Chống giả mạo sinh học (biopiracy) cho nông sản Việt: Nhìn từ cuộc chiến pháp lý của Ấn Độ

vneconomy.vn LS.Lê Quang Vinh (*) 12/07/2021,

Giả mạo sinh học trong nông nghiệp được các nhà khoa học định nghĩa là hiện tượng ăn cắp tri thức truyền thống, đa dạng sinh học và nguồn gen thuộc về cộng đồng bản địa ở lãnh thổ A để xác lập quyền độc quyền hợp pháp dưới dạng sáng chế (pa-tăng) ở lãnh thổ B với chủ ý lấy tên gốc ban đầu của giống cây trồng đã biết.

Chống giả mạo sinh học vì thế được xem là cuộc chiến cam go mà nông sản Việt có thể sẽ phải đối mặt trong thời gian tới.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

MẠO DANH THƯƠNG HIỆU NÔNG SẢN ĐẾN MẠO DANH SINH HỌC

Năm 2018, bà con nông dân ở huyện đảo Lý Sơn đã phải lên tiếng bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc nhiều tiểu thương, doanh nghiệp mạo danh tỏi Lý Sơn. Điều này được xem là “ảnh hưởng nghiêm trọng” đến danh tiếng đặc sản nổi tiếng của Lý Sơn, một loại tỏi có hương vị cay dịu nhẹ chứ không cay nồng như các loại tỏi khác được trồng ở 3 xã An Bình, An Hải và An Vĩnh thuộc huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Vì thế, sau rất nhiều nỗ lực, ngày 29/6/2020, tỏi Lý Sơn chính thức được bảo hộ dưới hình thức chỉ dẫn địa lý theo Quyết định 2421/QĐ-SHTT của Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ.

Tiếp tục đọc “Chống giả mạo sinh học (biopiracy) cho nông sản Việt: Nhìn từ cuộc chiến pháp lý của Ấn Độ”

What is biopiracy? And how a new UN treaty tries to get rid of it

Biopiracy: How companies are buying up nature

Medicines and cosmetics use substances derived from nature. But Bioprospecting can turn into biopiracy. More and more companies are patenting natural ingredients making billions. It can come at a cost to the environment and traditional communities living in biodiversity-rich regions.

A new UN treaty tries to get rid of it

Tiếp tục đọc “What is biopiracy? And how a new UN treaty tries to get rid of it”

Để trở thành nước cung cấp tôm đứng thứ 2 thế giới…

Để VN trở thành nước cung cấp tôm đứng thứ 2 thế giới, rừng ngập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long và cả đồng bằng sông Hồng đã phải biến mất. Có đáng không?

Các vị lãnh đạo quý mến, chính sách vĩ mô của VN 100 năm tới nên hướng đến hình ảnh cả thế giới ngưỡng mộ thiên nhiên, trí tuệ, tầm nhìn, và gương đạo đức của người VN chúng ta, trong đó có lòng hiếu thảo với Mẹ Đất.

Phạm Thu Hương

Tiếp tục đọc “Để trở thành nước cung cấp tôm đứng thứ 2 thế giới…”

Việt Nam lãng phí hơn 8 triệu tấn thực phẩm mỗi năm

Lãng phí thực phẩm ở VN tạo gánh nặng lớn lên môi trường, kinh tế và xã hội. Việc bỏ phí thức ăn vẫn thường diễn ra ở các gia đình, nhà hàng, siêu thị và chợ nông sản. Trái ngược với sự dư thừa ấy, vẫn còn rất nhiều người thiếu ăn ở trong nước và trên thế giới.

Lãng phí thực phẩm là vấn nạn nghiêm trọng. Nhà nước cần sớm ban hành các quy định cụ thể trong việc sử dụng và quản lý thực phẩm. Đồng thời, cần đẩy mạnh nâng cao ý thức cộng đồng để mỗi người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội thay đổi thói quen, sử dụng thực phẩm tiết kiệm, tránh lãng phí.

