Chuyện hay ‘nhặt’ trong mùa lũ

NN – Thứ Năm 21/10/2021 , 10:00

Để sống chung với lũ, chống chọi với thiên tai, người dân Quảng Bình đã có nhiều sáng kiến, sáng chế hay đáo để…

Ông Nguyễn Mậu Sơn (xã Duy Ninh, huyện Quảng Ninh, Quảng Bình) bảo tôi: “Con thuyền này chi phí không vượt quá 2 triệu đồng, nhưng chở được 8 người lớn và đặc biệt là không bao giờ chìm. Tôi cũng muốn phổ biến cách làm thuyền này cho bà con vùng lũ để có phương tiện tốt, rẻ mà sử dụng…”.

Con thuyền ống nhựa được ông Sơn thiết kế với chi phí thấp. Ảnh: M.S.
Con thuyền ống nhựa được ông Sơn thiết kế với chi phí thấp. Ảnh: M.S.

Tiếp tục đọc “Chuyện hay ‘nhặt’ trong mùa lũ”

Treo đầu ngọn sóng

ND – Thứ Bảy, 18-09-2021, 14:03

Bờ biển Cửa Đại (TP Hội An, Quảng Nam) đang bị sạt lở với tốc độ chóng mặt.

Ảnh hưởng bởi cơn bão số 5 có tên Conson vừa qua, những con sóng dữ dằn ngày càng khoét sâu vào bờ biển Quảng Nam, khiến nhiều điểm sạt lở càng trở nên nghiêm trọng hơn. Nếu không sớm có được giải pháp cấp bách, với tình trạng nước biển lấn sâu vào đất liền từ 5-10m, thậm chí 30m, nhiều ngôi làng ven biển trên dải đất miền trung đứng trước nguy cơ bị xóa sổ.

Tiếp tục đọc “Treo đầu ngọn sóng”

“Hung thần” tàu giã cào

ND – Thứ Bảy, 16-10-2021

Lực lượng chức năng Hà Tĩnh xử lý tàu giã cào vi phạm.

Những năm gần đây, nỗi lo mang tên tàu giã cào, hay còn gọi là tàu lưới kéo luôn ám ảnh ngư dân nghề biển lộng ở Hà Tĩnh trong mỗi chuyến ra khơi. Ngoài việc khiến nguồn lợi thủy sản suy giảm một cách nhanh chóng, tàu giã cào còn gây thiệt hại, hư hỏng ngư cụ, tài sản của ngư dân địa phương.

Tiếp tục đọc ““Hung thần” tàu giã cào”

Rằng qua hoạn nạn, mới hiểu lòng nhau

Ký sự của Hoàng Thiên Nga

       Đang vận hành trơn tru, thì cả thế giới chững lại chỉ vì một loài virus mắt thường không nhìn thấy. Nhiều người bi quan bó tay than vãn, còn những doanh nhân lạc quan của “Nhóm Bạn Từ Tâm Đắk Lắk” đều biến nguy thành cơ, chọn lối sống quên mình vì mọi người để chung tay đẩy lùi đại dịch.  

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp tán thưởng cách khởi nghiệp 4.0 của MISS EDE

Chọn bạn mà chơi 

Tháng 3 năm 2020, Đắk Lắk chưa có ca dương tính Covid-19 nào. Các biện pháp phòng dịch đã được triển khai, còn mọi hoạt động giao thương vẫn bình ổn, thông suốt. 

Lúc đó tôi vừa nhận quyết định nghỉ hưu sau 5 năm công tác ở Tỉnh Đoàn, 26 năm làm báo chuyên nghiệp. Rời vị trí chiến đấu thân yêu quá lâu gắn bó, tôi lập Nhóm Bạn Từ Tâm để “có cơ sở” vẽ logo in backdrop tặng nhà cho các trò nghèo hiếu học, tổ chức các chương trình thiện nguyện hỗ trợ chính quyền, người dân cùng chống dịch Covid-19. Nhóm Bạn Từ Tâm ban đầu chỉ có 3 người, sau tăng dần lên, tới nay đã gần 200 thành viên. 

