Tình trạng trẻ vị thành niên uống rượu bia ở Việt Nam đang gia tăng và ngày càng trẻ hóa; nhiều em bắt đầu uống trước 14 tuổi. Uống rượu bia sớm gây hại nghiêm trọng đến não bộ, khả năng học tập, dễ dẫn đến nghiện và làm tăng nguy cơ nhiều bệnh tật, mất trật tự xã hội, tai nạn giao thông và tử vong.

Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia nghiêm cấm người dưới 18 tuổi sử dụng và mua bán rượu bia. Người bán rượu bia có quyền kiểm tra giấy tờ để đảm bảo người mua đủ 18 tuổi. Tuy nhiên, hiện tại những điều này chủ yếu vẫn nằm trên lý thuyết. Cần tăng mức phạt thật nặng cho các vi phạm: người dưới 18 tuổi mua và uống rượu bia; ba mẹ không quản lý con cái để con mình dùng rượu bia và cả những người bán rượu bia cho người dưới 18 tuổi.

Đồng thời, gia đình, nhà trường và xã hội cần tăng cường giáo dục và bảo vệ thanh thiếu niên trước tác hại của rượu bia.

Nguyễn Bảo Ngọc

• Tác hại của rượu bia đến sức khỏe thanh thiếu niên
• Học sinh sử dụng rượu bia, mối nguy từ sự thờ ơ của người lớn
• Trẻ em dưới 18 tuổi uống rượu bia, ai chịu phạt?

***

Tác hại của rượu bia đến sức khỏe thanh thiếu niên

SYTCT – 26/10/2023

Cục Y tế dự phòng tổ chức lớp tập huấn phòng, chống tác hại rượu bia cho cán bộ y tế của 20 tỉnh, thành phía Nam.

Hành vi uống rượu bia đang ngày càng phổ biến ở tuổi vị thành niên và tuổi bắt đầu uống rượu bia đang ngày càng trẻ hóa. Sử dụng rượu bia quá sớm trong khi cơ thể chưa hoàn thiện về thể chất và tinh thần có thể gây nhiều hậu quả nghiêm trọng về sau.

* Nhiều hệ lụy liên quan đến rượu bia

Rượu bia rất phổ biến ở nước ta và độ tuổi lần đầu sử dụng rượu bia ngày càng trẻ hoá. Theo khảo sát hành vi sức khỏe học sinh toàn cầu tại Việt Nam năm 2019, đã khảo sát 7.796 học sinh từ lớp 8-12 các trường thuộc 20 tỉnh/thành phố trên toàn quốc. Kết quả cho thấy có 44,3% trẻ từ 13-17 tuổi đã từng uống rượu bia; trong đó có 53,1% trẻ uống rượu bia lần đầu tiên trước 14 tuổi cả nam và nữ. Đã uống đến mức say ít nhất một lần là 20,8%. Đáng báo động là có 9,8% trẻ lần đầu uống rượu bia ở độ tuổi 7 tuổi hoặc nhỏ hơn. Phần lớn trẻ tiếp xúc rượu bia ngay tại nhà (34,1%).

Luật phòng, chống tác hại của rượu bia năm 2019 quy định rõ ràng về NGHIÊM CẤM các hành vi: Xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia; Người chưa đủ 18 tuổi uống rượu bia. Nguồn ảnh: Internet.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thuý (60 tuổi), ở phường An Bình, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ chia sẻ: Nhà tôi có cháu ngoại, năm nay mới 3 tuổi, là độ tuổi thích khám phá. Khi nhà có đám tiệc, chúng tôi có sử dụng bia đãi khách. Có những vị khách vô tư đưa luôn ly bia cho cháu uống. Dù biết không tốt cho sức khoẻ của cháu, nhưng vì ngại làm phật lòng khách nên tôi cũng đành cho qua.

Đầu tháng 10/2023, Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế tổ chức lớp tập huấn phòng chống tác hại rượu bia cho cán bộ y tế của 20 tỉnh thành phía Nam. Ông Trần Quốc Bảo, Trưởng phòng Kiểm soát bệnh không lây nhiễm, Cục Y tế dự phòng cho biết: Rượu bia có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển của não, làm giảm trí nhớ, giảm khả năng tập trung, giảm khả năng học tập, tư duy của trẻ. Thanh thiếu niên nếu tiếp xúc rượu bia sớm có thể gây nghiện, khó kiểm soát cảm xúc và hành động, ảnh hưởng phát triển thể chất, rối loạn dậy thì, ảnh hưởng chức năng sinh sản, mắc các bệnh mạn tính khi trưởng thành.

