Công lý cho dân vùng lũ

nguoidothi –   21:07 | Chủ nhật, 30/11/2025 0

Đã có quan đầu tỉnh nào hỏi dân xem họ có cần sự phát triển của thủy điện nhiều đến mức đó? Có công bộc nào lắng nghe nỗi lo xa gần của những người dân đang hằng ngày sống dưới các “quả bom nước”?

Người con gái bên chiếc xuồng chở thi thể người cha cùng di ảnh, chờ quan tài giữa mênh mông nước lũ ở xã Hòa Xuân Đông, Đông Hòa, Phú Yên cũ (nay thuộc Đắk Lắk), ngày 23.11. Khi lũ dữ bất ngờ tràn xuống, chị không kịp về nhà. Cha mẹ chị quyết ở lại với căn nhà, mảnh vườn bên cánh đồng mà họ đã mưu sinh trọn đời, và hai người bị tử nạn trong lũ lụt. Ảnh: Minh Hòa (Báo Tuổi Trẻ)

Tiếp tục đọc “Công lý cho dân vùng lũ”

How is China’s demand for durian changing Southeast Asia?

Al Jazeera English – 15-11-2025

It’s been called the world’s stinkiest fruit. But it’s deeply beloved by many.

Durian is a pungent, prickly fruit from Southeast Asia that has fascinated foreigners for centuries, and China is no exception.

China buys most of the world’s durian exports, a surge spurred over the past decade by social media and growing trade ties with durian-producing countries.

Both locals and Chinese are seeking to expand the booming durian industry across Southeast Asia.

But the prospect of high profits has also ignited tensions, resulting in land disputes and environmental concerns.

101 East investigates China’s durian obsession.

The human cost of the Philippines’ flood-control corruption scandal

Al Jazeera English – 29-11-2025

In the Philippines, a massive corruption scandal is triggering street protests and putting pressure on the government of Ferdinand Marcos Jr.

The population’s increasing exposure to typhoons, floods and rising sea-levels has seen the government allocate $9.5bn of taxpayer funds to more than 9,800 flood-control projects in the last three years.

But recent audits reveal widespread cases of structures being grossly incomplete or non-existent.

Multiple government officials are accused of pocketing huge kickbacks, funding lavish lifestyles.

101 East investigates how the most vulnerable are being flooded by corruption in the Philippines.

Unprecedented and extremely rare, a tropical cyclone formed in the Malacca Strait of Malaysia – for the first time in the history

Cyclone Senyar https://en.wikipedia.org/wiki/Cyclone_Senyar

Westernpacificweather

Facts regarding this extremely rare cyclone.

• The first tropical cyclone in recorded history to form in the Strait of Malacca.

• The first tropical cyclone to make landfall in the western part of Peninsular Malaysua in history.

• The first tropical cyclone to have been named in the Strait of Malacca by the India Meteorological Department (IMD)

• The second most-southerly named storm by IMD since naming storms in the North Indian Ocean (IMD) began in 2004.

• The first tropical cyclone to make landfall in Sumatra Indonesia in the month of November in recorded history.

• The strongest landfalling tropical cyclone in the Sumatra on record, surpassing cyclone in in 2001.

• The first named landfalling tropical cyclone in Indonesia in the NIO basin.

• The second landfalling tropical cyclone in the Northern Hemisphere part of Indonesia in history.

• The first tropical cyclone to make landfall in Indonesia for the month of November since 03S in 2001.

• The third tropical cyclone to make landfall in the whole Malaysia in history – after Greg (1996) and Vamei (2001) (NOAA archives).

Hệ thống phòng lũ của Đăk Lăk mong manh thế nào

VNE – 24-11-2025

Đăk Lăk hứng chịu lũ lịch sử 50 năm, nhưng hệ thống 5 hồ chứa điều tiết lũ dọc lưu vực sông Ba chỉ “giải cứu” được 26% lượng lũ cho hạ du khiến Phú Yên cũ chìm trong biển nước.

“Nước lên rất nhanh, nhiều lúc tôi lo chết tới nơi. Năm 1993, lũ lịch sử mà nước mới vô sân, nhưng lần này lũ nhà tôi lên tới giáp mái”, cụ Chín (70 tuổi, xã Hòa Thịnh) kể lại những ngày dầm mình trong lũ lịch sử tháng 11 tại Đăk Lăk. Nhiều lần, cụ nghĩ sẽ không kịp nhìn mặt con cháu lần cuối.