Tiếp tục đọc “Rằng qua hoạn nạn, mới hiểu lòng nhau”

“Ðiểm nóng” Kiên Giang

NDCT – Thứ Bảy, 16-10-2021, 09:32

Bộ đội Biên phòng tỉnh Kiên Giang tuyên truyền, vận động ngư dân chấp hành nghiêm các quy định trong khai thác hải sản.

Kiên Giang hiện là địa phương có số lượng tàu khai thác hải sản đứng đầu cả nước, với khoảng 10 nghìn tàu; trong đó gần 4.000 tàu có kích thước từ 15m trở lên, hoạt động đánh bắt xa bờ. Thực tế từ địa phương này cho thấy, không thể chỉ ngăn chặn tình trạng tàu cá vi phạm IUU trên… giấy!

Tiếp tục đọc ““Ðiểm nóng” Kiên Giang”

Hà Nội công khai 608 đơn vị nợ gần 280 tỷ tiền thuế

Ánh Tuyết 17:28 19/10/2021

VNEconomyCục Thuế Hà Nội vừa công khai nợ thuế đối với 608 đơn vị với số nợ thuế phí, nợ nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất, tính đến thời điểm 31/8/2021 với số nợ lên đến 279 tỷ đồng…

Cục Thuế thu hồi nợ đọng thành công từ Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Long Việt hơn 18,7 tỷ đồng.
Cục Thuế thu hồi nợ đọng thành công từ Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Long Việt hơn 18,7 tỷ đồng.

Trong đợt công khai lần này, có 608 người nộp thuế có số nợ thuế phí, nợ nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất và bị Cục Thuế TP. Hà Nội “bêu tên”.

Bao gồm 18 người nộp thuế nợ các khoản liên quan đến đất khả năng thu kỳ khóa sổ 31/8/2021 với số nợ còn lại đến 17/10/2021 là hơn 118 tỷ đồng và 590 người nộp thuế nợ thuế, phí và tiền chậm nộp liên quan khả năng thu kỳ khóa sổ 31/8/2021 với số nợ còn lại đến 17/10/2021 với số nợ gần 161 tỷ đồng.

Tiếp tục đọc “Hà Nội công khai 608 đơn vị nợ gần 280 tỷ tiền thuế”

Chắt nước cho vùng đất khát

antgct – 11:39 21/09/2021

Cuộc đời bà cụ Thò Thị Chơ ở xã Lũng Phìn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang đã đi qua 70 mùa đông lạnh giá, mùa nào cũng lo sợ, bất an. Nhất là giờ đây, bà phải bao bọc 2 đứa cháu nội chưa đầy 5 tuổi. Con dâu bà không chịu được cuộc sống khô kiệt vì thiếu nước, đã lẳng lặng bỏ nhà ra đi trong một buổi tối mùa đông rét mướt.

Tập tin:Vietnam-Dong Van map.PNG – Wikipedia tiếng Việt
Bản đồ xã Lũng Phìn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang

Anh con trai bà buồn tủi, chán chường rồi cũng tìm đến cái chết. Chỉ còn lại bà và hai cháu nhỏ với cái nghèo cái đói bủa vây. Hằng ngày, bà vẫn lết đôi chân đi gùi chút nước ít ỏi về cho cháu qua cơn khát. Nhìn hai đứa trẻ mặt mũi lúc nào cũng nhọ nhem, da mốc trắng, chân tay nứt nẻ, đau rát, bà thương lắm nhưng đành bất lực…

Tiếp tục đọc “Chắt nước cho vùng đất khát”

Rừng ngập mặn giữa lòng TP Phan Thiết

VNE – 21/4/2021

Bình Thuận đang xem xét bảo tồn, phát huy giá trị khu rừng ngập mặn rộng hơn 32 ha còn sót lại giữa lòng TP Phan Thiết.

