung Quốc: Lớn bao nhiêu và ai sở hữu? – China debt: how big is it and who owns it?”

Vấn đề liên minh, liên kết an ninh quốc phòng: Từ thế giới đến Việt Nam

vpdf – Ngày đăng: 04/07/2021 – 10:06

Lựa chọn hình thức liên minh, liên kết trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh là bài toán khó, nhất là với các nước đang phát triển, chậm phát triển.

Vấn đề liên minh, liên kết an ninh quốc phòng: Từ thế giới đến Việt Nam

Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, có nhiều hình thức liên minh, liên kết. Cao nhất là liên minh theo Hiệp ước phòng thủ chung (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương – NATO); Hiệp ước liên minh quân sự song phương (Mỹ – Nhật, Mỹ – Hàn…), còn gọi là kiểu “liên minh cứng”.

Lỏng lẻo hơn là hình thức liên kết, hợp tác an ninh theo các cơ chế khu vực (Diễn đàn Khu vực ASEAN – ARF, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN – ADMM, Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng – ADMM+…), gọi nôm na là “liên minh mềm”.

Tiếp tục đọc “Vấn đề liên minh, liên kết an ninh quốc phòng: Từ thế giới đến Việt Nam”

Những đồng tiền “bẩn thỉu và đẫm máu” đẩy Campuchia vào tình thế khó lường trong xung đột Mỹ – Trung – America’s debt diplomacy in Cambodia

Hồng Anh | 08/07/2021 07:08 soha

Những đồng tiền "bẩn thỉu và đẫm máu" đẩy Campuchia vào tình thế khó lường trong xung đột Mỹ - Trung

Hình ảnh minh họa.

Chính phủ Campuchia coi khoản nợ Mỹ từ thời Tướng Lon Nol là bất hợp pháp và đã nhiều lần thúc giục Washington xóa nợ.

Giữa Mỹ và Campuchia vẫn còn một “món nợ lịch sử” chưa được giải quyết: Đó là khoản vay 278 triệu USD từ thời chính quyền Tướng Lon Nol, nay cộng thêm lãi đã lên đến gần 700 triệu USD (theo thông tin của truyền thông Campuchia).

Chính phủ Campuchia coi khoản nợ này là bất hợp pháp, và đã nhiều lần thúc giục Washington xóa nợ vì đối với Phnom Penh, Mỹ còn nợ người dân Campuchia món nợ tinh thần to lớn.

Trong bài bình luận dưới đây, nhà báo chính trị David Hutt của tờ Asia Times đã phân tích về khoản tiền Campuchia nợ Mỹ từ thời Lon Nol và những được-mất cùng điều kiện để Washington xóa nợ hoặc giảm nợ cho Phnom Penh.

Tiếp tục đọc “Những đồng tiền “bẩn thỉu và đẫm máu” đẩy Campuchia vào tình thế khó lường trong xung đột Mỹ – Trung – America’s debt diplomacy in Cambodia”

Phán quyết của Tòa Trọng tài: Vẫn là cơ sở mạnh mẽ mà không cần sự công nhận của Trung Quốc *

THÁI AN 08/07/2021 09:00 Baoquocte.vn. 

Các quan chức và chuyên gia cho rằng, phán quyết của tòa trọng tài quốc tế 5 năm trước là dấu mốc quan trọng và vẫn là cơ sở hữu ích để giải quyết hòa bình các tranh chấp ở Biển Đông.

Tòa trọng tài ở La Hay tổ chức tranh tụng kín từ ngày 7-13/7/2015 cho vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc liên quan đến yêu sách phi pháp của Trung Quốc về Biển Đông. (Nguồn: PCA)
Tòa trọng tài ở La Hay tổ chức tranh tụng kín từ ngày 7-13/7/2016 cho vụ kiện của Philippines đối với Trung Quốc liên quan đến yêu sách phi pháp của Trung Quốc về Biển Đông. (Nguồn: PCA)

Phán quyết mà Tòa Trọng tài đưa ra ngày 12/7/2016 mang tính chung thẩm. Philippines kiên quyết bác bỏ các nỗ lực nhằm phá hoại phán quyết này.