An An

***

Để thực phẩm không còn là “đồ bỏ đi”

Kỳ 1: Giảm lãng phí thực phẩm – chìa khóa cho an ninh lương thực và phát triển bền vững

Trong bối cảnh toàn cầu đối mặt với khủng hoảng lương thực, suy giảm tài nguyên và biến đổi khí hậu, việc hơn 8 triệu tấn thực phẩm bị lãng phí mỗi năm tại Việt Nam không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là thách thức lớn đối với phát triển bền vững.

 

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs), việc giảm lãng phí thực phẩm cần được coi là vấn đề ưu tiên
Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng đến phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, việc giảm lãng phí thực phẩm cần được coi là vấn đề ưu tiên.

Tiếp tục đọc “Việt Nam lãng phí hơn 8 triệu tấn thực phẩm mỗi năm”

Những lỗ hổng trong công tác hậu kiểm từ vụ 130 tấn lợn bệnh ở Đồ hộp Hạ Long

15-01-2026 – Nguyễn Lê Vy

phobienphapluat“Lỗ hổng cốt lõi của cơ chế hậu kiểm hiện nay chính là sự lệ thuộc quá mức vào hồ sơ – giấy tờ, trong khi kiểm soát thực chất và trách nhiệm chuỗi bị làm mờ”, Luật sư Tuấn cho biết.

Sản phẩm Pate Cột đèn của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long không đảm bảo anh toàn vệ sinh thực phẩm. Ảnh: Báo Tiền phong

Vụ việc 130 tấn lợn đông lạnh nhiễm bệnh, dương tính với virus tả lợn châu Phi của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long bị Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TP Hải Phòng phát hiện và khởi tố vừa qua đã gióng lên một hồi chuông cảnh báo về cơ chế hậu kiểm an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và quản lý chuỗi cung ứng trong kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm thực chất hiện nay. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, chúng tôi đã trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội).

PV:Xin ông hãy cho biết, từ góc độ pháp lý, vụ phát hiện 130 tấn lợn nhiễm dịch tại Đồ hộp Hạ Long cho thấy những lỗ hổng lớn nào trong cơ chế hậu kiểm an toàn thực phẩm hiện nay?

Tiếp tục đọc “Những lỗ hổng trong công tác hậu kiểm từ vụ 130 tấn lợn bệnh ở Đồ hộp Hạ Long”

Sự nguy hại của hành vi đánh bắt thủy sản bằng kích điện

Hoạt động đánh bắt thủy sản bằng kích điện là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm do gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường và cộng đồng. Dòng điện phóng xuống nước làm cá lớn, cá nhỏ, tôm, cua và cả trứng, cá con đều bị sốc, dẫn đến hủy diệt hàng loạt sinh vật thủy sinh và phá vỡ cân bằng hệ sinh thái.

Việc khai thác điện khiến nguồn lợi thủy sản cạn kiệt nhanh chóng, đặc biệt khi cá non và cá đang sinh sản bị tiêu diệt, gây ảnh hưởng đến sinh kế của những người khai thác hợp pháp. Bên cạnh tác động môi trường, thiết bị kích điện chế tạo thủ công còn tiềm ẩn nguy cơ điện giật, đe dọa tính mạng người sử dụng và người xung quanh. Cá đánh bắt bằng điện dễ mất độ tươi, nhanh ươn, làm giảm chất lượng thực phẩm.

Về mặt pháp lý, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính đến hàng chục triệu đồng, tịch thu phương tiện và thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, cần tăng cường tuyên truyền và kiểm tra nhằm ngăn chặn triệt để hành vi khai thác bằng kích điện để bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển bền vững.

Nguyễn Bảo Ngọc

1. Hệ lụy khôn lường từ đánh bắt thủy sản bằng kích điện
2. Cần xử lý nghiêm hành vi đánh bắt thủy sản bằng kích điện Tiếp tục đọc “Sự nguy hại của hành vi đánh bắt thủy sản bằng kích điện”

Đại phẫu ‘vua’ trái cây tỷ USD

Sầu riêng bị Trung Quốc trả lại do vượt dư lượng Cadimi – chất gây hại cho sức khỏe con người.