Ngày 20/4, ông Dương Văn An, Bí thư Tỉnh ủy Bình Thuận cho biết, tới đây Thường trực Tỉnh ủy họp bàn hướng bảo tồn khu rừng ngập mặn quý hiếm duy nhất ở thành phố biển này. Tuần trước, ông An cùng lãnh đạo sở ngành, thành phố Phan Thiết đã có chuyến khảo sát thực tế khu rừng.

Khu rừng ngập mặn duy nhất còn sót lại ở TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Ảnh: Việt Quốc.
Khu rừng ngập mặn ở giữa TP Phan Thiết. Ảnh: Việt Quốc.

Khu rừng có từ lâu đời, nằm giữa ba phường: Phú Thủy, Thanh Hải và Phú Hài, kề đường Hùng Vương nối trung tâm Phan Thiết đi Mũi Né, được nhánh sông cầu Ké bao quanh hình vòng cung tạo nên không gian tuyệt đẹp. Một thời gian, quần thể thiên nhiên này bị một số người phá để làm ruộng muối, đìa nuôi tôm.

Tiếp tục đọc “Rừng ngập mặn giữa lòng TP Phan Thiết”

Việt Nam thí điểm bán tín chỉ carbon rừng

NLD – 04-06-2021 – 07:48

Xuất khẩu tín chỉ carbon rừng, mỗi năm Việt Nam có thể thu về hàng trăm triệu USD, số tiền này sẽ được dùng để bảo vệ, phát triển rừng, tạo sinh kế cho người dân

Việt Nam thí điểm bán tín chỉ carbon rừng - Ảnh 1.

Bán tín chỉ carbon rừng sẽ giúp Quảng Nam bảo vệ, phát triển rừng, tạo sinh kế cho người dân địa phương.Ảnh: TRẦN THƯỜNG

Văn phòng Chính phủ vừa có công văn gửi Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, UBND tỉnh Quảng Nam truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Lê Văn Thành, với nội dung đồng ý chủ trương để UBND tỉnh Quảng Nam nghiên cứu, lập Ðề án thí điểm kinh doanh tín chỉ carbon rừng từ giảm phát thải khí nhà kính thông qua chống mất rừng, suy thoái rừng; quản lý bền vững tài nguyên rừng; bảo tồn, nâng cao trữ lượng carbon rừng (gọi tắt là REDD+) tại tỉnh Quảng Nam. Thời gian thí điểm từ năm 2021-2025.

Tiếp tục đọc “Việt Nam thí điểm bán tín chỉ carbon rừng”

Làm sao “sách trời” không bị “về trời”?

Thứ bảy, 16/10/2021 07:10

(PLVN) – Cùng với tín ngưỡng tục thờ đá, những hình khắc bí ẩn từ cổ xưa hay chữ của các thánh hiền trên đá đều gắn với những câu chuyện ly kỳ mang dấu ấn tín ngưỡng của nhân dân các dân tộc Việt. Nơi có các vật thể này trở thành điểm để khai thác tiềm năng du lịch, nhưng đi cùng với đó là yêu cầu về việc gìn giữ, bảo vệ di sản.

 Hình khắc trên bãi đá Nấm Dẩn có từ 2000 năm trước... Hình khắc trên bãi đá Nấm Dẩn có từ 2000 năm trước…

Tiếp tục đọc “Làm sao “sách trời” không bị “về trời”?”

Hiện trường điện gió ở Quảng Trị, ai vô tâm sẽ không thấy kinh hoàng

NN – Thứ Năm 14/10/2021 , 10:25

Một số bãi thải, mái taluy ở các công trình điện gió chưa lu lèn đầm chặt, trồng cây, gia cố chống xói lở, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất.

Quảng Trị có 31 dự án điện gió được phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng. Riêng tại huyện Hướng Hoá có 26 dự án đang cấp tập triển khai thi công để kịp hưởng giá ưu đãi (giá FIT) cho một phần hoặc toàn bộ nhà máy có ngày vận hành thương mại trước 1/11/2021.

