Trở lại Khu bảo tồn Vườn Quốc gia (VQG) Tràm Chim những ngày cuối tháng 9, nhìn những cá thể sếu đầu đỏ được tiếp nhận từ vườn thú Thái Lan vào cuối tháng 4 đang tung cánh, chúng tôi không khỏi xúc động. Bởi, để có thể đưa đàn sếu trở lại VQG Tràm Chim đó là cả một hành trình dài, là nỗ lực bền bỉ của nhiều cán bộ, nhà khoa học, cộng đồng, cùng sự đồng hành giúp sức của bạn bè quốc tế dành cho Đồng Tháp.
QUYẾT TÂM PHỤC HỒI HỆ SINH THÁI
Có thời điểm, loài sếu đầu đỏ gần như biến mất khỏi VQG Tràm Chim, nơi từng là ngôi nhà của chúng. Nguyên nhân không chỉ đến từ biến đổi khí hậu, mà còn do sự suy giảm sinh cảnh cùng những tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất của con người. Sự vắng bóng của sếu đầu đỏ là hồi chuông báo động, cảnh báo về nguy cơ tổn thương nghiêm trọng của hệ sinh thái Ramsar thứ 2.000 của thế giới.
Nhà khoa học và nhà hoạt động toàn cầu Jane Goodall, người biến tình yêu linh trưởng từ thuở nhỏ thành sứ mệnh cả đời bảo vệ môi trường, đã qua đời ở tuổi 91, theo thông báo từ tổ chức do bà sáng lập vào ngày 1.10.
Bà Jane Goodall, nhà khoa học và nhà hoạt động toàn cầu, người dành cả đời vận động vì môi trường, đã qua đời ở tuổi 91.
Tổ chức do bà sáng lập hôm 1.10 cho biết bà qua đời do các nguyên nhân tự nhiên.
Bà Goodall là một nhà tiên phong, cả với tư cách là một nữ khoa học trong thập niên 1960 lẫn trong công việc nghiên cứu linh trưởng của bà.
AdvertisementsX
Bà đã mở ra một con đường để nhiều phụ nữ khác noi theo, trong đó có nhà linh trưởng học Dian Fossey.
Bà nỗ lực đưa những con tinh tinh mà bà yêu quý đến gần hơn với công chúng, hợp tác với tổ chức National Geographic thực hiện nhiều bộ phim, chương trình truyền hình và tạp chí.
Bằng cách đặt tên thay vì đánh số cho những con tinh tinh, tập trung vào các mối quan hệ và cảm xúc của chúng, và phát hiện ra rằng chúng biết sử dụng công cụ, bà Jane Goodall đã đảo ngược các quy chuẩn khoa học đương thời.
Bà từng nói trong một bài phát biểu tại TED năm 2002 rằng: “Không có một ranh giới rõ rệt nào chia cách con người với phần còn lại của giới động vật”.
Tổng thống Mỹ Joe Biden trao Huân chương Tự do của Tổng thống cho bà Jane Gooddall tại Nhà Trắng hôm 4.1.2025
Khi sự nghiệp phát triển, bà chuyển trọng tâm từ linh trưởng sang vận động chống biến đổi khí hậu sau khi chứng kiến sự tàn phá môi trường sống diện rộng, và thúc giục thế giới hành động nhanh chóng và khẩn cấp.
Bà từng chia sẻ: “Tôi nhận thức rất rõ về những vấn đề này và luôn cố gắng nghĩ ra cách nào đó để chúng ta có thể có cuộc sống bền vững hơn. Và một điều chúng ta có thể làm là giảm bớt những lối sống không bền vững. Chúng ta có thể bắt đầu nghĩ về những gì chúng ta cần, không chỉ những gì chúng ta muốn. Chúng ta có thể bắt đầu nghĩ về rác thải. Chúng ta có thể bắt đầu nghĩ về các phương thức canh tác khác, như nông nghiệp vĩnh cửu”.
Năm 2003, bà Jane Goodall được phong tước Quý bà của Đế chế Anh, và vào năm 2025, bà nhận được Huân chương Tự do Tổng thống của Mỹ.
