Such a simple query might seem trivial, but making it possible across billions of sessions requires immense scale. While OpenAI reveals little information about its operations, we’ve used the scraps we do have to estimate the impact of ChatGPT—and of the generative AI industry in general.
OpenAI’s actions also provide hints. As part of the United States’ Stargate Project, OpenAI will collaborate with other AI titans to build the largest data centers yet. And AI companies expect to need dozens of “Stargate-class” data centers to meet user demand.
Estimates of ChatGPT’s per-query energy consumption vary wildly. We used the figure of 0.34 watt-hours that OpenAI’s Sam Altman stated in a blog post without supporting evidence. It’s worth noting that some researchers say the smartest models can consume over 20 Wh for a complex query. We derived the number of queries per day from OpenAI’s usage statistics below. illustrations: Optics Lab
OpenAI says ChatGPT has 700 million weekly users and serves more than 2.5 billion queries per day. If an average query uses 0.34 Wh, that’s 850 megawatt-hours; enough to charge thousands of electric vehicles every day.
2.5 billion queries per day adds up to nearly 1 trillion queries each year—and ChatGPT could easily exceed that in 2025 if its user base continues to grow. One year’s energy consumption is roughly equivalent to powering 29,000 U.S homes for a year, nearly as many as in Jonesboro, Ark.
Though massive, ChatGPT is just a slice of generative AI. Many companies use OpenAI models through the API, and competitors like Google’s Gemini and Anthropic’s Claude are growing. A report from Schneider Electric Sustainability Research Institute puts the overall power draw at 15 terawatt-hours. Using the report’s per-query energy consumption figure of 2.9 Wh, we arrive at 5.1 trillion queries per year.
AI optimists expect the average queries per day to jump dramatically in the next five years. Based on a Schneider Electric estimate of overall energy use in 2030, the world could then see as many as 329 billion prompts per day—that’s about 38 queries per day per person alive on planet Earth. (That’s assuming a global population of 8.6 billion in 2030, which is the latest estimate from the United Nations.) As unrealistic as that may sound, it’s made plausible by plans to build AI agents that work independently and interact with other AI agents.
The Schneider Electric report estimates that all generative AI queries consume 15 TWh in 2025 and will use 347 TWh by 2030; that leaves 332 TWh of energy—and compute power—that will need to come online to support AI growth. That implies the construction of dozens of data centers along the lines of the Stargate Project, which plans to build the first ever 1-gigawatt facilities. Each of these facilities will theoretically consume 8.76 TWh per year—so 38 of these new campuses will account for the 332 TWh of new energy required.
While estimates for AI energy use in 2030 vary, most predict a dramatic jump in consumption. The gain in energy consumption will be driven mostly by AI inference (the power used when interacting with a model) instead of AI training. This number could be much lower or much higher than the Schneider Electric estimate used here, depending on the success of AI agents that can work together—and consume energy—independent of human input.
VNExpress Chiều 6/10, trao đổi với báo giới, đại tá Nguyễn Đức Long, Phó giám đốc Công an Hà Nội, cho hay thời gian qua cơ quan chức năng đã tiếp nhận phản ánh qua cơ quan truyền thông, báo chí về “vụ việc đầu tư tiền ảo liên quan dự án blockchain AntEx” .
Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó giám đốc Công an Hà Nội, trong cuộc họp báo chiều 6/10 tại Bộ Công an. Ảnh: Phạm Dự
Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Cục cảnh sát Hình sự, Cục Cảnh sát Điều tra, Công an Hà Nội đang xác minh thông tin. Bước đầu, một nhà đầu tư trú tỉnh Ninh Bình gửi đơn trình báo đã đầu tư 2.000 USD (tương đương 47 triệu đồng).
Đại tá Long khẳng định “tất cả phản ánh đều sẽ được tiếp nhận, xử lý với tinh thần không có ngoại lệ, không có vùng cấm”. Kết quả điều tra sẽ sớm được thông tin với báo chí trong thời gian sớm nhất.
