Letters from the great Frontline – Những Lá Thư Từ Tiền Tuyến Lớn

[See English translation below ]

Dưới đây mình chép lại một lá thư của liệt sĩ Đồng Thế Thức, gửi từ chiến trường (miền Nam) cho cha mẹ và gia đình ở miền Bắc trong thời gian kháng chiến chống Mỹ những năm 1970s.

Liệt sĩ Đồng Thế Thức là bác ruột của mình, bác là anh trai của mẹ. Bác Thức sinh năm 1942, lớn hơn mẹ 14 tuổi. Bác học xong cấp 3 là nhập ngũ. Theo mẹ kể lại, bác Thức hy sinh vào khoảng năm 1974 tại Tây Ninh. Bức thư này không ghi rõ ngày tháng, nhưng theo mẹ kể có lẽ bác viết tầm năm 1973. Trong thư bác nói về niềm tin ngày thống nhất đang rất gần rồi, “con sẽ trở về trên chuyến tàu Sài Gòn – Hà Nội”. Thêm nữa thời chiến, liên lạc rất khó khăn, cho nên có khi gửi thư cả vài năm mới đến được tay người nhà nên không biết chính xác thư viết khi nào. Đây là một bức thư hiếm hoi bác gửi về được tới gia đình trong những năm chiến đấu ở chiến trường miền Nam.

Lá thư này có đề địa chỉ là hòm thư. 86558YK – B11. Thời đó khi nói đến đi Bê (B) tức là đi vào chiến trường miền Nam. Từ năm 1960, các khu vực tác chiến quân sự có  tên gọi quy ước A là miền Bắc, B là miền Nam, C là Lào và Đ là Cam pu chia (sau đổi thành K). Tất cả cán bộ từ Bắc đi B đều phải đi theo những con đường tuyệt bí mật, không ai biết đường đi của ai. Hơn nữa, bác Thức đóng quân tại Tây Ninh, là nơi căn cứ của Trung Ương Cục Kháng Chiến Miền Nam, phải cực kỳ bí mật không thể biên thư tuỳ tiện để lộ tung tích. Những ai đi B là dù không nói, là biết không hẹn ngày trở về.

Trong thư có một số chữ bị mờ nhìn không còn rõ. Mình cố gắng chép lại để nguyên văn từng dấu chấm, phẩy, dấu cảm thán. Có một số câu đọc nghe có vẻ không hoàn chỉnh. Điều này có lẽ là do, như trong như bác nói, lá thư phải viết trong hoàn cảnh nhanh và rất vội để gửi cho người quen mang ra ngoài Bắc. Vì cơ hội này không hề dễ dàng gặp được trong chiến trường. Cho nên phải viết thật nhanh và vội, vì vậy có lẽ cũng rất nhiều hồi hộp và cảm xúc. 

Tiếp tục đọc “Letters from the great Frontline – Những Lá Thư Từ Tiền Tuyến Lớn”

How the climate crisis fuels gender inequality

The climate crisis may be a collective problem, but its impacts do not fall equally. Women and girls often bear the heaviest burdens.

November 30, 2023

Editor’s note

This story is part of As Equals, CNN’s ongoing series on gender inequality. For information about how As Equals is funded and more, check out our FAQ.

Climate change acts as a threat multiplier, finding existing injustices and amplifying them. Women and girls already grapple with gender inequality, but when extreme weather devastates a community, the UN found that inequalities worsen: Intimate partner violence spikes, girls are pulled from school, daughters are married early, and women and girls forced from their homes face a higher risk of sexual exploitation and trafficking.

“When we look at who’s affected worse, who’s on the frontlines of the climate crisis, it’s primarily women — women in poor and vulnerable countries,” Selwin Hart, UN Special Adviser to the Secretary-General on Climate Action and Just Transition, told CNN. “And unfortunately, our policies or strategies are really not geared to address this challenge.”

To explore the complex links between gender and climate change, CNN worked with seven women photojournalists who spent time with women and girls in seven countries across the Global South to document the challenges they face.