Theo UBND huyện Hướng Hoá, hiện vẫn còn một số dự án điện gió đang trong quá trình đẩy nhanh tiến độ nên chưa tuân thủ đầy đủ yêu cầu khắc phục sạt lở đất và môi trường. Điều này tiềm ẩn nguy cơ lũ quét, sạt lở đất khi mùa mưa bão đang đến gần.

Một người dân xã Húc buồn rầu bên ruộng lúa bị đất đá từ dự án điện gió trôi lấp. Người này cho hay, ruộng lúa của gia đình nằm ngay dưới chân các tua-bin điện gió, không thể canh tác trong thời gian tới nên đã yêu cầu chủ đầu tư đền bù toàn bộ để tìm chỗ khác ổn định hơn.
Một người dân xã Húc buồn rầu bên ruộng lúa bị đất đá từ dự án điện gió trôi lấp. Người này cho hay, ruộng lúa của gia đình nằm ngay dưới chân các tua-bin điện gió, không thể canh tác trong thời gian tới nên đã yêu cầu chủ đầu tư đền bù toàn bộ để tìm chỗ khác ổn định hơn.

Tiếp tục đọc “Hiện trường điện gió ở Quảng Trị, ai vô tâm sẽ không thấy kinh hoàng”

Tận diệt côn trùng vùng Bảy Núi

TN – Anh Phan – 09:52 – 05/07/2017   

Khách hành hương về vùng Bảy Núi (H.Tịnh Biên, An Giang) thường tìm ăn các loại côn trùng. Tuy nhiên, đến nay không ai chứng minh được “đặc sản” này có tác dụng như thế nào, mà côn trùng thì đang bị tận diệt.

Rượu ngâm côn trùng, bò sát bày bán tại chợ Cửa khẩu Tịnh Biên /// Ảnh: Anh Phan
Rượu ngâm côn trùng, bò sát bày bán tại chợ Cửa khẩu Tịnh BiênẢNH: ANH PHAN

Không chừa con gì

Tiếp tục đọc “Tận diệt côn trùng vùng Bảy Núi”

Nạn buôn bán ngà voi trái phép: Từ niềm tin mù quáng đến thú chơi tàn nhẫn – 2 kỳ

Nạn buôn bán ngà voi trái phép: Từ niềm tin mù quáng đến thú chơi tàn nhẫn:

Kỳ 1: Những món trang sức đẫm máu

Thứ Năm, 06/06/2019 15:56 | 

(CATPẨn trong vẻ đẹp lộng lẫy của các sản phẩm chế tác từ ngà voi là tiếng ​​thét thảm thương và dòng máu của những chú voi hoang dã bị thợ săn giết hại một cách dã man. Hàng ngàn chú “vua của đại ngàn” đã phải nằm xuống, chỉ để đáp ứng nhu cầu sử dụng ngà voi một cách mù quáng và tàn nhẫn của nhiều “thượng đế” trong thời gian qua.

LẦN THEO DẤU VẾT MƠ HỒ

Sáng 26-5-2019, chúng tôi đến khu vực thôn Thượng (xã Phù Khê, TX.Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh) theo chỉ dẫn của người “trong nghề”, để tìm những cửa hàng bán sản phẩm chế tác từ ngà voi.

Từ những thông tin ít ỏi có được, chúng tôi lê la khắp các con đường tại khu vực thôn Thượng, nhưng không thể tìm ra manh mối. Vào lúc tưởng chừng bế tắc, chúng tôi dừng chân tại một quán nước ven đường gần khu vực tượng đài Nguyễn Văn Cừ để dò hỏi

.