Trước thềm kỷ niệm 5 năm chiến thắng mang tính bước ngoặt của Philippines trước Trung Quốc, ngày 25/6, Ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin Jr. tuyên bố: “Ngày kỷ niệm là một dịp để nhìn lại quá khứ, đánh dấu thành tựu của hiện tại, nhìn về tương lai và tìm cách làm việc cùng nhau vì lợi ích chung, vì không thể đạt được lợi thế nhỏ nào nếu vi phạm nó”.

Tiếp tục đọc “Phán quyết của Tòa Trọng tài: Vẫn là cơ sở mạnh mẽ mà không cần sự công nhận của Trung Quốc *”

ETIM – nhóm khủng bố Hồi giáo khiến Trung Quốc lo sợ nhất

Thứ Năm, 07:17, 08/07/202

VOV.VNPhong trào Hồi giáo Đông Turkestan (viết tắt theo tiếng Anh là ETIM) đe dọa gây bất ổn định ở Tân Cương và trên “Con đường Tơ lụa” sau khi Mỹ rút hết quân khỏi Afghanistan. ETIM là nhóm chiến binh khiến Trung Quốc lo sợ nhất.

Khi Mỹ thúc đẩy tiến trình rút quân khỏi Afghanistan, Trung Quốc lo lắng về những bất ổn mà họ sắp phải đối mặt do việc rút quân này.

Vào tháng 5/2021, sau một chuỗi các vụ nổ ở thủ đô Kabul (Afghanistan) khiến 60 người thiệt mạng, trong đó có cả các nữ sinh, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng việc Mỹ rút quân “đột ngột” là một nhân tố dẫn tới tình trạng bạo lực này.

Bản đồ khu vực phía bắc của Afghanistan (màu đỏ), địa bàn hoạt động chủ yếu của Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM). Ảnh: Facebook.
Bản đồ khu vực phía bắc của Afghanistan (màu đỏ), địa bàn hoạt động chủ yếu của Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM). Ảnh: Facebook.

Bà Hoa cho rằng Mỹ cần rút quân “một cách có trách nhiệm” nhằm tránh “gây ra tình trạng hỗn loạn và khổ đau cho người dân Afghanistan”.

Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã không nói ra điều mà Trung Quốc e sợ nhất trước việc Mỹ rút quân khỏi Afghanistan: Điều này có thể làm hồi sinh Phong trào Hồi giáo Đông Turkestan (ETIM) cực đoan, đồng thời có thể kích thích hoạt động khủng bố ở vùng Tân Cương của Trung Quốc.

Tiếp tục đọc “ETIM – nhóm khủng bố Hồi giáo khiến Trung Quốc lo sợ nhất”

Mỹ rút khỏi Afghanistan: Washington thảm bại, chính phủ Kabul thành “mồi ngon” cho Taliban

Đại sứ Nguyễn Quang Khai | 03/07/2021 07:37 – Soha

Chính quyền Mỹ tuyên bố, quân đội Mỹ và khối Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ hoàn tất việc rút quân khỏi Afghanistan vào ngày mai, 4/7/2021. 

Mỹ rút khỏi Afghanistan: Washington thảm bại, chính phủ Kabul thành mồi ngon cho Taliban - Ảnh 3.

Binh sĩ quân đội Afghanistan tiếp quản căn cứ không quân Bagram ngày 2/7/2021 sau khi lực lượng Mỹ và NATO rời khỏi đây (Ảnh: Reuters)

Việc rút quân Mỹ khỏi Afghanistan trên thực tế được bắt đầu từ 1/5/20021 và sẽ hoàn thành trước thời hạn 11/9/2021 do Tổng thống Mỹ Joe Biden đưa ra hồi tháng 4/2021 để tưởng nhớ vụ tấn công khủng bố năm 2001.

