Ai đã trao quyền cho dòng sông?

LÊ MY 23/10/2022 06:08 GMT+7

TTCT Khi người ta không chỉ “đặt tên cho dòng sông” mà còn trao cho nó các quyền lợi hợp pháp như thứ con người được hưởng, liệu có giúp nó được bảo vệ tốt hơn trước muôn mối đe dọa?

Ai đã trao quyền cho dòng sông? - Ảnh 1.

Minh họa: Matt Chinworth/Mother Jones

Trong bài báo sau này sẽ gây tiếng vang năm 1972, giáo sư luật Christopher Stone, người được cho là đã khởi động phong trào trao “nhân vị tính” (personhood) cho thiên nhiên, viết: “Tôi nghiêm túc đề xuất trao quyền lợi hợp pháp cho các khu rừng, đại dương, dòng sông và những cái gọi là ‘thực thể thiên nhiên’ khác trong môi trường – nói chung là cả môi trường tự nhiên”.

Ông cho rằng các tổ chức môi trường nên được quyền xin làm giám hộ cho những ngọn núi hay con suối mà họ cho rằng đang bị đe dọa và đại diện các thực thể thiên nhiên này trước tòa, tương tự cách con người suy sút năng lực vì bệnh tật hay tuổi tác có thể nhờ quyền giám hộ khi có vấn đề pháp lý.

Giáo sư Stone dạy tại Trường Luật Đại học Southern California từ năm 1965 cho đến khi qua đời hồi tháng 5-2021. Không bất ngờ khi không phải ai cũng lập tức đón nhận ý tưởng trao cho thiên nhiên đúng các quyền con người đang hưởng của ông. Trong nước, nhiều ý kiến chỉ trích, phê phán Stone, nhưng cũng có những thay đổi được nhen nhóm. Bên ngoài nước Mỹ, ý tưởng này lại được ủng hộ khá nhiều, hàng chục năm sau đó.

Tiếp tục đọc “Ai đã trao quyền cho dòng sông?”

Phỏng vấn Ngô Thế Vinh – người đi dọc 4.800km sông Mekong

NĐT –  10:05 | Chủ nhật, 15/05/2016 0

LTS. Gần 20 năm tâm huyết với các vấn đề trên dòng Mekong cũng như đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), bác sĩ Ngô Thế Vinh không chỉ là một nhà văn với hai tác phẩm Cửu Long cạn dòng, Biển Đông dậy sóng và Mekong – dòng sông nghẽn mạch, ông còn là một nhà hoạt động môi trường bền bỉ. Ông đã có những chuyến đi dọc dòng Mekong dài 4.800km, từ Tây Tạng đổ xuống Biển Đông. Người Đô Thị có cuộc phỏng vấn ông Ngô Thế Vinh về các vấn đề nóng bỏng hiện nay trên dòng Mekong và ĐBSCL.

Thưa, dù đã 17 năm trôi qua, từ những chuyến đi dọc dòng sông Mekong dài 4.800km, bức tranh sống động mà ông “phác họa” về những tác hại khủng khiếp do các con đập thủy điện gây ra cho đời sống người dân lưu vực sông Mekong đến nay vẫn nóng hổi tính thời sự. Từ những dự cảm rất sớm về những hậu quả do các đập thủy điện gây ra trên dòng Mekong và cho ĐBSCL nói riêng, ông nhận định gì về thực trạng hiện nay?

Năm 2000, khi nói “Cửu Long cạn dòng”, nhiều người xem đó là phát biểu “nghịch lý” bởi đó là năm có lụt lớn ở miền Tây. Một vị tu sĩ đang tất bật lo việc cứu trợ, mới nghe tên cuốn sách đã phát biểu: “Đang lũ lụt ngập trời với nhà trôi người chết mà lại nói “Cửu Long cạn dòng” là thế nào?” Nhưng cần hiểu rằng lũ và hạn tương ứng với mùa mưa và mùa khô là chu kỳ tự nhiên đã có hàng ngàn năm trên dòng Mekong và các vùng châu thổ, và đến nay thì mức độ càng trầm trọng và gay gắt.

Chúng ta không thể đổ lỗi hết cho “thiên tai”, mà cần can đảm gọi cho đúng tên những yếu tố “nhân tai” bởi do chính con người gây ra qua suốt quá trình phát triển không bền vững và có tính tự hủy từ nhiều thập niên qua, đã làm gãy đổ sự cân bằng của cả một hệ sinh thái vốn phức tạp nhưng cũng hết sức mong manh của dòng Mekong.