Khu vực thôn Thượng

Tiếp tục đọc “Nạn buôn bán ngà voi trái phép: Từ niềm tin mù quáng đến thú chơi tàn nhẫn – 2 kỳ”

Cuộc di cư hồi sức của hàng vạn lao động miền Nam

VNE – Thứ tư, 13/10/2021, 12:00

Lần đầu sau 13 năm tha hương, Bảo thấy mình không còn ràng buộc với thành phố. Anh xếp nốt mấy bộ quần áo cũ rồi giục vợ, con gái lên xe máy về Kiên Giang.

Người lao động đưa con nhỏ về quê sau khi TP HCM và các tỉnh nới lỏng giãn cách. Ảnh: Phạm Chiểu, Võ Thạnh, Nguyễn Đông

Sáng 3/10, Nguyễn Văn Bảo, 31 tuổi, trọ ở huyện Hóc Môn, nhận được 3 triệu đồng chính quyền hỗ trợ. Anh dùng luôn trả tiền thuê phòng mấy tháng nay. Dù đã được chủ nhà giảm đến 70% trong 3 tháng nghỉ dịch, nay có khoản trợ cấp anh mới đủ tiền trả số còn lại. Đây cũng là khoản trợ cấp duy nhất Bảo nhận được khi thất nghiệp, vì công việc trước đó là thời vụ, không có bảo hiểm.

Tiếp tục đọc “Cuộc di cư hồi sức của hàng vạn lao động miền Nam”

Loại cây ‘ăn’ một nắm muối, trả một phân vàng

NN – Thứ Hai 11/10/2021 , 09:13

Bà Ất vốc một nắm muối, rải đều quanh mỗi gốc cây. Đơn giản hàng năm chỉ đôi lần như thế nhưng trên 500 gốc ấy đến vụ sẽ cho bà hơn 500 phân vàng…

Cây trồng bất bại

1 phân vàng (1/10 chỉ) là mức thu trung bình còn những cây có buồng quả đẹp phải thu gấp đôi, gấp ba. Ở cái xã Hải Đường (huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định) này, sau mỗi mùa dân tình lại í ới rủ nhau đi mua vàng, đó là cách mà nhiều người già tích lũy kiểu “ăn chắc, mặc bền”. Bà vợ ông Nguyễn Văn Ất ở làng Hoành Đồn cũng không phải là ngoại lệ.

Bà bảo với tôi rằng chưa có loại cây gì mà đầu tư chỉ 1 đồng lại lãi 100 đồng như cây cau ở quê mình hiện nay: “Nhà tôi có hơn 500 gốc cau đang thời kỳ cho quả, mỗi năm phải cho chúng “ăn” muối 2 lần, vào tháng 2 và tháng 9 âm lịch, lúc trời đã hết mùa mưa. Ngoài muối tôi còn bón thêm chút phân lân. Tính ra hàng năm đầu tư chỉ 3 tạ muối, 3 tạ lân hết cỡ trên 2 triệu là thu hoạch thôi”.

Vợ ông Ất đang cho cây ăn muối. Ảnh: Dương Đình Tường.
Vợ ông Ất đang cho cây ăn muối. Ảnh: Dương Đình Tường.

Còn ông Ất thì giải thích cho tôi rằng cau vốn thích hợp với thổ nhưỡng vùng lấn biển đất hãy còn chất mặn. Hàng trăm năm trước, khi Hải Đường là đất mới thì trồng cau rất sai quả nhưng theo thời gian nó được ngọt hóa nên phải bón thêm muối, còn các xã gần biển như Hải Châu, Hải Hòa… thì không cần.

“Cứ 4, 5 năm cau đắt mới có 1 năm cau rẻ nhưng dù rẻ mấy nó vẫn còn hơn nhiều trồng lúa. Trung bình mỗi gốc cau mỗi năm cho thu 7 – 8 kg quả, năm ngoái giá bán 40.000 – 50.000 đồng/kg tôi thu cỡ 200 triệu, năm nay giá bán 80.000 – 90.000 đồng/kg tôi ước thu cỡ 300 triệu. Ngoài bán cau quả tôi còn bán cỡ 10.000 cây cau giống mỗi vụ, với giá 20.000 đồng/cây cũng thu khoảng 200 triệu nữa…