Tiếp tục đọc “Mỹ rút khỏi Afghanistan: Washington thảm bại, chính phủ Kabul thành “mồi ngon” cho Taliban”

Tiền ảo, hệ lụy thật – 5 bài

***

Tiền ảo, hệ lụy thật: Sức hút của tiền ảo với người đầu tư

Nhiều chuyên gia cảnh báo tiền kỹ thuật số vẫn khó có thể được sử dụng rộng rãi như một công cụ thanh toán bởi mức độ biến động giá của chúng quá lớn và rất dễ lợi dụng biến tướng.

Quốc Huy (TTXVN/Vietnam+) 15/06/2021 08:23

Tien ao, he luy that: Suc hut cua tien ao voi nguoi dau tu hinh anh 1
Ảnh minh họa. (Nguồn: en.cryptonomist.ch)

Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin và internet đã kéo theo sự xuất hiện của các loại tài sản mới, hình thức giao dịch mới trong lĩnh vực tài chính-tiền tệ như tiền ảo, tiền kỹ thuật số hay tiền điện tử…

Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của các hình thức này cũng tạo ra những khoảng trống về mặt pháp lý cần có sự điều chỉnh để giảm bớt hệ lụy cho các nhà đầu tư cũng như nền kinh tế.

Xoay quanh chủ đề này, phóng viên TTXVN đã thực hiện chùm 5 bài “Tiền ảo, hệ lụy thật” nhằm cung cấp cho độc giả cái nhìn rõ hơn về hình thức giao dịch mới này, cũng như cảnh báo về các hệ lụy có thể xảy ra, từ đó góp tiếng nói để hoàn thiện khung khổ pháp lý để quản lý loại tiền này.

Trong khuôn khổ của chùm bài, các bài viết đề cập đến các loại tiền ảo và một số biến tướng của tiền kỹ thuật số với khái niệm sử dụng chung là tiền ảo.

Tiếp tục đọc “Tiền ảo, hệ lụy thật – 5 bài”

Các nước tham gia Nhóm bạn bè của UNCLOS đề cao luật pháp quốc tế

Nhóm bạn bè của UNCLOS không phải là tổ chức có quyền ra quyết định mang tính ràng buộc pháp lý nhưng sẽ tạo diễn đàn để đại sứ đại diện các nước có thể thảo luận cởi mở vấn đề luật biển.

Hải Vân-Vũ Hiếu (TTXVN/Vietnam+) 01/07/2021 15:19 GMT+7 

Cac nuoc tham gia Nhom ban be cua UNCLOS de cao luat phap quoc te hinh anh 1

Tàu cá vươn khơi khai thác hải sản. (Ảnh: TTXVN)

Nhóm bạn bè của Công ước Liên hợp quốc về luật biển (UNCLOS) năm 1982, với sự tham gia của gần 100 nước thành viên Liên hợp quốc vừa được thành lập theo sáng kiến do Việt Nam và Đức đưa ra.

Lễ ra mắt Nhóm bạn bè của UNCLOS đã được tổ chức ngày 30/6 tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York với sự tham dự của Phó Tổng Thư ký Liên hợp quốc phụ trách các vấn đề pháp lý kiêm Cố vấn pháp lý của Liên hợp quốc Miguel de Serpa Soares và đại diện 96 nước thành viên Liên hợp quốc.

Tiếp tục đọc “Các nước tham gia Nhóm bạn bè của UNCLOS đề cao luật pháp quốc tế”

Vietnam c.bank to research and pilot use of cryptocurrency

Ngoc Maihanoitime

Government agencies are working on a legal framework for the management of cryptocurrencies and assets.

The State Bank of Vietnam (SBV), the country’s central bank, will carry out research and later pilot the use of cryptocurrency based on blockchain technology during the 2021-2023 period.

 Vietnam does not see Bitcoin and other cryptocurrencies as legal payment methods. Source: File photo

The move was revealed in Prime Minister’s decision No.942 on the strategy for e-government development towards the digital government in the 2021-2025 period, in which the development and pilot use of cryptocurrency with blockchain technology is considered among key tasks to help Vietnam master core technologies.