Băng qua Biển Hồ đến khu Bảo tồn sinh thái Tonle Sap (nguồn: tư liệu Ngô Thế Vinh)

Tiếp tục đọc “Phỏng vấn Ngô Thế Vinh – người đi dọc 4.800km sông Mekong”

Cambodian mega dam’s resurrection on the Mekong ‘the beginning of the end’

mongabay – by Gerald FlynnNehru Pry on 15 September 2022

  • Cambodian authorities have greenlit studies for a major hydropower dam on the Mekong River in Stung Treng province, despite a ban on dam building on the river that’s been in place since 2020.
  • Plans for the 1,400-megawatt Stung Treng dam have been around since 2007, but the project, under various would-be developers, has repeatedly been shelved over criticism of its impacts.
  • This time around, the project is being championed by Royal Group, a politically connected conglomerate that was also behind the hugely controversial Lower Sesan 2 dam on a tributary of the Mekong, prompting fears among local communities and experts alike.
  • This story was supported by the Pulitzer Center’s Rainforest Investigations Network where Gerald Flynn is a fellow.

STUNG TRENG, Cambodia — A long-dormant plan to build a mega dam on the mainstream of the Mekong River in Cambodia’s northeastern Stung Treng province appears to have been revived this year, leaving locals immediately downstream of the potential sites worried and experts confounded.

Tiếp tục đọc “Cambodian mega dam’s resurrection on the Mekong ‘the beginning of the end’”

Climate change: how economists underestimated benefits of action for decades

theconversation.com

The costs of doing nothing vastly outweigh the costs of decarbonising a global economy which, since the Industrial Revolution, has been powered by fossil fuels. That may seem self-evident today, when catastrophic fires and floods offer daily reminders of how expensive continued inaction on climate change is. But 15 years ago, that insight was ground-breaking.

The 2006 Stern Review on the Economics of Climate Change, for which I was a senior economist, was the first time a G7 government had used economic analysis to spell out the case for urgently reducing greenhouse gas emissions. A decade and a half on, its conclusions and recommendations are as valid as ever.

Tiếp tục đọc Climate change: how economists underestimated benefits of action for decades

Người ươm mầm cây rừng

SGGP Thứ Sáu, 17/6/2022 10:02

Từng là người chặt gỗ trong các cánh rừng miền tây Quảng Bình, ông Nguyễn Đức Sự (ở thôn Tân Tiến, xã Cao Quảng, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình) không nghĩ có ngày trở thành người giảng dạy cho nông dân nhiều vùng trồng rừng bằng chính kiến thức của mình học được. Không những thế, ông còn trở thành nhà thực vật thực thụ khi tiến hành ươm mầm gần 2.500 loài thực vật có hạt từ các cánh rừng quê ông.

Một góc rừng lim 3 năm tuổi do ông Sự ươm trồng tại xã Cao Quảng, huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình

Một góc rừng lim 3 năm tuổi do ông Sự ươm trồng tại xã Cao Quảng, huyện Tuyên Hóa, Quảng Bình

Tiếp tục đọc “Người ươm mầm cây rừng”

Hồ Tây: một cái tên, hai số phận

NĐT –  15:33 | Thứ năm, 08/09/2022 0

Hồ Tây ở Hà Nội và Hồ Tây ở Hằng Châu (Trung Quốc) tương đồng về quy mô, hình thế, công năng văn hóa. Nhưng Hồ Tây ở Hằng Châu đã trở thành Di sản văn hóa thế giới, đại chúng cùng được thụ hưởng, trong khi Hồ Tây ở Hà Nội có nguy cơ thành “vùng bất động sản khủng của các doanh nghiệp”.

Trong khu vực các nước đồng văn, có rất nhiều hồ mang tên Hồ Tây. Trung Quốc có 36 Hồ Tây, Nhật Bản có một Hồ Tây (ở huyện Yamanashi) và Việt Nam có một Hồ Tây tại thủ đô Hà Nội. Không chỉ cùng tên, tất cả các Hồ Tây kể trên còn mang một đặc điểm chung rất quan trọng: đều là nơi hội tụ, ghi dấu của thơ ca, truyền thuyết và tín ngưỡng dân gian.