Bài 1 – Điều tra: Chạm mặt cánh thợ săn, thú rừng Vườn quốc gia Cát Tiên trúng đạn và bị xẻ thịt
Bài 2 – Điều tra: Cận cảnh động vật quý, hiếm ở Vườn quốc gia Cát Tiên bị bắn, bẫy
Bài 3 – Điều tra: Bên trong các quán ăn ‘bình dân’ ở Đồng Nai rao bán ‘thịt rừng 100%’
Bài cuối – Phải làm cho người ta biết sợ, biết thương để ngăn chặn nạn săn bắn thú hoang dã
***
Tiếng kêu ai oán giữa rừng xanh – Bài 1
Điều tra: Chạm mặt cánh thợ săn, thú rừng Vườn quốc gia Cát Tiên trúng đạn và bị xẻ thịt
09/06/2025 6:30
Thực hiện: MINH HẬU – NGUYỄN TIẾN. Thiết kế: TRƯỜNG GIANG – HỒNG THANH – XUÂN PHƯƠNG
(PLO)- Những lần vào rừng giữa đêm, thi thoảng chúng tôi lại nghe âm thanh chát chúa như tiếng súng vang lên của cánh thợ săn, và sau đó, những con vật gục xuống, thậm chí bị xẻ thịt tại chỗ.
DT – Khoa học bảo tồn thiên nhiên nhìn từ vụ án “gà lôi trắng”
*Chú thích: Sách đỏ – Sách đỏ Việt Nam là danh sách các loài động vật, thực vật ở Việt Nam thuộc loại quý hiếm, đang bị giảm sút số lượng nghiêm trọng hoặc có nguy cơ tuyệt chủng.”
Hơn 20 năm trước, tôi cùng đồng nghiệp và một số nhà báo điều tra từng thâm nhập các trang trại nuôi gấu lấy mật ở Phúc Thọ, Hà Nội.
Thời kỳ giá mật gấu lên cao, cả nước có đến hơn 4.000 cá thể gấu – nuôi nhốt trong những dãy chuồng sắt bẩn thỉu, hầm hập mùi thuốc thú y – bị bóc lột tối đa để thu lợi cho người nuôi. Hồi đó, nhiều ý kiến cho rằng việc nuôi gấu lấy mật vừa góp phần phát triển kinh tế, vừa giúp bảo tồn loài động vật hoang dã quý hiếm này.
Sau 20 năm, với nhiều nỗ lực của các cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ như Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), Free the Bears, Animals Asia… số lượng gấu nuôi đã giảm hơn 95%.
Nếu ai hỏi phong trào nuôi gấu đó có góp phần bảo tồn gấu không? Câu trả lời là: Không, không và không! Hai loài gấu của Việt Nam (gấu chó và gấu ngựa) hiện nay cực kỳ hiếm gặp trong thiên nhiên hoang dã. Vào thời hoàng kim của mật gấu, người ta vẫn thậm thụt chỉ cho nhau chỗ mua mật gấu tự nhiên vì tin rằng nó tốt hơn mật gấu nuôi.
*Sách đỏ Việt Nam là danh sách các loài động vật, thực vật ở Việt Nam thuộc loại quý hiếm, đang bị giảm sút số lượng nghiêm trọng hoặc có nguy cơ tuyệt chủng.”
Trịnh Lê Nguyên Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên – PanNature
Hơn 20 năm trước, tôi cùng đồng nghiệp và một số nhà báo điều tra từng thâm nhập các trang trại nuôi gấu lấy mật ở Phúc Thọ, Hà Nội.
Thời kỳ giá mật gấu lên cao, cả nước có đến hơn 4.000 cá thể gấu – nuôi nhốt trong những dãy chuồng sắt bẩn thỉu, hầm hập mùi thuốc thú y – bị bóc lột tối đa để thu lợi cho người nuôi. Hồi đó, nhiều ý kiến cho rằng việc nuôi gấu lấy mật vừa góp phần phát triển kinh tế, vừa giúp bảo tồn loài động vật hoang dã quý hiếm này.
Sau 20 năm, với nhiều nỗ lực của các cơ quan nhà nước và tổ chức phi chính phủ như Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), Free the Bears, Animals Asia… số lượng gấu nuôi đã giảm hơn 95%.
Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) đang xem xét lệnh cấm hoàn toàn việc bán loài khỉ đuôi dài (Macaca fascicularis) có nguy cơ tuyệt chủng tại Campuchia, và Ban thư ký CITES khuyến nghị đình chỉ hoạt động buôn bán loài này cho đến khi chính quyền Campuchia đề ra các biện pháp ngăn chặn tình trạng “rửa tiền” qua các cơ sở nhân giống khỉ hoang dã.