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh giai đoạn mới đặc biệt coi trọng các yếu tố đức, sức, tài khi lựa chọn nhân sự tham gia Ban Chấp hành Trung ương khóa 14.
Sáng 6/10, phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 13, Tổng Bí thư khẳng định thời gian qua Đảng đã “vững lái con thuyền giữa sóng to gió lớn”, kiên định tiến về phía trước, phấn đấu đạt và vượt những mục tiêu chiến lược đã đề ra.
Về công tác nhân sự, đến ngày 20/8, tất cả cấp ủy, tổ chức Đảng đã giới thiệu nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa 14 và gửi kết quả về Tiểu ban Nhân sự. Trên cơ sở đó, Bộ Chính trị thảo luận, đánh giá toàn diện, thống nhất danh sách và tiến hành lấy phiếu giới thiệu nhân sự. Đồng thời, Bộ Chính trị cũng lấy phiếu giới thiệu nhân sự Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa 14 gồm cả tái cử và tham gia lần đầu.
Tại hội nghị này, Bộ Chính trị báo cáo Trung ương cho ý kiến đối với tờ trình về kết quả và phương án giới thiệu nhân sự tham gia Ban Chấp hành Trung ương và Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa 14; Trung ương sẽ lấy phiếu biểu quyết giới thiệu nhân sự hai cơ quan theo quy định.
Tổng Bí thư nhấn mạnh đây là công việc “đặc biệt hệ trọng”, “then chốt của then chốt”, có ý nghĩa quyết định đối với thành công của Đại hội 14 và sự phát triển của đất nước trong giai đoạn tới. Ông đề nghị các đại biểu khi giới thiệu nhân sự phải căn cứ tiêu chuẩn, điều kiện, cơ cấu, số lượng theo Phương hướng công tác nhân sự Đại hội 14 và các quy định liên quan.
Việc lựa chọn nhân sự tham gia Trung ương khóa mới phải đặt lợi ích của Đảng, quốc gia, dân tộc lên trên hết; bảo đảm cân đối, hài hòa giữa tiêu chuẩn và cơ cấu; giữa kế thừa, ổn định và phát triển; giữa tính phổ biến và tính đặc thù; giữa chuyên môn đào tạo và sở trường, năng lực thực tiễn; giữa uy tín, kinh nghiệm công tác và chiều hướng phát triển.
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu khai mạc hội nghị Trung ương 13 sáng 6/10. Ảnh: Hoàng Phong
Tổng Bí thư lưu ý cần đặc biệt đề cao chất lượng, hiệu quả, sản phẩm công tác và sự cống hiến của cán bộ làm thước đo lựa chọn. Yêu cầu cốt lõi là phẩm chất – năng lực – uy tín – liêm chính – hiệu quả; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích quốc gia, dân tộc; gần dân, trọng dân, vì dân. “Trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay rất chú trọng yếu tố đức – sức – tài”, ông nói, đồng thời yêu cầu tuyệt đối không để lọt người chạy chức, chạy quyền, cơ hội, bè phái vào Ban Chấp hành Trung ương.
Đối với nhân sự Ủy ban Kiểm tra Trung ương, người đứng đầu Đảng nhấn mạnh cần lựa chọn những người bản lĩnh, công tâm, am hiểu pháp luật, tinh thông nghiệp vụ, “trong sáng như gương, sắc bén như gươm, thực sự là thanh bảo kiếm giữ gìn kỷ cương của Đảng”.
Xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa vào khoa học công nghệ
Về dự thảo các văn kiện trình Đại hội 14, Tổng Bí thư cho biết công tác chuẩn bị được tiến hành công phu, kỹ lưỡng, cập nhật, chỉnh lý, bổ sung nhiều lần. Nội dung văn kiện cơ bản đáp ứng yêu cầu trình Đại hội. “Phấn đấu xây dựng văn kiện không chỉ tổng kết chặng đường 5 năm qua, xác định mục tiêu, nhiệm vụ 5 năm tới mà còn định hình tư duy chiến lược, tầm nhìn và định hướng phát triển đất nước đến giữa thế kỷ 21”, ông nói.