Đăk Lăk bắt đầu mưa từ ngày 15/11 và kéo dài, nhưng cụ Chín không thấy lũ lên. Khu vực này thường xuyên ngập nhưng mực nước thấp nên tối 19/11, cụ đi ngủ sớm như mọi hôm.

19h, nước lớn bất ngờ đổ về thôn Phú Hữu và lên nhanh. Hai tiếng trước đó, thuỷ điện Sông Ba Hạ xả lũ vượt mức lịch sử, kéo dài đến 19h, nước dồn dập đổ xuống hạ du. Tối nửa chừng thức giấc, cụ Chín giật mình thấy nước đã lên tới chân giường, vội vàng sang nhà hàng xóm chạy lũ.

“Không ai nghĩ nước sẽ cao như lần này, vượt mức tưởng tượng”, cụ Chín nói.

Theo Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hàng loạt sông ở Nam Trung Bộ cùng vượt đỉnh lũ lịch sử các ngày 15-21/11, nhiều nhất tại Đăk Lăk, gồm sông Kỳ Lộ vượt kỷ lục 2009 và sông Ba vượt 1993. Đỉnh lũ trên sông Ba tại trạm Phú Lâm có chu kỳ lặp lại ước tính 50 năm (tần suất hiếm).

Đăk Lăk là nơi mất mát lớn nhất với 63 người thiệt mạng, chiếm 70% cả nước (91 người), tính đến 23/11. Trong đợt lũ lịch sử năm 2009, Phú Yên cũ (nay thuộc Đăk Lăk) cũng là nơi hứng chịu thiệt hại nặng nề nhất với 72 người thiệt mạng, chiếm 67% toàn miền Trung.

Không có đê, hệ thống phòng lũ cơ bản của Đăk Lăk phụ thuộc vào các hồ chứa lũ dọc lưu vực sông Ba. Thế nhưng, lớp phòng thủ vốn mong manh gần như “bất lực” trước lũ lịch sử.

Hàng trăm hộ dân ở thôn Phú Thuận, xã Hoà Thịnh vẫn bị lũ cô lập. Ảnh: Đình Văn
Tiếp tục đọc “Hệ thống phòng lũ của Đăk Lăk mong manh thế nào”

Vì sao chậm giải cứu hàng nghìn người kẹt ở rốn lũ Đăk Lăk?

VNE – Thứ ba, 25/11/2025, 06:00 (GMT+7)

Cả đêm vật lộn với lũ, chị Nguyễn Thị Phương, 35 tuổi, thôn Mỹ Điền, xã Hòa Thịnh, một tay ôm đứa nhỏ, tay còn lại luồn qua mái ngói, kéo đứa lớn để không chìm trong nước.

“Có lúc tôi nghĩ chỉ giữ được đứa nhỏ”, người mẹ hai con nhớ lại đêm kinh hoàng từ tối 19/11 đến rạng sáng hôm sau. Chồng đi làm xa, ba mẹ con chị Phương sống trong căn nhà cấp 4 nằm dọc sông. Trước đó, chị nhận thông báo về mưa, lũ qua nhóm Zalo của khu dân cư. Chiều 19/11, điện mất, mạng Internet và sóng điện thoại chập chờn, khiến chị gần như không theo kịp các tin nhắn mới.

Cùng thời điểm, khu vực mưa rất lớn, thủy điện Sông Ba Hạ cách Hòa Thịnh gần 60 km xả lũ kỷ lục 16.100 m3/s. Lượng nước trong một giây đủ làm đầy khoảng 80 căn nhà rộng hơn 50 m2, cao tầm 4 m như của chị Phương. Tuy nhiên, chị không hình dung được mức độ nguy hiểm, chỉ kê đồ dễ hư lên cao hơn đầu gối và chuẩn bị thức ăn cho 1-2 ngày.

Chiều cùng ngày, nước bò vào phòng khách, ngập lút đồ đạc. Nghĩ nước sẽ rút như mọi năm, chị chưa quá lo. Nhưng càng về đêm, nước càng dâng nhanh. Gần nửa đêm, nước ngập qua bộ ghế phòng khách, chị vội bế hai con lên dầm nhà – phần khung sắt dưới mái ngói. Song đây vẫn chưa phải đỉnh lũ, dòng nước tiếp tục dâng, nhấn chìm cả phần khung.