“Phụ huynh, thầy cô và cả bản thân các em học sinh cần cảnh giác với việc tiếp cận những đồ uống có cồn nhưng không có tên gọi là rượu bia, mà núp bóng là “nước trái cây lên men”, “nước táo lên men”… Đây là những loại đồ uống vẫn có cồn, và tác động đến sức khỏe của người uống như tất các các loại rượu bia trên thị trường” – ông Bảo chia sẻ.

Rượu bia là nguyên nhân gián tiếp của 200 loại bệnh tật, chấn thương và là nguyên nhân trực tiếp của ít nhất 30 bệnh tật. Rượu bia có thể ảnh hưởng đối với sức khỏe như: rối loạn tâm thần kinh, bệnh tim mạch, đái tháo đường, tác động đến thai nhi gây dị dạng, chậm phát triển… Uống rượu bia ở mức độ nào cũng tăng nguy cơ mắc ung thư. Ước tính năm 2016, tổng số ca tử vong trên cả nước là 548.836 ca, trong đó, rượu bia là nguyên nhân gây tử vong cho hơn 40.868 ca.

* Các hành vi nghiêm cấm trong Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia

Hiện nay, Luật Phòng, chống tác hại của rượu bia năm 2019 quy định rõ ràng về nghiêm cấm các hành vi: Xúi giục, kích động, lôi kéo, ép buộc người khác uống rượu bia; Người chưa đủ 18 tuổi uống rượu bia; bán, cung cấp, khuyến mãi rượu bia cho người chưa đủ 18 tuổi; Sử dụng lao động là người chưa đủ 18 tuổi trực tiếp tham gia vào việc sản xuất, mua bán rượu bia

Bên cạnh đó cũng nghiêm cấm cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong các cơ quan, tổ chức, sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, chiến sĩ, người làm việc trong lực lượng vũ trang nhân dân, học sinh sinh viên uống rượu bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập; Điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc trong hơi thở có nồng độ cồn; quảng cáo rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên.

Nghị định số 24/2020/NĐ-CP ngày 24/2/2020 quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia quy định thực hiện biện pháp ngăn ngừa người chưa đủ 18 tuổi tiếp cận, truy cập, tìm kiếm thông tin và mua rượu, bia trên các trang thương mại điện tử. Cụ thể, tổ chức, cá nhân bán rượu bia theo hình thức thương mại điện tử và tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ thương mại điện tử cần có ứng dụng khai báo tên, tuổi của người truy cập trước khi người đó truy cập, tìm kiếm thông tin; khai báo các thông tin về tên, địa chỉ cư trú của người mua, thông tin thanh toán qua tài khoản, thẻ ngân hàng hoặc các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt khác khi người đó thực hiện giao dịch mua rượu, bia. Thông tin về sản phẩm rượu bia trên website thương mại điện tử không được liên kết, quảng bá đến các tài khoản người dùng chưa đủ 18 tuổi hoặc các trang, kênh, phương tiện thông tin dành riêng cho người chưa đủ 18 tuổi, hoặc đa số người truy cập chưa đủ 18 tuổi. Tổ chức, cá nhân bán rượu, bia có trách nhiệm kiểm tra tuổi của người nhận hàng trong trường hợp nghi ngờ, đảm bảo người nhận hàng phải đủ tử 18 tuổi trở lên.

Tác hại do chất cồn gây ra, không phụ thuộc là bia hay rượu mà phụ thuộc vào lượng uống và tần suất sử dụng. Chất cồn không có ngưỡng nào là an toàn, tác động của cồn phụ thuộc vào đặc tính sinh học của mỗi người; đồng thời, những tác hại nhìn thấy được chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Thanh thiếu niên là giai đoạn chuyển tiếp từ trẻ em sang người trưởng thành, cơ thể trong quá trình phát triển vượt trội về thể chất lẫn tinh thần. Người trẻ tuổi bắt đầu uống rượu bia sớm có thể gây ra nhiều hệ lụy đối với sức khỏe, an ninh xã hội, chất lượng dân số và tương lai đất nước. Vì vậy, phòng chống các tác hại của rượu bia đối với thanh thiếu niên là vấn đề cần được quan tâm, giáo dục, ý thức của bản thân các em, của gia đình, nhà trường và cộng đồng.