Tiểu ban Văn kiện đã chắt lọc, bổ sung những nội dung cốt lõi của 7 nghị quyết Bộ Chính trị mới ban hành vào Báo cáo Chính trị và xác định đến nay có 17 điểm mới.
Tại hội nghị, Tổng Bí thư đề nghị đại biểu cho ý kiến về 5 nhóm nội dung: trước hết là khẳng định vai trò then chốt của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng; kiên quyết, kiên trì phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, chống chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm, suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống.
Nhóm nội dung thứ hai bao gồm các vấn đề về lý luận đường lối đổi mới; tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước; nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp; phân cấp, phân quyền; bảo vệ môi trường; tăng cường quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế; giải quyết mối quan hệ Nhà nước – thị trường – xã hội; văn hóa, con người; giáo dục, đào tạo; y tế.
Nhóm thứ ba là xác lập mô hình tăng trưởng mới lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính, coi đây là nội dung trung tâm của mô hình phát triển đất nước; tiếp tục hoàn thiện mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước; xác định rõ hơn vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước; coi phát triển kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.
Hai nhóm nội dung còn lại là bài học kinh nghiệm rút ra từ 40 năm đổi mới; bổ sung định hướng tự chủ chiến lược, đổi mới mô hình phát triển, tư duy hạch toán hiệu quả trong phát triển đất nước.
Phiên khai mạc hội nghị Trung ương 13, sáng 6/10. Ảnh: Hoàng Phong
GDP năm 2025 dự báo tăng 8,1 – 8,5%
Tổng Bí thư nhận định bức tranh kinh tế – xã hội năm 2025 có “gam màu sáng là chủ đạo”. GDP quý III tăng 8,22%, tính chung 9 tháng tăng 7,84%; thu ngân sách 9 tháng đạt gần 2 triệu tỷ đồng, bằng 97,9% dự toán; xuất siêu gần 17 tỷ USD. Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 dự báo đạt 8,1-8,5%.
Ông nhấn mạnh 2026 là năm đầu nhiệm kỳ mới, có ý nghĩa rất quan trọng để thực hiện Nghị quyết Đại hội 14; mục tiêu đặt ra rất cao, trong đó tăng trưởng kinh tế phải đạt trên 10%; GDP bình quân đầu người 5.400-5.500 USD; tốc độ tăng CPI khoảng 4,5%.
“Đây là yêu cầu bắt buộc, nhưng cũng là vấn đề hết sức khó khăn”, Tổng Bí thư nói và đề nghị Trung ương thảo luận, cho ý kiến định hướng lớn để Đảng đoàn Quốc hội và Ban cán sự Đảng Chính phủ lãnh đạo hoàn thiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 và giai đoạn tới. Tinh thần chung là nâng cao tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, với phương châm “ổn định, kỷ cương, tăng tốc, bứt phá, bền vững”.
Tổng Bí thư đề nghị Trung ương thảo luận 6 trọng tâm. Đó là giữ ổn định vĩ mô, điều hành tài khóa – tiền tệ linh hoạt, phối hợp nhịp nhàng, củng cố niềm tin thị trường; thúc đẩy ba động lực tăng trưởng gồm đầu tư – tiêu dùng – xuất khẩu, tạo không gian mới từ liên kết vùng và đô thị hóa chất lượng cao; đẩy mạnh chuyển đổi số – chuyển đổi xanh, đưa dữ liệu thành tài nguyên, kinh tế số thành động cơ, năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn thành trụ cột bền vững; nâng năng suất – chất lượng – tiêu chuẩn, khuyến khích đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, nâng chuỗi giá trị và nội địa hóa; phát triển các thị trường vốn, lao động, khoa học – công nghệ, bất động sản theo hướng an toàn, minh bạch, hiệu quả; triển khai mạnh mẽ chương trình phát triển 11 công nghệ chiến lược để tăng cường tự chủ về khoa học – công nghệ.