This visual project gives a snapshot of the myriad ways the human-induced climate crisis is upending their lives, but also shows how they are fighting back. Every image shows both struggle and survival, the battle to live a decent life in a swiftly changing climate.

Girls’ education in Nigeria

The Center for Girls’ Education runs a series of programs in Nigeria to help girls stay in school. One in every five of the world’s children who are out of school is in Nigeria, according to UNICEF, and it is girls who are impacted the most.

Photographs by Taiwo Aina for CNN

More than 10 million children between 5 and 14 years old are absent from classrooms across Nigeria, according to UNICEF. For girls, the statistics are even bleaker: In states in the northeast and northwest of the country, fewer than half attend school.

This education crisis is the result of a tangle of factors, including poverty, geography and gender discrimination, the UN agency adds. But against the backdrop of these individual factors is the broader context of the climate crisis.

Nigeria is growing hotter and dryer, and extreme weather such as flash floods and landslides are becoming fiercer and more frequent. Climate disasters can make schools inaccessible and classrooms unsafe. Communities struggling to cope with extreme weather sometimes turn to their children to help or to earn extra money to support the family. And girls, whose attendance at school is already discouraged in some communities, are often most affected.

For every additional year the average girl attends school, her country’s resilience to climate disasters can be expected to improve by 3.2 points on an index that measures vulnerability to climate-related disasters, according to estimates from the Brookings Institution.

There are efforts to support girls’ education and equip them with the resources to cope with a fast-changing climate. The Center for Girls’ Education in the northern Nigerian city of Zaria runs programs to help girls stay in school and offers training on how to cope with the impacts of extreme weather.

“I feel when we give the girls education on climate change, how to mitigate it, it will go a long way in helping the girls in how to support themselves in times of difficulties, and even help them prepare for it,” said Habiba Mohammed, director of the Center for Girls’ Education.

Asiya Sa’idu, 17

Tiếp tục đọc “How the climate crisis fuels gender inequality”

Heaven & Earth (1993)

Wikipedia – Heaven & Earth is a 1993 American biographical war drama film written and directed by Oliver Stone, and starring Tommy Lee Jones, Haing S. Ngor, Joan Chen, and Hiep Thi Le. It is the third and final film in Stone’s Vietnam War trilogy, following Platoon (1986) and Born on the Fourth of July (1989).

The film was based on the books When Heaven and Earth Changed Places and Child of War, Woman of Peace, both authored by Le Ly Hayslip about her experiences during and after the Vietnam War. It received mixed reviews and performed poorly at the box office. Tiếp tục đọc “Heaven & Earth (1993)”

Nói KHÔNG với kết hôn sớm – Bộ phim về tảo hôn

Plan International Vietnam – 29-1-2024

Sanh chưa bao giờ nghĩ mình sẽ kết hôn khi mới chỉ lớp 9. Như bao bạn gái khác tại địa phương, cuộc sống sau hôn nhân của em có vô vàn trắc trở. Con của Sang không có giấy khai sinh, khi ốm đau cũng không đưa đi bệnh viện được mà chỉ ở nhà sử dụng thuốc Nam.

Nhưng Sanh vẫn tiếp tục hỗ trợ cho cộng đồng nơi em sinh sống. Là một nhà truyền thông tài ba, Sanh chia sẻ câu chuyện của mình tại những buổi sinh hoạt tại xã, tại trường để lan tỏa thông điệp nói không với tảo hôn và sống trọn vẹn với tuổi trẻ đáng giá của mình.

Dân bản ‘phất’ lên nhờ làm YouTuber

VNE – Chủ nhật, 2/2/2025, 00:07 (GMT+7)

Tuyên Quang – 9h sáng, thống nhất xong kịch bản với người em họ được giao quay phim, Trúc Thị Mụi cùng chồng Hà Tòn Chài vác dụng cụ ra đồng.