Loạt bài này mổ xẻ trách nhiệm quản lý và giải pháp của cơ quan chức năng khi để doanh nghiệp và nông dân trồng sầu riêng thua lỗ, do không nắm được thông tin và tiêu chuẩn xuất khẩu nông sản theo yêu cầu của thị trường quốc tế.

An An

  • Bài 1: Vì sao Cục Bảo vệ thực vật phớt lờ cảnh báo?
  • Bài 2: Loay hoay giữa ma trận tiêu chuẩn
  • Bài 3: Nỗi lo chính vụ
  • Bài 4: Lỗ hổng kiểm soát an toàn thực phẩm
  • Bài 5: Nước mắt nông dân
  • Bài cuối: Chờ sự hóa giải của tư lệnh ngành Nông nghiệp

***

Đại phẫu ‘vua’ trái cây tỷ USD – Bài 1: Vì sao Cục Bảo vệ thực vật phớt lờ cảnh báo?

Dương Hưng

02/06/2025 05:49

TPSầu riêng là trái cây xuất khẩu quan trọng nhất của Việt Nam, nhưng chỉ sau 2 năm tỏa sáng, loại vua trái cây xuất khẩu này đang rơi vào cuộc khủng hoảng chưa từng có. Đã đến lúc ngành hàng xuất khẩu tỷ USD của Việt Nam cần nhìn thẳng những bất cập, cần một cuộc “đại phẫu” để phát triển bền vững hơn.

Tiếp tục đọc “Đại phẫu ‘vua’ trái cây tỷ USD”

More Than Half Of China’s Adults Now Obese Or Overweight

CNA More than half of Chinese adults are overweight or obese, a potential ticking timebomb for the country’s healthcare sector. So, last March, China announced greater efforts to tackle rising obesity rates, with health authorities rolling out a nationwide weight management campaign during the annual ‘Two Sessions’ meeting.

How did China go from food scarcity two generations ago to rapid weight gain now? What does diet, lifestyle and education have to do with it? As beating obesity becomes a national priority, can China beat the bulge?

Nông dân loay hoay trước chuyển đổi số 

Chuyển đổi số hứa hẹn sẽ mang đến cho người nông dân nhiều lợi ích từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều người nông dân vẫn cảm thấy khó khăn để tiếp cận và làm chủ công nghệ số. Bên cạnh đó, nhiều sảm phẩm công nghệ đưa ra chưa đáp ứng đúng nhu cầu sử dụng của người nông dân.

Chuyển đổi số sẽ đem lại kết quả to lớn cho nông dân và ngành nông nghiệp chỉ khi có sự đồng hành, đào tạo, hỗ trợ liên tục và phối hợp làm việc giữa nhà nước, công ty công nghệ và người nông dân.

An An

***

Chuyển đổi số nông nghiệp: Vì sao nông dân vẫn “loay hoay”?

VOV – Thứ Năm, 07:10, 10/07/2025

VOV.VN – Dù được coi là chìa khóa nâng cao năng suất, chất lượng và đầu ra bền vững, chuyển đổi số trong nông nghiệp vẫn đang là bài toán khó với nhiều nông dân, hợp tác xã (HTX). Thiếu hạ tầng, thiếu kỹ năng, thiếu nguồn lực và thiếu kết nối thị trường đang khiến họ loay hoay giữa làn sóng công nghệ. Tiếp tục đọc “Nông dân loay hoay trước chuyển đổi số “

Xuất khẩu cà phê kỷ lục khiến Tây Nguyên cạn nước và người nghèo nghèo thêm

Tội nghiệp Tây Nguyên và anh chị em đồng bào thiểu số. 