Riêng việc buôn bán khỉ đuôi dài từ các nước khác, bao gồm Lào, Việt Nam và Philippines thì cần được cân nhắc thêm.
Tham nhũng và buôn bán trái phép động vật hoang dã đang trở thành vấn đề nóng trên diễn đàn quốc tế khi nói đến tội phạm mới hiện nay. Vậy tham nhũng có mối liên hệ như thế nào với buôn bán động vật hoang dã, có những hình thức tham nhũng nào và biện pháp nào để ngăn ngừa tham nhũng trong buôn bán động vật hoang dã? Đây là những vấn đề được đề cập, phân tích trong bài viết.
Việt Nam là quốc gia nằm trong vùng đa dạng sinh học Đông Dương – Myanma của Đông Nam Á. Đây cũng được xem là trung tâm buôn bán động vật hoang dã (ĐVHD) trên toàn cầu. Các hành vi buôn bán trái pháp luật ĐVHD ngày càng đáng báo động, đe dọa đến đa dạng sinh học và sự bảo tồn giống loài. Bên cạnh đó, vấn nạn tham nhũng cũng đã phát sinh trong quá trình thực thi các biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về bảo vệ ĐVHD, trong đó có buôn bán trái pháp luật ĐVHD, gây hệ lụy không nhỏ đến kinh tế. Vậy, tham nhũng có mối liên hệ như thế nào với buôn bán ĐVHD, có những hình thức nào và làm cách nào để ngăn ngừa tham nhũng trong buôn bán ĐVHD đang dần trở nên phổ biến hiện nay? Đó là những vấn đề đặt ra cần phải giải quyết, nhất là trong bối cảnh Đảng và Nhà nước quyết tâm thực hiện và nâng cao hiệu quả của hoạt động phòng chống tham nhũng đáp ứng nhu cầu cải cách tư pháp theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.
1. Các hình thức tham nhũng trong buôn bán trái phép động vật hoang dã
The pups are cute – and great for PR – but they’re modified grey wolves. The real work is being done with their red cousinsThu 10 Apr 2025 15.50 BSTShare109
I’ve been waiting for this. Ever since researchers almost brought a wild goat species back from extinction in 2003, it was only a matter of time until someone came forward and said they had successfully “de-extincted” a species. Now, it has happened.
This week, American biotech company Colossal Biosciences announced it had resurrected the dire wolf, an animal that went extinct at the end of the last ice age. Colossal released a video that invited viewers to “experience the first dire wolf howls heard in over 10,000 years”.
But these are not dire wolf howls, and these are not dire wolves. To make the pups, scientists edited the DNA inside grey wolf cells to make it more dire wolf-like. Twenty changes were made to 14 different genes involved in coat colour, body size and skull shape. Then the cells were used for cloning.
Vietnam and China, the two largest markets for traditional medicine (TM) that uses wild plants and animals, announced a new partnership in January to adopt practices that protect wildlife while preserving the countries’ cultural heritage.
The first-of-its-kind agreement involved leading TM associations from Vietnam and China — the Vietnam Oriental Traditional Medicine Association (VOTMA) and the China Association of Traditional Chinese Medicine (CATCM) — along with researchers, policymakers and pharmaceutical leaders. TRAFFIC, an international NGO monitoring illegal wildlife trade, facilitated it.
The partnership aims to explore “several sustainable practices to make traditional medicine more conservation-friendly,” said TRAFFIC Vietnam director Trinh Nguyen in a statement to Mongabay. She said these include encouraging practitioners to switch to legal, sustainable and cultivated plant-based alternatives, and eliminating illegal wildlife ingredients in prescriptions.
Historical TM practices in the two countries have incorporated wildlife-derived ingredients, including those from threatened species, such as tiger bones, pangolin scales, rhino horns and bear bile. While many such ingredients are legal to trade inside China, the wildlife parts are often sourced from other countries to meet domestic demand. Many of the threatened species are, however, listed on CITES Appendix I, making the international trade in their parts illegal. As TM becomes popular globally, conservationists worry about its impact on wildlife.
Theo thống kê của Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), tính đến tháng 8 năm 2024, vẫn còn 94 cá thể gấu đang bị nuôi nhốt trong 16 cơ sở tư nhân tại Hà Nội với 94.7% số gấu tập trung ở huyện Phúc Thọ. Chiếm khoảng 49% tổng số gấu bị nuôi nhốt tại Việt Nam.