Trúc Thị Mụi (áo xanh), 31 tuổi, ở bản Khau Cau, xã Phúc Yên, huyện Lâm Bình, tỉnh Tuyên Quang cùng chồng Hà Tòn Chài (áo sọc đen) làm YouTube về cuộc sống vùng cao, tháng 1/2024. Ảnh: Nga Thanh

Cặp vợ chồng 31 tuổi ở bản Khau Cau, xã Phúc Yên, huyện Lâm Bình là chủ kênh YouTube với 108.000 người theo dõi. Nội dung tập phim hôm nay quay cảnh vợ chồng Mụi bắt cua trong khe suối để bán ở chợ phiên, lên rừng hái rau củ và nấu cơm trưa.

Khi người quay phim giơ tay đếm “3,2,1” và bấm máy, vợ chồng Mụi bắt đầu hoạt động. Hai người cố gắng không trò chuyện để thu được rõ cả tiếng chim chóc, suối chảy. Quen với ống kính và biết cách diễn họ chỉ tốn vài phút cho một cảnh quay. Các động tác dùng vợt bắt cua, rửa sạch, đổ vào thúng được làm nhanh gọn.

Tiếp tục đọc “Dân bản ‘phất’ lên nhờ làm YouTuber”

Giáng sinh của những đứa trẻ xa nhà

VNE – Thứ tư, 25/12/2024, 12:07 (GMT+7)

Đầu tháng 12, khi bạn bè tại Nhà nội trú sắc tộc Hoà Bình (phường Long Phước, thị xã Phước Long, Bình Phước) háo hức kết vòng hoa, làm hang đá đón Giáng sinh, K’Ngôl lại nhớ về lời hứa của bố. Đúng ngày Giáng sinh năm 2021, bố hứa sẽ đón K’Ngôl về ở cùng khi cậu lên lớp 7, tức năm nay.

Cậu bé đếm từng ngày đến đêm Giáng sinh.

Tiếp tục đọc “Giáng sinh của những đứa trẻ xa nhà”

Nem bưởi, a specialty of Tây Ninh Province

VNN – December 24, 2024 – 10:45

Fermented grapefruit, or nem bưởi, a specialty and source of pride of Tây Ninh people. — Photo luhanhvietnam.com.vn

The dish is perfect mix: a combination of flavours between the light sour of grapefruit, the soft sweet of green papaya and the fire of the chilli.

Thu Hà

My aunt from the southern province of Tây Ninh recently visited Hà Nội. She brought us several dozen packages of fermented grapefruit, locally known as nem bưởi, a specialty and source of pride of the Tây Ninh people.

Tiếp tục đọc “Nem bưởi, a specialty of Tây Ninh Province”

Đường xa về nhà

plan-international.org

(Click vào đây để đọc bản tiếng Anh)

Bị kéo về làm vợ ngoài ý muốn khi mới 12 tuổi, Đan* quyết tâm bỏ trốn, trở về nhà và tiếp tục con đường học tập. Nhưng hành trình trở về nhà, trở về với cuộc sống của chính em đầy những gian nan thách thức.

Đan đi bộ tới trường. © Plan International

“Em đi bộ từ sáng sớm đến 4 giờ chiều, đi hết quãng đường 20km để trốn khỏi nhà chồng” – Đan* rơi nước mắt khi kể lại hành trình ba lần thoát khỏi nhà chồng khi mới 12 tuổi.

Tiếp tục đọc “Đường xa về nhà”

“Tiếng Việt từ TK 17: tóm tắt một số phong tục và các cách dùng như lêutrâu (tlâu) húc nhau, khêu đèn, trêu (tlêu), ghẹo” (phần 49)


Nguyễn Cung Thông 1


Phần này bàn về các cách dùng lêu trâu (tlâu) húc nhau, khêu đèn, trêu (tlêu), treo, trèo, leo, ghẹo và các từ liên hệ như nêu, xeo bè (~ chèo bè) – từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo. Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ quốc ngữ), điều này cho ta dữ kiện để xem lại một số cách đọc chính xác hơn cùng với các dạng chữ Nôm cùng thời, cũng như thông tin về một số sinh hoạt xã hội từ những nhân chứng lịch sử (mắt thấy tai nghe).