“Khí thế cách mạng dâng cao không đến từ lời nói, từ cảm nhận mà phải đến từ kết quả cụ thể, đến từ mâm cơm của mỗi gia đình, đến từ hành động sữa để em thơ, lụa tặng già. Nhân dân đang nhìn chúng ta bằng niềm tin và kỳ vọng mới. Trách nhiệm của Trung ương là biến kỳ vọng thành hiện thực, biến chủ trương thành dòng chảy trong cuộc sống”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.
Cuối tháng 9, một bản án tại TP HCM gây xôn xao thị trường bất động sản lẫn ngân hàng.
Tòa tuyên một hợp đồng tín dụng vô hiệu, với lý do khoản vay này tài trợ cho thỏa thuận giữa khách hàng và một công ty môi giới bất động sản, mà công ty không có quyền thu tiền thay chủ đầu tư khi bất động sản chưa đủ điều kiện ký hợp đồng mua bán.
Nghe qua tưởng chuyện riêng vài bên. Nhưng nó phơi bày một điểm “mờ” lớn còn nhiều tranh cãi trong giao dịch mua bán bất động sản hình thành trong tương lai, nôm na là “mua nhà trên giấy” mà người dân đô thị hoặc giới đầu tư đã quá quen.
Là cán bộ mảng lao động việc làm, sau sáp nhập chị Nguyễn Thì Hảo ở Tp HCM được giao phụ trách đăng ký kinh doanh, tư vấn doanh nghiệp – lãnh vực chị gần như “rỗng” kiến thức, phải học từ đầu.
The federal government is shut down and National Park employees are bracing for another disaster.
The last Trump shutdown, which began in late December 2018 and lasted 35 days, was a period of “chaos and destruction” for America’s national parks.
“Prehistoric petroglyphs were vandalized at Big Bend,” recalls the Guardian’s Gabrielle Canon, and “Joshua trees, some more than a century old, were chopped down at Joshua Tree.” Animals were illegally killed, trash was strewn across the landscape, park toilets overflowed with feces, and fights broke out over campsites.
Các khúc mắc của người dân trong tất cả lĩnh vực sẽ được hàng trăm luật sư của hơn 200 tổ chức hành nghề, thuộc Đoàn Luật sư TP HCM, tư vấn và giải đáp miễn phí.
Luật sư Lê Thị Bích Chi tư vấn miễn phí cho người dân. Ảnh: Hải Duyên
Hoạt động sẽ diễn ra tại trụ sở của hơn 200 tổ chức hành nghề ở nhiều phường xã trong 4 ngày (7-8/10; 6-7/11) và tại trụ sở Đoàn Luật sư TP HCM. Chương trình này nằm trong chuỗi hoạt động nhân kỷ niệm Ngày truyền thống Luật sư Việt Nam (10/10) và ngày Pháp luật Việt Nam 9/11.
Luật sư Nguyễn Thành Công, đại diện Ban tổ chức chương trình Đoàn Luật sư TP HCM, cho biết năm nay hoạt động tư vấn miễn phí được thực hiện rộng rãi, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân ở khắp các địa bàn. Đây là một trong các hoạt động công tác xã hội – thiện nguyện của các luật sư nhằm tri ân với xã hội, hỗ trợ những người có nhu cầu.
“The Patel Motel Story” explores the history of Indian immigrants in the US hotel industry. The short film includes this photo of Dhayabhai Patel and Santaben Patel, in front of a motel their family once owned in Palo Alto, California. Courtesy Amar Shah and Rahul Rohatgi.