Điểm nóng về nuôi nhốt gấu trên cả nước
Trong buổi họp báo “Chấm dứt nuôi nhốt gấu tại Việt Nam – Hành trình sắp cán đích” do ENV tổ chức ngày 22/10, số liệu thống kê của tổ chức này cho biết, Hà Nội hiện là địa phương có số lượng gấu bị nuôi nhốt nhiều nhất cả nước, chiếm gần một nửa tổng số gấu bị nuôi nhốt trên toàn quốc.
Đó là số liệu về tiêu thụ thịt động vật hoang dã do Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên (WWF-Việt Nam) khảo sát, thống kê.
Ngày 15-3, Hợp phần Bảo tồn Đa dạng Sinh học do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tài trợ thuộc dự án Quản lý rừng bền vững và Bảo tồn đa dạng sinh học (VFBC) phát động chiến dịch truyền thông với thông điệp “Ngừng ăn thịt thú, góp thiện cho đời”.
Chiến dịch “Ngừng ăn thịt thú, góp thiện cho đời” sẽ diễn ra tại 5 tỉnh Quảng Nam, Thừa Thiên – Huế, Quảng Trị, Quảng Bình và Lâm Đồng
Theo khảo sát về việc tiêu thụ thịt động vật hoang dã do WWF-Việt Nam thực hiện năm 2021, khoảng 90% thú rừng bị săn bẫy trái phép được tiêu thụ qua kênh nhà hàng, quán nhậu ở khu vực thành thị và số lần tiêu dùng thịt động vật hoang dã trung bình lên tới 7 lần/năm/khách hàng.
Trong nhiều năm qua, Việt Nam là một trong những quốc gia châu Á tiêu thụ nhiều thịt rừng và các sản phẩm khác từ động vật hoang dã. Nhu cầu tiêu thụ liên tục đối với các sản phẩm này dẫn đến tình trạng sụt giảm nghiêm trọng quần thể các loài hoang dã trong tự nhiên tại Việt Nam bao gồm những loài ăn cỏ lớn và mang lớn đặc hữu ở dãy Trường Sơn.
Two Phu Quoc Ridgebacks at a conservation center in Kien Giang Province in southern Vietnam. Photo by VnExpress/Ngoc TaiLe Quoc Tuan, 59, has spent nearly 30 years looking for and protecting the Phu Quoc Ridgeback, and now runs a conservation center with over 400 of the dogs.
Ever since he was young, Tuan, who lives in Kien Giang Province in the Mekong Delta, has been going into the buffer zone of the U Minh forest to look for plants and animals and support his family. One day, when he got lost in the forest, he climbed on top of a tree to sleep, and his dog refused to leave his side.
Since then he has been dreaming about finding rare dog species to conserve them.
Once after completing college he went on a business trip to Phu Quoc and learned about the Phu Quoc Ridgeback and its unique characteristics like webbed feet, dorsal ridges and great swimming expertise, and decided to protect this species.
In 1999 he bought 2,000 m2 of land in Phu Quoc for VND200 million (US$8,270) to set up a farm and looked for purebred puppies.
“Quan điểm là chắc chắn không thể đánh đổi và thực hiện như tỉnh Thái Bình đang làm được. Bởi khu vực này nằm trong nhiều chương trình liên quan đến ứng phó với biển đổi khí hậu theo Nghị quyết 102 của Quốc hội, và được nhiều tổ chức quốc tế đầu tư vào đây”.
Ông Đoàn Hoài Nam – Trưởng phòng Quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ (Cục Lâm nghiệp)
TP – Đại diện Cục Lâm nghiệp – Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, việc điều chỉnh quy hoạch ở khu vực Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải cần sự đồng thuận của các bộ, ngành. Tuy nhiên, sau khi gửi văn bản mang tính chất thông báo, UBND tỉnh Thái Bình lại im lặng không phản hồi và tự ra quyết định thay đổi quy hoạch khiến bộ hết sức ngỡ ngàng.
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Đoàn Hoài Nam – Trưởng phòng Quản lý rừng đặc dụng, phòng hộ, Cục Lâm nghiệp – cho biết, khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Tiền Hải, một trong hai vùng lõi của khu Dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng và được UNESCO công nhận là một trong những vùng lõi quan trọng của khu dự trữ sinh quyển thế giới.