Tiếp tục đọc “Vietnam c.bank to research and pilot use of cryptocurrency”

USAID tập huấn cách sử dụng điện thoại di động để hoạt động chi trả phí bảo vệ rừng minh bạch, an toàn và nhanh chóng hơn

USAID – Thứ Sáu, 9 October, 2020

Chị Điểu Thị Trang – Dự án Rừng và Đồng bằng (VFD) do USAID tài trợ

Chị Điểu Thị Trang là người dân tộc Châu Mạ sinh ra và trưởng thành ở khu vực Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng, Tây Nguyên, Việt Nam. Từ khi còn nhỏ đến nay đã kết hôn và có hai con, nguồn thu nhập của chị Trang và gia đình vẫn dựa vào rừng Cát Tiên.

Nhằm giảm phụ thuộc vào rừng và khuyến khích thành viên các cộng đồng sống dựa vào rừng tham gia vào hoạt động bảo vệ rừng bền vững tại nơi sinh sống, năm 2010 Chính phủ Việt Nam đã đưa vào triển khai hệ thống chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES). Theo quy định của hệ thống này, các công ty thủy điện sẽ trả cho thành viên các cộng đồng sống dựa vào rừng, giống như gia đình chị Trang, tiền bảo vệ các lưu vực sông để đảm bảo các công ty này có nguồn cung nước ổn định cho hoạt động sản xuất điện.

Đối với trường hợp của chị Trang, gia đình chị đã nhận gần 1.100 đô la (tương đương khoảng 24 triệu đồng) mỗi năm thông qua hệ thống PFES cho việc bảo vệ và chăm sóc các khu rừng tại Cát Tiên.

Tiếp tục đọc “USAID tập huấn cách sử dụng điện thoại di động để hoạt động chi trả phí bảo vệ rừng minh bạch, an toàn và nhanh chóng hơn”

Âm vang xe ngựa Thất Sơn

Theo dặm dài đất nước

ND – Thứ Bảy, 26-06-2021, 11:32

Từ lâu, xe ngựa (trong ảnh)  đã trở nên thân quen với đời sống sinh hoạt của đồng bào Khmer An Giang. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân, xe ngựa còn là nét độc đáo đặc trưng trong văn hóa bản địa vùng đất Bảy Núi – Thất Sơn.

“Ðộc mã” ở Bảy Núi

Vùng Bảy Núi hay còn gọi Thất Sơn là miền đất “bán sơn địa” thuộc hai huyện Tịnh Biên và Tri Tôn của tỉnh An Giang. Ðây là vùng đất giáp với nước bạn Campuchia. Sự đa dạng và giao thoa văn hóa của các dân tộc đã tạo nên nền văn hóa Bảy Núi hết sức đặc sắc. Một trong những yếu tố tạo nên sự đặc sắc ấy là nghề À-tís nghề xe ngựa.

Tiếp tục đọc “Âm vang xe ngựa Thất Sơn”

Chỉ số quản trị công nghiệp khai khoáng của Việt Nam yếu kém

30/01/2018 17:09

(TBTCO) – 66 quốc gia được đánh giá là yếu kém hoặc không thể kiểm soát được ngành công nghiệp khai khoáng. Dưới 20% trong tổng số 81 quốc gia được đánh giá đạt kết quả tốt hoặc đạt yêu cầu. Trong đó Việt Nam được xếp trong những nước có chỉ số quản trị yếu kém.

Khai thac da trang tai Nghe An - 12.2014. jpg

Khai thác đá trắng tại huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An, tháng 12/2014. Ảnh: Dương Văn Thọ/PanNature

Chỉ số quản trị tài nguyên của Việt Nam xếp thứ 48/100

Ngày 30/1/2018, Trung tâm Con người và Thiên nhiên phối hợp với Liên minh Khoáng sản và Viện Quản trị Tài nguyên Thiên nhiên (NRGI) tổ chức hội thảo với chủ đề “Thúc đầy quản trị hiệu quả ngành công nghiệp khai thác hướng đến sự phát triển toàn diện của Việt Nam” tại Hà Nội.

Tiếp tục đọc “Chỉ số quản trị công nghiệp khai khoáng của Việt Nam yếu kém”