Chị Nguyễn Thị Phương trong căn nhà nơi ba mẹ con mắc kẹt từ tối 19/11 khi nước dâng cao. Ảnh: Đình Văn
Chị Nguyễn Thị Phương trong căn nhà nơi ba mẹ con kẹt từ tối 19/11 khi nước dâng cao. Ảnh: Thanh Tùng
Tiếp tục đọc “Vì sao chậm giải cứu hàng nghìn người kẹt ở rốn lũ Đăk Lăk?”

Dân vùng lũ: Hãy kiện thủy điện

Thủy điện xả lũ gây chết người phải bị truy tố hình sự, và phải bị phá bỏ.

Ở Mỹ, anh Hoành nói, có những vụ kiện mà đám đông kiện 1 hay vài công ty, gọi là Class Action. Trong những vụ kiện này, 1 công ty Luật sẽ đại diện cho đám đông kiện các công ty gây thiệt hại cho dân, những người dân bị thiệt hại chỉ cần đăng ký với công ty Luật mà không phải trả lệ phí gì cho công ty Luật, các luật sư bỏ công sức ra làm. Đến khi thắng, công ty Luật sẽ xin tòa bắt bên kia trả tiền luật phí cho mình, và trả tiền bồi thường lẫn tiền phạt cho đám đông. Và công ty Luật sẽ nhận được 1/3 số tiền mà tòa bắt bên kia bồi thường và bị phạt. Trong những vụ kiện này, các luật sư sẽ rất cố gắng làm việc để chiến thắng, vì nếu thua thì các luật sư không được đồng nào hết.

Đây là thời điểm rất tốt để các công ty Luật VN áp dụng mô hình này.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, thì kiện để đòi bồi thường và tiền phạt cũng không đủ. Chủ đập thủy điện xả lũ gây tai hại lớn, phải bị truy tố hình sự về tội, chẳng hạn, giết người và phá hoại nhà cửa và tài sản của người dân, và phải bị vô tù, và phải phá bỏ đập thủy điện đó.

PTH

  • Cập nhật ngày 24-11: Mưa lũ miền Trung làm 102 người chết và mất tích, thiệt hại hơn 13.000 tỉ đồng
  • Người dân Hòa Thịnh thất thần giữa ngôi nhà đổ nát

***

Cập nhật ngày 24-11: Mưa lũ miền Trung làm 102 người chết và mất tích, thiệt hại hơn 13.000 tỉ đồng

TT – 24/11/2025 09:24 GMT+7

Đến sáng 24-11, mưa lũ tại các tỉnh Trung Bộ làm 91 người chết, 11 người mất tích, ước thiệt hại ban đầu về kinh tế hơn 13.000 tỉ đồng.

mưa lũ - Ảnh 1.
Một nhà dân ở xã Hòa Xuân, tỉnh Đắk Lắk hư hỏng nặng sau mưa lũ – Ảnh: CHÂU TUẤN

Tiếp tục đọc “Dân vùng lũ: Hãy kiện thủy điện”

Cô bé trên mái nhà sàn

Mai An Nguyễn Anh Tuấn

Truyện ngắn

Cô bé Lò Thị Chang đã sống ở chỗ cao nhất trên mái nhà sàn của một gia đình Thái đen gồm 5 người suốt ba ngày đêm. Nước lũ ngập vào bản em từ hôm ấy đến tối nay chỉ rút được chút ít, rồi như trêu ngươi, làm lộ rõ hơn các mái nhà sàn và các ngọn cây cao đang chơi vơi tô điểm cho những xác trâu bò, gà lợn nổi lềnh phềnh – tựa cuộc “trình diễn” chưa bao giờ có của bản em giữa đất trời xám xịt…

Tiếp tục đọc “Cô bé trên mái nhà sàn”

BHP liable for 2015 Brazil dam collapse, UK court rules in mammoth lawsuit

reuters.com

  • BHP found liable for 2015 dam disaster by London court
  • Lawsuit was brought by over 600,000 Brazilians
  • BHP intends to appeal, says settlements cut claim in half

BHP (BHP.AX), opens new tab is liable for the 2015 collapse of a dam in southeastern Brazil, London’s High Court ruled on Friday, in a lawsuit the claimants’ lawyers previously valued at up to 36 billion pounds ($48 billion).