Hai đứa con trai tôi sau bao năm đi làm thuê bên ngoài giờ cũng về nhà trồng cau cùng bố. Chúng vừa làm 2 cái nhà, hơn tỉ và tỉ rưỡi. Giờ với chúng tôi, dù có giãn cách xã hội cả năm nữa cũng không thành vấn đề bởi rau sẵn trong vườn, gà sẵn trong chuồng, cá sẵn dưới ao, còn gạo sẵn ở trên những ngọn cau cao 9 – 10m”…

Đường làng ở Hải Đường. Ảnh: Dương Đình Tường. 
Đường làng ở Hải Đường. Ảnh: Dương Đình Tường. 

Lạ cái là Hoành Đồn ai cũng có cau nhưng cả làng giờ chỉ còn vài ba người ăn trầu. Cau là giống trồng một lần “ăn” cả một đời, người sống đến 80, 90 tuổi mà cây vẫn cho thu hoạch. Vườn cau nhà ông Ất nhiều cây đã 60 – 70 năm tuổi do tay bố mẹ ông trồng, cây 40 – 50 tuổi do tay vợ chồng ông trồng, cây 10 – 20 tuổi do tay các con ông trồng.

Chúng đứng cạnh nhau, đều tăm tắp như những hàng kiêu binh đang bồng súng. Thân cau càng thẳng thì thân chủ vườn càng cong, ngọn cau càng gần trời thì đời chủ vườn càng gần đất, nhưng mối thâm tình giữa cây và người thì vẫn còn xanh ngát tựa thủa nào.

Cau trồng 2 năm, khi cao cỡ 1,5m là phải hạ thấp 1 lần bằng cách đào bầu, trồng lại, sâu hơn cũ 20 – 30cm để cho dóng ngắn, lớn chậm, có nhiều quả.

Ông Đỗ Thanh Minh - Xóm trưởng xóm 6 bên những cây cau giống. Ảnh: Dương Đình Tường.
Ông Đỗ Thanh Minh – Xóm trưởng xóm 6 bên những cây cau giống. Ảnh: Dương Đình Tường.

Ông Đỗ Thanh Minh – Xóm trưởng xóm 6 làng Hoành Đồn cho tôi hay xóm có 156 hộ thì đều có cau cả. Hộ ít là những cặp vợ chồng mới ra ở riêng có chừng 30 – 50 gốc, hộ trung bình 200 – 300 gốc còn hộ nhiều 700 – 800 gốc. Đó là chỉ tính những cây đang cho thu hoạch chứ chưa kể loại đang lớn.

“Nói đến Hoành Đồn là nói đến bãi chăn trâu, đồn trâu, giếng mắt trâu, sông Thiên Tạo và không thể không nhắc đến bốn mùa bát ngát cau xanh. Xưa dân làng hễ trồng một vườn cau là có một giàn trầu ở bên cạnh để gánh lên Hà Nội, gánh xuống Hải Phòng, gánh vào Thanh Hóa bán.

42 năm trước khi tôi mua thổ đất này, ông nội bảo nên trồng cau vì đó là giống cây chưa bao giờ thất bại. Bởi thế, trong vườn nhà tôi hiện có những gốc cau 45 năm tuổi, còn phổ biến là những gốc 40 năm tuổi. Giờ trong xóm nhà ai có vườn rộng thì không cớ gì mà lại không giàu. Năm ngoái giá cau rẻ hơn đã 5 – 7 hộ lãi cả trăm triệu, năm nay giá cau đắt thế thì phải cỡ 15 – 20 hộ có thu như vậy, còn lại thu 50 – 70 triệu là chuyện thường.