Thiên Thanh

***

Học sinh sử dụng rượu bia, mối nguy từ sự thờ ơ của người lớn

Thục Anh14/01/2026 15:00

(Baohatinh.vn) – Pháp luật cấm bán, cung cấp, khuyến mại rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi, nhưng thực tế học sinh vẫn dễ dàng mua và sử dụng đồ uống có cồn. Đây là mối nguy đối với học sinh.

Chúng tôi không khỏi giật mình trước sự dễ dàng của lứa tuổi học sinh khi có nhu cầu tiếp cận đồ uống có cồn. Chỉ cần bước vào một tiệm tạp hóa hay siêu thị tiện lợi, học sinh có thể dễ dàng mua bia, rượu như bất kỳ người lớn nào. Không cần xuất trình giấy tờ, không ai hỏi tuổi, cũng không có bất kỳ lời nhắc nhở nào. Tất cả chỉ là sự thản nhiên trong thực hiện hoạt động mua – bán.

Phóng viên trẻ trong vai một học sinh lớp 11, tìm đến một tiệm tạp hóa trên đường Nguyễn Công Trứ, phường Thành Sen để hỏi mua sản phẩm bia. Khi “học sinh” này hỏi mua một thùng bia, người bán không hề thắc mắc, cũng không yêu cầu xuất trình bất kỳ giấy tờ nào. Giao dịch diễn ra nhanh chóng, dễ dàng như mua một chai nước ngọt.

Khi một khách hàng khác lên tiếng hỏi: “Bác vẫn bán bia cho học sinh à?” thì người bán hàng trả lời như hẳn đó là một điều vô cùng bình thường: “Mua thì bán thôi, có sao đâu”.

Tương tự tại một cơ sở thuộc hệ thống siêu thị mini uy tín toàn quốc đặt tại phường Thành Sen, một học sinh trên người còn mặc đồng phục vẫn có thể dễ dàng mua đồ uống có cồn. Dù người mua còn rõ nét non nớt, giọng nói lộ vẻ bỡ ngỡ, nhân viên vẫn thoải mái giao dịch, trao sản phẩm bia cho “khách hàng” chưa đủ 18 tuổi mà không một lời nhắc nhở. Dù có hệ thống quản lý hiện đại, nhưng không hiểu vì lý do gì, nhân viên thu ngân cũng bỏ qua bước xác minh độ tuổi.

Tại một cửa hàng bách hóa thuộc phường Trần Phú, tình huống tương tự tiếp tục lặp lại. Thấy nhân viên dễ dàng bán bia cho một học sinh, phóng viên thắc mắc: “Học sinh bây giờ mua bia bình thường thế à?”. Nhân viên cho biết: “Bên chị ai mua thì đều bán”.

Khi việc kiểm tra tuổi tác bị bỏ qua, khi lợi nhuận và sự tiện lợi được đặt lên trên trách nhiệm xã hội, quy định pháp luật gần như bị vô hiệu hóa. Sự dễ dãi, thờ ơ của người lớn đang góp phần đẩy thế hệ trẻ vào con đường “ma men”.

Việc học sinh ngang nhiên sử dụng bia rượu tại nhiều quán hàng cũng trở nên hết sức bình thường với nhiều chủ quán. Hình ảnh nhiều nhóm học sinh thản nhiên cụng ly, hò dô công khai không còn là chuyện hiếm. Điều đáng lo ngại là việc sử dụng rượu bia ở lứa tuổi này đang dần trở nên quen thuộc, thậm chí còn công khai đăng tải lên mạng xã hội, xem như một phần của các cuộc vui.

Học sinh thoải mái đăng tải hình ảnh sử dụng bia rượu công khai lên mạng xã hội.

Liên lạc với một chủ nhà hàng kinh doanh lẩu trên địa bàn để đặt chỗ liên hoan dịp tất niên, mặc dù phóng viên đã giới thiệu bản thân và bạn bè chỉ mới học lớp 11, nếu muốn uống rượu thì uống loại nào, người bán vẫn thản nhiên quảng cáo từ rượu táo mèo đến rượu sim, thậm chí có cả bia và còn nhấn mạnh uống thoải mái.