Little kids line up in white graduation caps and gowns. Family members pose for formal photos at a wedding. Cousins laugh as they cut into the frosting of a giant birthday cake.These scenes from Amar Shah’s childhood flash across the screen in a new film. And they share something in common.
All the photos were taken at motels owned by Indian immigrant families.
Câu chuyện bảo hộ mía đường ở VN tồn tại cả mấy chục năm nay, đến giờ vẫn không có lối thoát, bằng chứng là đường lậu luôn tìm cách đi vào VN. Sở dĩ có đường lậu vì đường trong nước đắt quá, mà đường các nước khác lại rẻ hơn.
VN mang tiếng bảo hộ/ bảo vệ cho nông dân nhưng thực tế nông dân chẳng được bảo vệ, chẳng được bán mía với giá cao, nên nghèo vẫn nghèo. Đã vậy, người tiêu dùng lại phải mua đường giá cao. Một mũi tên trúng 2 con chim: nông dân và người tiêu dùng.
Cách xử lý vấn đề rất giản dị: Nhà nước ngừng bảo hộ mía đường và để thị trường có tự do cạnh tranh.
PTH
Lén chở lậu 40 tấn đường từ Campuchia về TP HCM
Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường?
Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường? – Kỳ 1
Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường – Kỳ 2: Cạnh tranh để ‘giải thoát’ nông dân
Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường? – Kỳ 3: Không thể cứ bắt người tiêu dùng chịu thiệt
Ai hưởng lợi từ bảo hộ mía đường? – Kỳ 4: Hãy coi nhập đường từ Lào như một phép thử
Tài xế Bùi Xuân Trọng, 33 tuổi, thừa nhận được thuê chở 800 bao đường cát lậu, trọng lượng 40 tấn, theo đường mòn từ Campuchia về TP HCM thì bị cảnh sát phát hiện.
Ngày 23/9, Trọng bị Công an TP HCM bắt tạm giam để điều tra về hành vi Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.
Bùi Xuân Trọng (phải) và tang vật trên xe. Ảnh: Công an cung cấp
Pink ribbons don’t stop breast cancer. Removing cancer-causing ingredients does.
Just a friendly reminder for this year’s breast cancer awareness month.
A growing body of research shows that common agents linked to breast cancer are hiding in plain sight — in the products we use each and every day.
Some of these agents are known carcinogens, while others disrupt hormones critical to breast development and cell regulation. Together, these exposures may weaken the body’s ability to repair or destroy damaged cells, increasing cancer risk over time.
Scientists point to compounds like bisphenol A (BPA) in canned foods, PFAS in cosmetics, and flame retardants in electronics as among the many substances with ties to breast cancer. These compounds don’t just affect people through direct contact—they’re found in air, water, and even household dust, accumulating slowly but persistently in the body.
Nhiều doanh nghiệp bất động sản đang đối mặt áp lực tài chính lớn khi tiền sử dụng đất tăng vọt, khiến dự án đình trệ, giá bán nhà bị đẩy cao, khó cạnh tranh.
Sau hơn 8 năm vướng thủ tục định giá, tháng 8 vừa qua Công ty TNHH Lotte Properties HCMC đã nộp hồ sơ xin chấm dứt hợp đồng dự án Thủ Thiêm Eco Smart City do gặp khó về tài chính. Theo doanh nghiệp, dù được giao đất từ năm 2017 nhưng đến nay việc định giá mới hoàn tất, với số tiền sử dụng đất 16.190 tỷ đồng. Dự án còn bị kéo dài do quá trình thanh tra tại Khu đô thị Thủ Thiêm, song chủ đầu tư vẫn bị tính phạt chậm nộp 5,4% mỗi năm, khiến chi phí phát triển tăng cao.
Người thân ở quê gọi cho tôi, nói: “Đang xem tivi thì thấy cô đó bị bắt, chưa hiểu ra là vì làm sao?”.