The Reuters Daily Briefing newsletter provides all the news you need to start your day. Sign up here.

Hundreds of thousands of Brazilians, dozens of local governments and around 2,000 businesses sued BHP over the collapse of the Fundao dam in Mariana, southeastern Brazil, which was owned and operated by BHP and Vale’s (VALE3.SA), opens new tab Samarco joint venture.

Brazil’s worst environmental disaster unleashed a wave of toxic sludge that killed 19 people, left thousands homeless, flooded forests and polluted the length of the Doce River.

A separate claim against Vale was filed in Dutch courts in 2024 on behalf of nearly 1,000 businesses and more than 77,000 individuals hit by the dam break.

Judge Finola O’Farrell said in her ruling that continuing to raise the height of the dam when it was not safe to do so was the “direct and immediate cause” of the dam’s collapse, meaning BHP was liable under Brazilian law.

BHP said it would appeal against the ruling and continue to fight the lawsuit.

BHP’s President Minerals Americas Brandon Craig said in a statement that 240,000 claimants in the London lawsuit “have already been paid compensation in Brazil”.

“We believe this will significantly reduce the size and value of claims in the UK group action,” he added.

RBC Capital Markets analyst Marina Calero said a final resolution was unlikely before 2030, with significant uncertainty around which claims would ultimately be considered valid.

The debris of the municipal school of Bento Rodrigues district, which was covered with mud after a dam owned by Vale SA and BHP Billiton Ltd burst, is pictured in Mariana

“Based on BHP’s estimates of overlap with Brazil’s compensation scheme, Vale and BHP could each face roughly $2.2 billion in additional payments,” Calero said in a note.

CLAIMANTS CELEBRATE MAJOR RULING

Gelvana Rodrigues da Silva, who lost her seven-year-old son Thiago in the flood, said in a statement: “Finally, justice has begun to be served, and those responsible have been held accountable for destroying our lives.”

“The judge’s decision shows what we have been saying for the last 10 years: it was not an accident, and BHP must take responsibility for its actions,” she added.

The claimants’ lawyers accused BHP, the world’s biggest miner by market value, of “cynically and doggedly” trying to avoid responsibility as the mammoth trial began in October.

BHP contested liability and said the London lawsuit duplicated legal proceedings and reparation and repair programmes in Brazil.

In the trial’s first week, Brazil signed a 170 billion reais ($31 billion) compensation agreement with BHP, Vale and Samarco, with BHP saying nearly $12 billion has been spent on reparation, compensation and payments to public authorities since 2015.

BHP said after Friday’s judgment that settlements in Brazil would reduce the size of the London lawsuit by about half.

A second trial to determine the damages BHP is liable to pay is due to begin in October 2026.

($1 = 0.7451 pounds)

($1 = 5.4039 reais)

Reporting by Sam Tobin. Additional reporting by Clara Denina. Editing by Kate Holton and Mark Potter

Our Standards: The Thomson Reuters Trust Principles.

Việt Nam cần dừng phát triển thủy điện

Chúng ta chỉ nghĩ đến vài hồ thủy điện vĩ đại khi xả đập, nhưng không biết rằng xả đập và tạo lũ chính là tội của hàng nghìn con đập tư nhân nhỏ mà không ai để ý và quản lý.

PTH
 
  • Âu, Mỹ rộ xu hướng phá bỏ đập thủy điện cứu môi trường
  • Đã đến lúc phải tính tới dừng phát triển thủy điện

***

Âu, Mỹ rộ xu hướng phá bỏ đập thủy điện cứu môi trường

VNN – Thứ Bảy, 07/11/2020 – 05:03

Trong khi nhiều nước đang phát triển ở châu Á và châu Phi đầu tư xây dựng vô số đập thủy điện trên sông, các chính phủ ở châu Âu và Mỹ đã bắt đầu cho phá bỏ những công trình kiểu này.

Theo Viện Trái đất thuộc Đại học Columbia (Mỹ), động thái trái ngược của các quốc gia phát triển ở Âu, Mỹ diễn ra sau khi có nhiều nghiên cứu đánh giá về tác hại của các đập thủy điện với môi trường, hệ sinh thái và những cộng đồng dân cư xung quanh.