Như tôi có hơn 5 sào vườn với hơn 400 gốc cau cộng bán mỗi năm cả vạn cây giống nên năm 2020 lãi cỡ 300 triệu, năm nay ước được 450 triệu. Con gái tôi là Đỗ Thị Nhung có 2,5 mẫu vườn, tầng trên là cau, tầng dưới là ổi, mỗi ngày thu trung bình 2 triệu”…

Niềm vui với vườn cây, ao cá. Ảnh: Dương Đình Tường.
Niềm vui với vườn cây, ao cá. Ảnh: Dương Đình Tường.

Nhà ông Minh làm theo lối cổ lợp ngói ta với cột kèo bằng lim nâu bóng màu năm tháng, giữa trời nóng mà tôi bước vào mát tựa điều hòa. Hoành Đồn có 80% nhà làm theo hướng nam có ao, có vườn mà tầng cao nhất là cau, cao vừa là thanh long bám ngang thân cau, tầng thấp là các loại cây ăn quả.

Không chỉ trồng trong vườn, quanh tường rào mà cau còn được trồng cả hai bên đường với những dong, hoành thẳng tắp để giữa trời nắng gắt mà khách bộ hành như đi lạc giữa màu xanh trong. Chẳng thế mà nguyên Bộ trưởng Bộ NN và PTNT Lê Huy Ngọ từng phải thốt lên: “Hoành Đồn chỉ được đầu tư 600 triệu để xây dựng nông thôn mới mà các nơi khác có đầu tư cả 6 tỉ cũng chưa được như thế này”. Chẳng thế mà các đoàn khách Mỹ, Nhật đi giữa đôi hàng cau giữa tiết nực mà bỏ hết cả mũ ra để ngắm cho đã mắt những tàng cây cao vút, hít hà cho đẫy phổi mùi thơm dịu ngọt của hương trời rồi nhờ người leo lên tận ngọn cây hái xuống một chùm hoa mà trầm trồ, thán phục.  

Một ngôi nhà ở Hải Đường được vây quanh bởi cau. Ảnh: Dương Đình Tường.
Một ngôi nhà ở Hải Đường được vây quanh bởi cau. Ảnh: Dương Đình Tường.

Lão nông hơn 90 tuổi Nguyễn Văn Bình bảo rằng đời mình chứng kiến hai đợt cau đắt: Đắt nhất là hơn 40 năm trước khi 1kg cau khô đổi được 1 chỉ vàng, ông Phạm Văn Liễn lúc đó đã mua mảnh vườn với 5 gian nhà ngói, cột lim chỉ bằng vài yến cau khô. Đắt nhì là 2 năm gần đây, khi 1kg cau khô bán đổi được xấp xỉ 1 phân vàng (1/10 chỉ).

Chỉ cần có 100 gốc cau là một cặp vợ chồng già chẳng phải lo nghĩ gì nữa bởi dù đắt hay rẻ vẫn rủng rỉnh tiền tiêu, bởi dù có bão cấp 11, 12 cái “cây ATM” lưng chừng trời ấy vẫn không hề hư hại. Cách đây mấy năm thu nhập cả tháng của đám thanh niên trong xóm đi làm bên ngoài là hơn 1 tỉ, còn người già ở lại 1 vụ lúa 4 tháng chỉ được 800 triệu, 1 vụ cau chỉ được hơn 2 tỉ. Giờ thì tình thế đã đổi ngược, mỗi năm thu nhập từ cau của xóm đã trên 10 tỉ.

Cơn “say” cau của cả làng, cả xã

Mới nhai dập dạp miếng kẹo cau mà miệng tôi đã nóng bừng còn đầu thì cứ lâng lâng như người say. Ấy vậy mà chưa bằng cái “say” của cả làng, cả xã Hải Đường với quả cau hiện tại. Lúc tôi đến thì lò sấy của anh Lê Xuân Hiệp đang đỏ lửa và mờ mịt hơi nước. Cau sau khi luộc chừng 1,5 tiếng sẽ được đem sấy trong lò hơi suốt 4 ngày.

Luộc cau. Ảnh: Dương Đình Tường.
Luộc cau. Ảnh: Dương Đình Tường.
Cau sấy. Ảnh: Dương Đình Tường.
Cau sấy. Ảnh: Dương Đình Tường.