Lượng xuất khẩu cà phê Việt Nam đang đứng thứ 2 thế giới, nhưng không có tăm tiếng trên thị trường thế giới vì Robusta chỉ được người ta mua để làm cà phê bột hòa tan. Trong khi đó, nước ngầm bị cạn kiệt, và nông dân nghèo không có đủ nước để sinh hoạt.

Và trong trường kỳ, rất có thể toàn Tây Nguyên không có đủ nước để trồng cà phê, đặc biệt với ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Hi vọng nhà nước thấy cái hại trường kỳ và tìm cách giải quyết vấn đề một cách khoa học và bình đẳng ngay từ bây giờ.

PTH

***

Xuất khẩu cà phê lập kỷ lục mới, hướng tới mốc 8 tỷ USD

VNEconomy – Chu Khôi, 20/10/2025, 10:33

Giữa bối cảnh nguồn cung cà phê toàn cầu khan hiếm và biến động mạnh, cà phê Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế khi xuất khẩu lập kỷ lục mới, đạt 7 tỷ USD chỉ trong 9 tháng và dự báo cả năm 2025 có thể cán mốc 8 tỷ USD. Đây là con số cao chưa từng có trong lịch sử ngành cà phê Việt Nam…

Kim ngạch xuất khẩu cả năm 2025 có thể vượt 8 tỷ USD.
Kim ngạch xuất khẩu cả năm 2025 có thể vượt 8 tỷ USD.

Tiếp tục đọc “Xuất khẩu cà phê kỷ lục khiến Tây Nguyên cạn nước và người nghèo nghèo thêm”

Hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm trong nhà trường

Trong các bếp ăn trường học, thực phẩm đông lạnh được sử dụng khá phổ biến. Tuy nhiên, nếu bảo quản trong thời gian dài hoặc rã đông, chế biến không đúng cách, các thực phẩm này có thể bị hư hỏng, sinh vi khuẩn và các chất độc hại, gây nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, sử dụng nguồn thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn cũng là nguyên nhân dẫn tới ngộ độc hàng loạt. Hệ miễn dịch của trẻ em cũng chưa được hoàn thiện, nên khi bị ngộ độc thì khả năng nguy hiểm đến sức khỏe và tính mạng hơn người lớn.

Giải pháp là nhà trường cần phải chọn nguồn thực phẩm sạch, bảo quản và chế biến đúng kỹ thuật, quy định của nhà nước. Các cơ quan nhà nước cũng cần thường xuyên kiểm tra và có mức phạt thích đáng khi các nhà trường làm sai trong việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nguyễn Bảo Ngọc

1. Hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm trong nhà trường
2. Vụ ‘nghi ngăn học sinh ngộ độc đi cấp cứu’: Mẫu thực phẩm dương tính với vi khuẩn

***

Hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm trong nhà trường

THU HIẾN, DƯƠNG LIỄU

TT – 12/04/2025 08:52 GMT+7

Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, TP.HCM liên tiếp xảy ra ba vụ nghi ngộ độc thực phẩm tập thể tại các trường học khiến nhiều học sinh nhập viện với triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy…

Tiếp tục đọc “Hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm trong nhà trường”

Nghịch lý trong ly cà phê Việt Nam

Bài liên quan: Xuất khẩu cà phê kỷ lục khiến Tây Nguyên cạn nước và người nghèo nghèo thêm

bbw.vn

Nhìn vào dữ liệu của Cafely năm 2025, có thể thấy người Việt chỉ đứng top 50 về tiêu thụ cà phê toàn cầu. Mỗi người chúng ta đang uống khoảng 0,4 ly mỗi ngày, tương đương mức của Philippines và thấp hơn nhiều so với Nhật Bản (1 ly) hay Hàn Quốc (0,9 ly). Điều này đặc biệt tương phản với bức tranh tiêu dùng ở châu Âu, nơi mức tiêu thụ dao động 2–5 ly/ngày. Thậm chí các quốc gia sản xuất lớn và là những nền kinh tế đang phát triển như Brazil hay Colombia cũng có mức tiêu thụ cao hơn Việt Nam.