Nổi tiếng nhất trong số đó, phải kể đến Hồ Tây ở Hằng Châu (Trung Quốc) và Hồ Tây tại Hà Nội với nhiều điểm tương đồng mà chúng tôi sẽ lần lượt nêu ra.

Hồ Tây và thành phố Hằng Châu nhìn từ trên cao. Ảnh tư liệu Đinh Thế Anh

Cảnh Hồ Tây, bán đảo Quảng An (Hà Nội). Ảnh: Võ Thanh Tùng

Tiếp tục đọc “Hồ Tây: một cái tên, hai số phận”

Human disruption to Earth’s freshwater cycle has exceeded the safe limit, our research shows

theconversation.com

Partners

Green water – the rainwater available to plants in the soil – is indispensable for life on and below the land. But in a new study, we found that widespread pressure on this resource has crossed a critical limit.

The planetary boundaries framework – a concept that scientists first discussed in 2009 – identified nine processes that have remained remarkably steady in the Earth system over the last 11,700 years. These include a relatively stable global climate and an intact biosphere that have allowed civilisations based on agriculture to thrive. Researchers proposed that each of these processes has a boundary that, once crossed, puts the Earth system, or substantial components of it, at risk of upset.

Tiếp tục đọc Human disruption to Earth’s freshwater cycle has exceeded the safe limit, our research shows

Rainwater is no longer safe to drink anywhere on Earth, due to ‘forever chemicals’ linked to cancer, study suggests

Morgan McFall-Johnsen  Aug 13, 2022, 4:30 PM

businessinsider.com

young girl carries bucket of water from a lineup of full buckets
Eight-year-old Chelsea Symonds carries a bucket of collected rainwater in her family’s yard in the drought-affected town of Murrurundi, New South Wales, Australia, on February 17, 2020. 
  • Rainwater across Earth contains levels of “forever chemicals” unsafe to drink, a study suggests.
  • Per- and polyfluoroalkyl substances (PFAS), linked to cancer, are pervading homes and environments.
  • PFAS levels across the planet are unsafe, and the substances must be restricted, researchers say.

Tiếp tục đọc “Rainwater is no longer safe to drink anywhere on Earth, due to ‘forever chemicals’ linked to cancer, study suggests”

Arctic is warming nearly four times faster than the rest of the world

theconversation.com

The Earth is approximately 1.1℃ warmer than it was at the start of the industrial revolution. That warming has not been uniform, with some regions warming at a far greater pace. One such region is the Arctic.

new study shows that the Arctic has warmed nearly four times faster than the rest of the world over the past 43 years. This means the Arctic is on average around 3℃ warmer than it was in 1980.

This is alarming, because the Arctic contains sensitive and delicately balanced climate components that, if pushed too hard, will respond with global consequences.

Why is the Arctic warming so much faster?

A large part of the explanation relates to sea ice. This is a thin layer (typically one metre to five metres thick) of sea water that freezes in winter and partially melts in the summer.

The sea ice is covered in a bright layer of snow which reflects around 85% of incoming solar radiation back out to space. The opposite occurs in the open ocean. As the darkest natural surface on the planet, the ocean absorbs 90% of solar radiation.

When covered with sea ice, the Arctic Ocean acts like a large reflective blanket, reducing the absorption of solar radiation. As the sea ice melts, absorption rates increase, resulting in a positive feedback loop where the rapid pace of ocean warming further amplifies sea ice melt, contributing to even faster ocean warming.

Tiếp tục đọc Arctic is warming nearly four times faster than the rest of the world

Đầu tiên, họ giết một cây…

MAI VINH 29/11/2020 18:00 GMT+7

TTCTDùng muối mỏ, dầu hỏa, thuốc diệt cỏ, bao nilông, đốt lửa… là vài cách phổ biến nhất trong 1.001 cách “giết” một cái cây đang được nhiều website hướng dẫn công khai trên mạng. Tỉ mỉ đến cả quy trình giết cây, từ cây non tới cổ thụ, sao cho kín đáo và hiệu quả nhất, lại khó bị phát hiện. Ở Lâm Đồng, hàng ngàn cây thông đã bị giết theo cách ấy. Thoạt tiên là vài cây thông lẻ nhưng sau 10 năm, hơn 90 ngàn hecta rừng đã biến mất.