Tiếp tục đọc “Việt Nam cần dừng phát triển thủy điện”

Thủy điện trong tâm lũ miền Trung: Không phải “tội đồ”, nhưng không thể vô can

 danviet.vn Tư Giang Thứ bảy, ngày 22/11/2025 08:03 GMT+7

Cần phân biệt rõ ràng: Thủy điện không tạo ra lũ, nhưng cách vận hành hồ chứa có thể khiến lũ nặng hơn hoặc nhẹ đi. Và mùa lũ năm nay ở miền Trung đã phơi bày những giới hạn rất nghiêm trọng của cách vận hành ấy.

Thủy điện trong tâm lũ miền Trung

Những ngày vừa qua, dải đất từ Quảng Trị đến Khánh Hòa trải qua một đợt lũ mà nhiều cán bộ phòng chống thiên tai phải gọi là “nghiệt ngã nhất trong nhiều năm”.

Mưa lớn trên diện rộng, nước dồn về nhanh, thủy triều dâng, hàng loạt con sông vượt báo động 3; riêng sông Ba tại trạm Củng Sơn đã vượt đỉnh lũ lịch sử năm 1993 tới 1,09 mét. 

Hơn 52.000 ngôi nhà tại 128 xã, phường chìm sâu trong nước, nhiều khu dân cư bị chia cắt trong nhiều ngày, lực lượng cứu hộ không thể tiếp cận, nhiều nơi nguy cơ thiếu lương thực rất rõ rệt.

Trong lúc đó, người dân hạ du nhìn thấy những cửa xả trắng xóa mở hết công suất và đặt câu hỏi mà năm nào mùa mưa bão cũng lặp lại: “Nếu thủy điện không xả, có lũ lớn như thế này không?”.

Lực lượng tỉnh Đắk Lắk ưu tiên đưa người già, phụ nữ và trẻ em ra khỏi vùng nguy  trước. Ảnh Công Nam

Câu hỏi ấy có thể hiểu được, nhưng nó chỉ là bề nổi của một câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Những trận mưa năm nay không phải mưa lớn bình thường, chúng là một dạng mưa cực đoan, vượt qua mọi kịch bản lịch sử.

Và hệ thống thủy điện – vốn được kỳ vọng là tấm lá chắn của hạ du – đã bước vào trận chiến này với một chiếc khiên quá mỏng.

Trường hợp Sông Ba Hạ là minh chứng rõ nhất. Khi lưu lượng nước về hồ tăng vọt lên hơn 16.000 m³/giây, công ty vận hành buộc phải xả với mức 16.100 m³/giây, mức cao nhất từ trước đến nay.

Ông Nguyễn Đức Phú, Tổng Giám đốc Công ty Thủy điện Sông Ba Hạ, khẳng định trên báo chí, việc xả hoàn toàn nằm trong quy trình và nếu không xả kịp thời thì “hồ sẽ mất an toàn, kéo theo thảm họa lớn hơn cho toàn bộ vùng hạ du”.

Về mặt kỹ thuật, điều đó đúng khi lưu lượng về quá lớn, hồ không có quyền lựa chọn giữa “xả” và “không xả”, mà chỉ có lựa chọn giữa “xả có kiểm soát” và “vỡ đập”.

Nhưng nói vậy không có nghĩa là trách nhiệm được phủi sạch. Bởi điểm then chốt không nằm ở thời điểm xả mà nằm ở tình trạng của hồ trước khi lũ đến. Nhiều hồ trong khu vực giữ mực nước cao suốt thời gian dài đầu mùa mưa. Riêng Sông Ba Hạ duy trì mức hơn 102–105m trước khi mưa lớn xuất hiện. Khi đó, dung tích phòng lũ gần như bằng không.

Hồ chứa không đón được lũ thì lũ sẽ đè hồ, và hồ bắt buộc phải đẩy nước xuống hạ du gần tương đương lượng nước về. Đó là lỗi vận hành mang tính hệ thống, không thể chỉ quy về kỹ thuật viên trực ca.