“Cô đó” là Hoàng Hường. Ở quê tôi, bà con nhiều người là khách hàng, thậm chí là fan của KOL [Key Opinion Leader – Người Dẫn Đầu Quan Điểm Chính] nổi danh này, hễ thấy cô mở livestream là vào xem, rồi xuýt xoa: vừa giàu, vừa giỏi, vừa xinh, khéo ăn khéo nói lại hay làm từ thiện.
Ngày 3/10, Hoàng Hường bị khởi tố, bắt tạm giam. Điều tra ban đầu cho thấy, từ 1/2021 đến 6/2025 hệ sinh thái của KOL này để ngoài sổ sách kế toán doanh thu gần 1.800 tỷ đồng, kê sai quy định thuế giá trị gia tăng gần 2.100 tỷ đồng. Tội danh khởi tố bước đầu là “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Trước khi Hoàng Hường bị khởi tố, một số công ty liên quan đến cô từng bị xử phạt hành chính vì vi phạm các quy định quảng cáo.
Khánh Hòa: Thanh tra tỉnh chỉ ra hàng loạt sai phạm tại nhiều dự án lớn ở Nha Trang và đề nghị áp dụng cơ chế đặc thù để tháo gỡ
Thanh tra tỉnh Khánh Hòa vừa kết luận thanh tra chuyên đề với các dự án gặp khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, hiệu quả thấp. Theo đó, nhiều dự án lớn trên địa bàn có vi phạm liên quan đến đầu tư, quản lý đất đai và đấu giá quyền sử dụng đất.
Các dự án vi phạm gồm: Chợ Đầm Nha Trang (giai đoạn 1), UBND tỉnh cấp Giấy chứng nhận đầu tư xây mới Khu trung tâm thương mại Chợ Đầm không đúng quy định tại Nghị định số 2/2003 của Chính phủ.
Hà Tĩnh: Công ty Đông Quân Land bị phạt 505 triệu đồng vì tạo “dự án đất nền ven sông” không đúng thực tế tại xã Toàn Lưu – nơi đang sốt đất khi có quy hoạch khu công nghiệp.
Quyết định xử phạt Công ty Đông Quân Land, trụ sở tại phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An, do Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh Nguyễn Quốc Hà ký, công bố ngày 3/10. Theo đó, doanh nghiệp này bị phạt 505 triệu đồng do vi phạm trong lĩnh vực xây dựng, theo Nghị định 16/2022.
Theo nhà chức trách, ngày 20/9, Công ty Đông Quân Land tổ chức bán các lô đất nền tại thôn Trung Tâm, xã Toàn Lưu, trước đây thuộc huyện Thạch Hà. Trong thư mời gửi tới khách hàng và người dân, công ty nêu “mở bán dự án đất nền ven sông”. Thực tế, đây là lô đất rộng hàng nghìn m2 được doanh nghiệp mua của người dân, sau đó tự làm đường, lắp hệ thống điện mặt trời rồi tách ra thành các lô diện tích 124-134 m2 để rao bán với giá vài trăm triệu đồng mỗi lô.
Chỉ trong 12 giờ, hai chiếc camera trí tuệ nhân tạo (AI) trên một con phố Hà Nội đã ghi nhận gần 1.800 vi phạm, chủ yếu là vượt đèn đỏ và không đội mũ bảo hiểm.
Con số này định lượng một sự thật mà chúng ta đều đã biết nhưng ít khi được thống kê đầy đủ: hành vi coi thường luật lệ của người tham gia giao thông – lựa chọn “khôn lỏi” trong một hệ thống mà xác suất bị phát hiện và xử phạt từ lâu đã quá thấp.
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện gần như đồng thời của hai chính sách mang tính bước ngoặt là Nghị định 168 với mức phạt tăng vọt, và việc thí điểm hệ thống camera AI đã mở ra cơ hội để tái lập trật tự và văn hóa tham gia giao thông. AI giờ đây không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà chính là hạ tầng thiết yếu để những chế tài nghiêm khắc trở nên có hiệu lực.