Việc uống rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, hành vi của các em, mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, mất an toàn trật tự xã hội. Hệ lụy đã sớm bộc lộ khi thời gian qua, lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện nhiều trường hợp học sinh vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông. Em L.V.T.N (sinh năm 2009, trú tại phường Trần Phú), học sinh lớp 11 của một trường THPT trên địa bàn là một trong những trường hợp sử dụng đồ uống có cồn nhưng sau đó vẫn tham gia giao thông. Đáng lo ngại, em chưa nhận thức được sự nguy hiểm, coi việc biết uống rượu bia là “trưởng thành”, là “chịu chơi”.

“Không chỉ gia tăng tai nạn giao thông, rượu bia còn tác động tiêu cực đến sự phát triển não bộ và các cơ quan nội tạng đang trong giai đoạn hoàn thiện của trẻ. Đây cũng là chất xúc tác, kích thích gây ra các tệ nạn xã hội, dễ dẫn đến những hành vi bạo lực học đường hoặc vi phạm pháp luật. Lạm dụng rượu bia ở độ tuổi này còn có thể dẫn tới hội chứng ảo giác, loạn thần do rượu” – ThS Bác sĩ Nguyễn Hồng Phúc, Giám đốc Bệnh viện Sức khỏe tâm thần Hà Tĩnh cho biết thêm.

“Trên thực tế, quy định cấm bán rượu bia cho người dưới 18 tuổi vẫn đang rơi vào tình trạng nằm trên giấy, từ luật pháp đến thực thi dường như vẫn còn là khoảng trống. Nguyên nhân xuất phát từ sự dễ dãi của gia đình: không ít phụ huynh vẫn giữ thói quen sai lầm khi nhờ con nhỏ đi mua bia, rượu hoặc thậm chí cho phép con “nhấp môi” trong các bữa tiệc gia đình để tập làm người lớn. Vì lợi nhuận trong kinh doanh, nhiều chủ cơ sở kinh doanh sẵn sàng bỏ qua quy định pháp luật. Việc thanh tra, kiểm tra và xử phạt các điểm bán lẻ vi phạm quy định về độ tuổi người mua hiện nay còn rất hạn chế, hầu như chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở” – Luật sư Bùi Hoàng Linh Chi, Công ty Luật TNHH Hà Châu cho hay.

Cánh cửa dẫn lối trẻ em đến với rượu bia đang rộng mở hơn bao giờ hết, không phải vì luật pháp thiếu chặt chẽ, mà vì sự thờ ơ và thỏa hiệp của người lớn. Để bảo vệ thế hệ trẻ, rất cần sự kiên quyết “nói không” từ phía người bán, sự giám sát chặt chẽ từ gia đình và sự tự giác từ chính các em học sinh.

Video: Cảnh báo việc học sinh chưa đủ 18 tuổi sử dụng rượu bia.

***

Trẻ em dưới 18 tuổi uống rượu bia, ai chịu phạt?

Trung Nghĩa –  20/02/2023

TVPL – Căn cứ theo nội dung quy định tại Khoản 1 Điều 36 Nghị định 117/2020/NĐ-CP, để trẻ em dưới 18 tuổi uống rượu bia thì cha mẹ sẽ là người chịu phạt đối với hành vi không giáo dục, không giám sát, không nhắc nhở thành viên gia đình chưa đủ 18 tuổi không uống rượu, bia.

Theo đó, nếu như cha, mẹ trước đó không giáo dục, không giám sát hay nhắc nhở con cái chưa đủ 18 tuổi uống rượu bia có thể sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

Còn đối với trẻ từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi thì các em sẽ phải chịu phạt. Mức phạt từ 200 nghìn đồng đến 500 nghìn đồng. Quy định chi tiết tại Điều 30 Nghị định 117/2020/NĐ-CP

Chính vì vậy, ở đây ta sẽ có hai trường hợp nếu trẻ em dưới 18 tuổi mà uống rượu bia thì:

Cha mẹ là người chịu phạt nếu để con em mình uống rượu khi khi dưới 18 tuổi mà không giáo dục cho con về tác hại của rượu bia và không hề giám sát hành vi đó: mức phạt cho hành vi này lên đến 1 triệu đồng 

Trường hợp thứ hai Con sẽ là người chịu phạt: mức phạt từ 200 nghìn đồng đến 500 nghìn đồng. Đối với trẻ từ đủ 16 tuổi và dưới 18 tuổi.