Năm ngoái sản lượng cau của toàn xã Hải Đường khoảng 900 tấn quả tươi, tổng thu cỡ 60 tỉ, còn năm nay sản lượng cũng tương tự nhưng tổng thu sẽ cao hơn. Tuy thế, sản lượng này cũng chẳng thấm tháp là bao so với công suất của các lò sấy nên mùa này đang làm chủ yếu là cau nhập từ Thái Lan. Nhiều chủng loại, lắm chất lượng như vậy nên người bên công ty chế biến của Trung Quốc cứ đến mùa lại về cắm chốt ở xã để giám sát xem có bị trộn hàng, qua mặt hay không.

Cứ 5 tấn cau tươi sẽ cho ra 1 tấn cau khô. Hiệp kể: “Lò của tôi thuộc dạng nhỏ trong tổng số hơn 30 lò của xã. Tháng 5 âm tôi sấy ở miền Tây, tháng 7, tháng 8 sấy ở Tây Nguyên, ở Quảng Nam còn tháng 9 lại về quê. Cau đưa vào sấy đủ loại, đều bán sang Trung Quốc, thành phẩm 1kg khô rẻ nhất là cau Thái Lan, Myanmar giá 230.000 – 240.000 đồng, cau miền Tây giá 280.000 – 300.000 đồng, cau Quảng Nam, Hải Phòng giá 370.000 – 380.000 đồng, còn cau Hải Hậu giá 450.000 đồng do ngọt và mềm nhất.

Phải chọn mua được nhiều quả loại 1 tức dài 4,3cm chiếm tỷ lệ cỡ 70% trở lên, loại 2 dài 4cm chiếm cỡ 20%, còn loại 3 ngắn hơn 4cm tỷ lệ càng ít càng tốt. Năm ngoái giá cau tươi 40.000 – 50.000 đồng/kg, mỗi tấn sấy lãi 10 – 15 triệu nên lò nhỏ lãi được 400 – 500 triệu còn lò to lãi được đôi, ba tỉ, thậm chí còn hơn. Năm nay cau tươi đắt, lại dính dịch Covid-19 nên xe chở hàng tươi các nơi về ít, xe chở hàng khô lên biên giới cũng gặp khó khăn, mẻ lãi bù mẻ lỗ, các lò đang ở trong tình trạng hòa. Nghề buôn hàng này cũng bấp bênh lắm, có gia đình cách đây mấy năm đã phải bán nhà trả nợ”.

Một hàng rào làm bằng cau và cây xanh. Ảnh: Dương Đình Tường.
Một hàng rào làm bằng cau và cây xanh. Ảnh: Dương Đình Tường.

Hiệp từng sang những nhà máy to như khu công nghiệp ở tỉnh Hồ Nam của Trung Quốc xem chế biến kẹo cau từ thịt quả trộn với mạch nha, bạc hà ăn thay kẹo cao su để chống rét, chống cúm. Mỗi gói kẹo gồm 10 miếng từ 5 quả cau bổ đôi làm từ hàng trộn của các địa phương có giá khoảng 80.000 đồng, nhưng nếu chế từ cau chuẩn của Hải Hậu sẽ có giá 150.000 đồng.

Theo anh Trần Thanh Huyên – Chủ tịch UBND xã Hải Đường, cau chủ yếu trồng trên đất vườn nhưng không thống kê được chính xác diện tích vì toàn dạng xen canh. Nếu cho phép chuyển đổi thì “thả” ra một cái, ruộng lúa hôm nay nhưng ngày mai 100% sẽ thành luống cau hết lượt.

Lý giải 2 năm nay cau đắt, người thì bảo do Trung Quốc nhập về điều chế thuốc chống cúm, người thì bảo vừa rồi Trung Quốc mưa bão trôi hết các kho hàng dự trữ cau khô để làm kẹo nên cầu tăng đột ngột.

Dương Đình Tường