Rừng phòng hộ đầu nguồn Đa Nhim (huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng) bị phá, thông nằm la liệt (Ảnh: Mai Vinh)

Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn) đã tiến hành kiểm kê rừng trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng và công bố kết quả vào các năm 2016, 2018. 

Tiếp tục đọc “Đầu tiên, họ giết một cây…”

58% of human infectious diseases can be worsened by climate change – we scoured 77,000 studies to map the pathways

theconversation.com

Published: August 8, 2022 4.00pm BST

Climate change can exacerbate a full 58% of the infectious diseases that humans come in contact with worldwide, from common waterborne viruses to deadly diseases like plague, our new research shows

Our team of environment and health scientists reviewed decades of scientific papers on all known pathogenic disease pathogens to create a map of the human risks aggravated by climate-related hazards.

The numbers were jarring. Of 375 human diseases, we found that 218 of them, well over half, can be affected by climate change.

Flooding, for example, can spread hepatitis. Rising temperatures can expand the life of mosquitoes carrying malaria. Droughts can bring rodents infected with hantavirus into communities as they search for food.

With climate change influencing more than 1,000 transmission pathways like those and climate hazards increasingly globally, we concluded that expecting societies to successfully adapt to all of them isn’t a realistic option. The world will need to reduce the greenhouse gas emissions that are driving climate change to reduce these risks.

Biết điều này, teen còn tiếp tục nuôi động vật hoang dã?

Tuấn Minh – Báo Dân Sinh

01/08/2022

Gần đây, giới trẻ rộ lên trend (xu hướng) nuôi động vật hoang dã như thú cưng. Nhưng bạn có biết rằng, nuôi động vật hoang dã khiến cho nhiều loại thú đứng bên bờ vực tuyệt chủng và thế giới tự nhiên mất cân bằng nghiêm trọng?

Trung tâm Cứu hộ linh trưởng (EPRC) Vườn quốc gia Cúc Phương gọi nơi ở của các linh trưởng được cứu về các hoạt động buôn bán trái phép là “Nhà trẻ EPRC”.

Trend nuôi thú cưng là động vật hoang dã

Tiếp tục đọc “Biết điều này, teen còn tiếp tục nuôi động vật hoang dã?”

Slow water: can we tame urban floods by going with the flow?

As we face increased flooding, China’s sponge cities are taking a new course. But can they steer the country away from concrete megadams?

Written by Erica Gies, read by Andrew McGregor and produced by Tony Onuchukwu. The executive producers were Max Sanderson and Isabelle Roughol.

the guardian – Fri 17 Jun 2022 05.00 BST

  • Read the text version here
  • Listen here
WEIHUI, CHINA - JULY 26: Aerial view of rescue team using inflatable rafts evacuate residents from flooded area after heavy downpour, on July 26, 2021 in Weihui, Xinjiang City, Henan Province of China.
 Photograph: China News Service/Getty Images

Tiếp tục đọc “Slow water: can we tame urban floods by going with the flow?”

Lún đất ở Hà Nội: Những mảnh ghép rời

TS – Thanh Nhàn

Từ những mảnh ghép rời rạc trong quá khứ và hiện tại, liệu chúng ta có thể hiểu rõ về tình trạng lún ở Hà Nội hay không?

Lún ở khu tập thể năm tầng C1 Thành Công, quận Ba Đình, Hà Nội cách đây hơn 15 năm. Nguồn: Báo Tuổi trẻ

Nhưng có gì lạ với lún ở Hà Nội? Cách đây hơn 15 năm, Hà Nội đã từng chứng kiến cảnh tượng khó quên ở khu tập thể năm tầng C1 Thành Công, quận Ba Đình: mặt đất như muốn nuốt chửng hơn một nửa tầng một khiến toàn bộ tầng này chỉ còn nhô lên khỏi mặt đất chừng hơn một mét, phần cầu thang giữa hai đơn nguyên gãy gập theo đường gấp khúc, một vài cầu thang khác uốn cong theo chiều võng của tòa nhà khiến việc di chuyển được người dân sống ở đó miêu tả là “như leo thác”. Nhiều tờ báo như Tuổi trẻ, Nhân dân, CAND, Vietnamnet… vào thời điểm đó đã đồng thanh lên tiếng về hiện tượng này.

Tiếp tục đọc “Lún đất ở Hà Nội: Những mảnh ghép rời”