Tiếp tục đọc “Vụ thu hẹp khu bảo tồn thiên nhiên Tiền Hải: ‘Không thể đánh đổi như Thái Bình’”→
Forest elephant extinction would exacerbate climate change. That’s according to a new study in Nature Geoscience which links feeding by elephants with an increase in the amount of carbon that forests are able to store.
The bad news is that African forest elephants – smaller and more vulnerable relatives of the better known African bush elephant – are fast going extinct. If we allow their ongoing extermination to continue, we will be also worsening climate change. The good news is that if we protect and conserve these elephants, we will simultaneously fight climate change.
Elephants are fascinating animals, and I have studied them for more than 15 years. They are intelligent, sentient, and highly social. But their single most remarkable feature is their size. Evolutionarily, elephants gambled on becoming massive enough to deter predators like lions and tigers.
African forest elephant range is highlighted in light green. The largest surviving population is in Gabon, on the coast of central Africa. IUCN / u/DarreToBe, CC BY-SA
In exchange, they became slaves to their appetite. Elephants need huge amounts of food everyday, something like 5-10% of their body mass. A typical three-tonne female could eat 200 kg of plant material in one day. Her family may need to consume more than a tonne of food per day.
Our mission is to share knowledge and inform decisions.
VOV.VN – Mặt hàng động vật hoang dã là ngà voi, sừng tê giác có chiều hưởng chuyển dịch từ các cảng biển thuộc khu vực miền Nam, miền Trung ra các tỉnh phía Bắc như Hải Phòng, Quảng Ninh…
Theo Tổng cục Hải quan, tháng 4, hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua tuyến biên giới Việt Nam – Lào, Việt Nam – Campuchia vẫn diễn biến hết sức phức tạp. Đặc biệt là hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép ma túy, pháo nổ, vàng, thuốc lá điếu, ngoại tệ, thực phẩm… qua biên giới các tỉnh Bình Phước, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang; Hoạt động vận chuyển hàng hóa gửi kho ngoại quan (Hải Phòng, TPHCM, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Đồng Nai) quá cảnh đi Trung Quốc, Campuchia tiếp tục tiềm ẩn rủi ro trong việc xảy ra các tình trạng đánh tráo, rút ruột thẩm lậu vào nội địa.
Trên tuyến đường biển, các đối tượng buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới tập trung vào mặt hàng có lợi nhuận cao như xăng dầu, than, khoáng sản, hàng điện tử, điện lạnh đã qua sử dụng, phế liệu, hàng đông lạnh, gia cầm…, sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, các chiêu thức mới, hoạt động có tổ chức như ngụy trang tàu chở hàng lậu thành khai thác thủy sản, gia cố các bồn bể trên các phương tiện xuất nhập cảnh để che đậy việc mua bán, vận chuyển trái phép hàng lậu…
Ngà voi nhập lậu do Hải quan Hải Phòng chủ trì bắt giữ tháng 3/2023.
Đặc biệt, mặt hàng động vật hoang dã là ngà voi, sừng tê giác có chiều hưởng chuyển dịch từ các cảng biển thuộc khu vực miền Nam, miền Trung ra các tỉnh phía Bắc như Hải Phòng, Quảng Ninh…
Ngoài ra, tình hình tội phạm ma túy vẫn diễn biến phức tạp, nhất là tuyến hàng không và các khu vực biên giới ở Tây Bắc, miền Trung, Tây Nam bộ…
Trong tháng 4, ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ, xử lý gần 1.466 vụ vi phạm pháp luật về hải quan, tổng trị giá hàng vi phạm ước tính 455 tỷ đồng, cơ quan Hải quan đã khởi tố 5 vụ, kiến nghị cơ quan chức năng khởi tố 20 vụ, số tiền thu nộp ngân sách gần 90 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Văn Cẩn, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan cho biết: “Đầu năm rộ lên có những đối tượng, doanh nghiệp với doanh số, kim ngạch xuất khẩu bất thường và từ đó chúng tôi lần theo đối với các hành vi xuất khống, hành vi giả mạo hồ sơ, lợi dụng hoàn thuế giá trị gia tăng và chúng tôi đã khởi tố một số vụ án, chuyển cho cơ quan điều tra chuyên trách để tiến hành xử lý. Và hiện nay đang phối hợp với lực lượng chức năng của Bộ Công an để điều tra sâu và mở rộng các đối tượng khác”./.
CVD 