Tài liệu tham khảo chính của bài viết này là các tài liệu chép tay của LM Philiphê Bỉnh (sđd) và bốn tác phẩm của LM de Rhodes soạn: (a) cuốn Phép Giảng Tám Ngày (viết tắt là PGTN in năm 1651), (b) Bản Báo Cáo vắn tắt về tiếng An Nam hay Đông Kinh (viết tắt là BBC in năm 1651), (c) Lịch Sử Vương Quốc Đàng Ngoài 1627-1646 và (d) tự điển Annam-Lusitan-Latinh (thường gọi là Việt-Bồ-La, viết tắt là VBL in năm 1651) có thể tra tự điển này trên mạng, như trang http://books.google.fr/books?id=uGhkAAAAMAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false.

Tiếp tục đọc ““Tiếng Việt từ TK 17: tóm tắt một số phong tục và các cách dùng như lêutrâu (tlâu) húc nhau, khêu đèn, trêu (tlêu), ghẹo” (phần 49)”

Nguồn gốc của 12 con Giáp

Tử vi 12 con giáp 8 / 12: Tài chính Tuổi Thìn , tình yêu Tuổi Sửu

Chào các bạn,

Đây là bài ghi chép lại khi phóng viên báo Tiền Phong phỏng vấn tôi ở Hà Nội (cuối năm 2008) khi tôi về tham dự và trình bày vấn đề “Nguồn gốc Việt Nam của tên 12 con giáp” trong hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ ba (Hà Nội, 4-7/12/2008). Hi vọng bài chép lại này khiến ta suy nghĩ lại truyền thống văn hoá rất lâu đời của tổ tiên trong những ngày trước tết…

Thân gởi

Nguyễn Cung Thông (Melbourne, Australia).

***

Nguồn gốc của 12 con Giáp

Xưa nay nhiều người vẫn lầm tưởng rằng 12 con giáp có xuất xứ từ Trung Hoa. Tuy nhiên, từ những năm 2000, trong một công trình nghiên cứu về ngôn ngữ Việt cổ – nhà nghiên cứu ngôn ngữ học Nguyễn Cung Thông phát hiện ra nguồn gốc 12 con giáp có xuất xứ từ Việt Nam.

Tiếp tục đọc “Nguồn gốc của 12 con Giáp”

Hồi ký Bảo Đại

Bảo Đại

Con Rồng Việt Nam


 

LỜI MỞ ĐẦU

Đây là cuốn sách do Hoàng Đế Bảo Đại viết. Ngài muốn phổ biến rộng rãi cho đồng bào Việt Nam, nhất là cho con cháu dòng Nguyễn Phước của Ngài, biết rõ cuộc sống của mình ra sao, từ khi sanh ra, đi học, làm Vua, chiến đấu cho đến cuộc đời lưu vong hiện nay, trong đó không hiết bao tình tiết, về thế cuộc mà chúng ta đều cần phải biết. Vi đó chính là những bí mật lịch sử của Việt Nam trong suốt sáu mươi năm, qua (1913-1975).

Do thể cuốn sách này được phổ biến ra là cần. Mà đây là thứ tiếng quan thoại, văn hoa, trang trọng, vào thời gian ấy, dùng văn phong, văn khí của nguyên tác, khác xa với loại từ ngữ nôm na, biến chất ngày nay.

Nguyễn Phước Tộc

Tiếp tục đọc “Hồi ký Bảo Đại”

Lâm Đồng dự kiến lấy 32.000 hecta rừng làm dự án: Nguy cơ tác động tới hệ sinh thái ?

Tia sáng – 12-4-2024 – Lê Quỳnh

Lâm Đồng đang lên kế hoạch chuyển đổi mục đích sử dụng hơn 32.000 hectares đất rừng, trong đó có 70% diện tích là rừng tự nhiên để xây dựng các dự án, công trình phát triển kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng cho giai đoạn 2021 – 2030. Giới chuyên môn lo ngại đánh đổi này sẽ gây ảnh hưởng lớn tới hệ sinh thái, và cho rằng tỉnh cần cân nhắc giữa mục tiêu phát triển kinh tế với chuyển đổi đất rừng trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường.