Một nghịch lý nữa là người dân luôn được nghe cụm từ “xả đúng quy trình”, nhưng thông tin cảnh báo lại không đến được với họ, hoặc có đến thì cũng muộn… Nhiều người chỉ kịp thấy nước lên đến bậc cửa, rồi đến chân giường, rồi đến nửa mái nhà mà không biết hồ đã bắt đầu xả từ bao giờ, xả bao nhiêu, nước còn lên bao nhiêu nữa.

Một quy trình đúng trên giấy nhưng không đến được tay người dân thì không thể coi là đúng trong thực tế. Trong thời đại mà dữ liệu có thể cập nhật theo phút, việc hạ du mù mờ thông tin đến mức không kịp trở tay là điều khó chấp nhận.

Đặt trong bối cảnh ấy, không thể chỉ trích thủy điện một chiều, nhưng cũng không thể bênh vực thủy điện bằng cách đổ hết lên trời, lên mưa và lên “tình huống bất khả kháng”.

Cần phân biệt rõ ràng: Thủy điện không tạo ra lũ, nhưng cách vận hành hồ chứa có thể khiến lũ nặng hơn hoặc nhẹ đi. Và mùa lũ năm nay đã phơi bày những giới hạn rất nghiêm trọng của cách vận hành ấy.

Tuy vậy, cũng phải nhìn nhận công bằng rằng các hồ vẫn thực hiện được một phần nhiệm vụ cắt lũ. Sông Ba Hạ báo cáo đã cắt được 93 triệu m³ trong 19 giờ đầu và thêm 53 triệu m³ trong ngày tiếp theo. 

Nếu toàn bộ lượng nước khổng lồ ấy lao thẳng xuống hạ du theo địa hình dốc – đặc trưng của miền Trung – thì mức độ tàn phá sẽ còn lớn hơn nhiều.

Cần tư duy mới để vận hành hồ chứa

Không thể vì một trận xả lũ cực đại mà phủ nhận vai trò điều tiết của hồ chứa; càng không thể quên rằng hồ còn giữ nước cho mùa khô – điều tối quan trọng với Tây Nguyên và Nam Trung Bộ, nơi hạn hán ngày càng khốc liệt.

Nhưng tất cả những điều đó chỉ đúng khi hồ được vận hành bằng một tư duy mới, phù hợp với một kiểu khí hậu đã bước sang giai đoạn bất định. Không thể giữ nước cao quanh năm chỉ để tối ưu hóa phát điện mà hy sinh dung tích phòng lũ; cũng không thể trông chờ vào các kịch bản lịch sử trong khi thực tế đang vượt ra khỏi mọi số liệu quá khứ. 

Và càng không thể để người dân hạ du chịu cảnh “biết sau cùng” trong một trận lũ mà từng phút đều quyết định chuyện sinh tử.

Tác giả bài viết, nhà báo Hoàng Tư Giang. Ảnh: DV

Bối cảnh thiệt hại nặng nề buộc Chính phủ phải hành động khẩn cấp. Trong công điện ngày 21/11, Thủ tướng đã yêu cầu các tỉnh rà soát toàn bộ quy trình vận hành hồ chứa; đồng thời phân bổ ngay 700 tỷ đồng hỗ trợ bốn tỉnh bị thiệt hại nặng nhất: Khánh Hòa 200 tỷ, Lâm Đồng 200 tỷ, Gia Lai 150 tỷ, Đắk Lắk 150 tỷ.

Quy mô hỗ trợ lớn cho thấy mức độ phá hủy của lũvượt khỏi khả năng tự khắc phục của từng địa phương. Đây không chỉ là hỗ trợ tài chính trước mắt, mà là lời cảnh tỉnh rằng hệ thống ứng phó thiên tai hiện nay chưa đủ mạnh để chống đỡ trước các đợt mưa cực đoan.

Trận lũ này vì thế cần được xem như một dấu mốc quan trọng để nhìn lại toàn bộ hệ thống quản trị hồ chứa.

Phòng lũ phải là nhiệm vụ trung tâm, không thể đứng sau mục tiêu phát điện; mực nước hồ trước mùa mưa phải được hạ xuống theo một ngưỡng bắt buộc; dự báo khí tượng phải gắn chặt với vận hành hồ theo thời gian thực; cảnh báo xả lũ phải tới được từng thôn, từng buôn, từng hộ dân; và dung tích phòng lũ phải được tính toán lại theo mô hình khí hậu mới.