Đáng chú ý, Việt Nam hiện đứng thứ hai thế giới về sản lượng cà phê, tương đương 17% thị phần toàn cầu và chỉ đứng sau Brazil (37%). Việt Nam cũng bỏ xa nhóm kế sau: cao hơn Colombia khoảng 2,2 lần và cao gần gấp 3 lần so với Indonesia hay Ethiopia.
Vậy nguyên nhân nằm ở đâu? Một quốc gia xuất khẩu tới 90% sản lượng, đạt kim ngạch 5,48 tỉ USD năm 2024 (tương đương 3% GDP quốc gia và 10% GDP ngành nông nghiệp), lại chỉ tiêu thụ nội địa ở mức tối thiểu – dù văn hóa cà phê đã ăn sâu vào đời sống đô thị lẫn nông thôn. Khoảng cách giữa vị thế “đại bàng sản xuất” và thói quen “uống rất ít” cho thấy dư địa tăng trưởng thị trường trong nước lớn đến mức nào.

Tiếp tục đọc “Nghịch lý trong ly cà phê Việt Nam”

Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường?

Câu chuyện bảo hộ mía đường ở VN tồn tại cả mấy chục năm nay, đến giờ vẫn không có lối thoát, bằng chứng là đường lậu luôn tìm cách đi vào VN. Sở dĩ có đường lậu vì đường trong nước đắt quá, mà đường các nước khác lại rẻ hơn. 

VN mang tiếng bảo hộ/ bảo vệ cho nông dân nhưng thực tế nông dân chẳng được bảo vệ, chẳng được bán mía với giá cao, nên nghèo vẫn nghèo. Đã vậy, người tiêu dùng lại phải mua đường giá cao. Một mũi tên trúng 2 con chim: nông dân và người tiêu dùng.

Cách xử lý vấn đề rất giản dị: Nhà nước ngừng bảo hộ mía đường và để thị trường có tự do cạnh tranh.

PTH

  • Lén chở lậu 40 tấn đường từ Campuchia về TP HCM
  • Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường?
    • Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường? – Kỳ 1
    • Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường – Kỳ 2: Cạnh tranh để ‘giải thoát’ nông dân
    • Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường? – Kỳ 3: Không thể cứ bắt người tiêu dùng chịu thiệt
    • Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường? – Kỳ 4: Hãy coi nhập đường từ Lào như một phép thử

***

Lén chở lậu 40 tấn đường từ Campuchia về TP HCM

VNE – Thứ ba, 23/9/2025, 13:08 (GMT+7)

Tài xế Bùi Xuân Trọng, 33 tuổi, thừa nhận được thuê chở 800 bao đường cát lậu, trọng lượng 40 tấn, theo đường mòn từ Campuchia về TP HCM thì bị cảnh sát phát hiện.

Ngày 23/9, Trọng bị Công an TP HCM bắt tạm giam để điều tra về hành vi Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Bùi Xuân Trọng và tang vật trên xe. Ảnh: Công an cung cấp
Bùi Xuân Trọng (phải) và tang vật trên xe. Ảnh: Công an cung cấp

Tiếp tục đọc “Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường?”

Người đầu tiên nhiễm HIV tại Việt Nam vẫn sống khoẻ mạnh sau 30 năm

Người được xác nhận nhiễm HIV đầu tiên ở Việt Nam là một phụ nữ sống tại TP.HCM vào năm 1990

baochinhphu.vn 17/11/2020  14:56

(Chinhphu.vn) – Người đầu tiên ở Việt Nam nhiễm HIV vào 30 năm trước là một phụ nữ sống tại TPHCM. Hiện người phụ nữ này vẫn được theo dõi, điều trị tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TPHCM và sống khỏe mạnh nhờ tuân thủ điều trị.

17/11/2020  14:56

 Toàn cảnh buổi gặp mặt báo chí. Ảnh: VGP/Thùy Chi
Tiếp tục đọc “Người đầu tiên nhiễm HIV tại Việt Nam vẫn sống khoẻ mạnh sau 30 năm”