Khu vực đất lâm nghiệp ở khu vực rừng phòng hộ Tà Nung, thành phố Đà Lạt mà ông Trần Văn Ry và một số hộ dân khác đang sản xuất nông nghiệp. Ảnh: Nam Phong.

Tiếp tục đọc “Lâm Đồng dự kiến lấy 32.000 hecta rừng làm dự án: Nguy cơ tác động tới hệ sinh thái ?”

Lâm Đồng hết quỹ đất trồng rừng thay thế

LÊ QUỲNH – 10/04/2024 09:56 GMT+7

TTCTGiai đoạn 2021-2030, tỉnh Lâm Đồng dự kiến chuyển mục đích 32.115ha đất rừng thành các loại đất khác, cần trồng hơn 77.000ha rừng thay thế. Nhưng tỉnh này hiện không còn đất để trồng rừng.

Khu vực trước kia từng là một dự án khai thác vàng tại xã Tà Năng, huyện Đức Trọng, Lâm Đồng. Ảnh: NAM PHONG

Anh Yatha (người Churu ở xã Tà Năng, huyện Đức Trọng, Lâm Đồng) chỉ ra phía những ngọn đồi kể rằng thay đổi rõ nhất theo thời gian ở xã Tà Năng là những quả đồi bị đào khoét nham nhở vì nhiều mục đích khác nhau, bao gồm cả việc đào bới để khai thác khoáng sản. Có những quả đồi bị khoét hết một nửa để khai thác quặng vàng, gây ô nhiễm và hủy hoại con suối vốn là nguồn nước duy nhất dùng để tưới cho nương rẫy của làng anh.

Yatha từng là một thợ săn, hiện tham gia bảo tồn thú cho một dự án phi chính phủ, đồng thời làm người hướng dẫn cho những hoạt động trekking có chọn lọc “để bảo vệ hệ sinh thái, bảo vệ rừng quê nhà mình”.

Tiếp tục đọc “Lâm Đồng hết quỹ đất trồng rừng thay thế”

Những thách thức trong bảo tồn di chỉ làng cổ Vườn Chuối 

Tia sáng – 24-10-2024 – Mỹ Hạnh

Dù là một phức hệ di chỉ hiếm hoi cho phép chúng ta và con cháu nhiều đời sau hình dung được một cách sống động về đời sống của người Việt cổ từ thời tiền Đông Sơn và Đông Sơn rực rỡ nhưng việc bảo tồn ngôi làng này cổ vẫn còn nhiều thách thức.


Vườn Chuối là di chỉ quan trọng về tổ tiên chúng ta, được giới chuyên môn đánh giá có tầm quan trọng ngang với hai di tích đặc biệt quan trọng và tiêu biểu Đồng Đậu, Đình Tràng cho thấy tiến trình phát triển liên tục từ trước Đông Sơn (Phùng Nguyên – Đồng Đậu) đến thời kỳ dựng nước – văn minh Đông Sơn. Nhưng đây cũng là di chỉ có số phận lao đao, nhiều lần bị băm nát.

Được phát hiện từ nửa thế kỷ trước nhưng rồi Vườn Chuối (xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội) liên tục bị nạn đào trộm cổ vật xẻ ngang xẻ dọc. Sau đó, kết quả của hơn mười lần khai quật trong 20 năm qua và gần đây khai quật nhanh “cứu vớt” di vật để giải phóng mặt bằng, di chỉ Vườn Chuối ngày càng cho thấy giá trị độc đáo, nhưng vẫn chưa được xếp hạng di tích mà mới chỉ được ghi vào danh mục kiểm kê di tích.

Tiếp tục đọc “Những thách thức trong bảo tồn di chỉ làng cổ Vườn Chuối “