Thủy điện không phải “tội đồ” khi lũ lụt miền Trung năm nay quá khắc nghiệt và khó đoán định. Nhưng nếu cách vận hành, cách phối hợp và cách cảnh báo vẫn như cũ, mỗi trận lũ lớn sẽ lại biến thủy điện thành “nghi phạm quen mặt”, còn người dân hạ du vẫn là những người hứng chịu cuối cùng.

Và đó là điều một quốc gia hướng tới quản trị hiện đại, an toàn và phát triển bền vững có trách nhiệm không thể để lặp lại cho dân.

See What’s Driving Deforestation Alerts on Global Forest Watch

globalforestwatch.org Oct 20, 2025

Screenshot 2025-10-16 184230

Global Forest Watch’s (GFW) deforestation alerts provide information about loss of tree cover in near-real-time, making them a critical tool for those working to combat deforestation. Existing alerts on GFW have been used to help Indigenous and local communities protect their forests, halt and prosecute environmental crimes and protect threatened wildlife.

However, in the past, alerts only let users know there’s been a disturbance without identifying a cause, other than a few limited classes such as fires.

Now, new drivers of deforestation alerts data is available on GFW that shows the causes of alerts across the tropics. This innovative data set uses an AI method to assign drivers to GFW’s integrated deforestation alerts in the three major forested regions in the tropics, allowing users to see what’s driving loss in near-real-time in these regions for the first time.

Critically, this information helps users distinguish between tree cover loss from natural and human causes, enabling more targeted action from those managing forests and reducing the need for costly field visits. Further, the data also provides more rapid information to estimate ecological impacts and supports better understanding of carbon emissions related to forest disturbances.

Tiếp tục đọc “See What’s Driving Deforestation Alerts on Global Forest Watch”

Deforestation can raise local temperatures by up to 4.5°C – and heat untouched areas 6km away

theconversation.com Published: November 15, 2021 7.10pm GMT

Forests directly cool the planet, like natural evaporative air conditioners. So what happens when you cut them down?

In tropical countries such as Indonesia, Brazil and the Congo, rapid deforestation may have accounted for up to 75% of the observed surface warming between 1950 and 2010. Our new research took a closer look at this phenomenon.

Using satellite data over Indonesia, Malaysia and Papua New Guinea, we found deforestation can heat a local area by as much as 4.5°C, and can even raise temperatures in undisturbed forests up to 6km away.

More than 40% of the world’s population live in the tropics and, under climate change, rising heat and humidity could push them into lethal conditions. Keeping forests intact is vital to protect those who live in and around them as the planet warms.

Tiếp tục đọc “Deforestation can raise local temperatures by up to 4.5°C – and heat untouched areas 6km away”

Phá rừng tại Đông Nam Á gây ra nhiều ca tử vong hơn bất kỳ khu vực nhiệt đới nào

vtv.vn 08/10/2025 08:26 GMT+7

VTV.vn – Nghiên cứu mới do Đại học Leeds (Anh) cho biết hoạt động phá rừng ở Đông Nam Á đang gây ra số ca tử vong liên quan đến nắng nóng cao nhất trong các vùng nhiệt đới.

(Ảnh minh họa: The Nation)

(Ảnh minh họa: The Nation)

Theo báo cáo được công bố trên tạp chí Nature Climate Change, mỗi năm có khoảng 15.680 người dân nông thôn ở Đông Nam Á tử vong do các biến chứng liên quan đến nắng nóng trầm trọng hơn bởi phá rừng, so với 9.890 người ở châu Phi nhiệt đới và 2.520 người ở châu Mỹ.

Trong giai đoạn 2001 – 2020, Đông Nam Á đã mất khoảng 490.000 km² thảm thực vật, trong khi khu vực Trung và Nam Mỹ mất tới 760.000 km² rừng nhiệt đới. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Carly Reddington, tác giả chính của nghiên cứu, mật độ dân số cao khiến số ca tử vong do nắng nóng ở Đông Nam Á lớn hơn đáng kể. Mặc dù ở Nam Mỹ, diện tích rừng bị mất nhiều hơn, nhưng ít người sinh sống tại các khu vực này.

Nghiên cứu cũng ghi nhận rằng trong 20 năm qua, biến đổi khí hậu kết hợp với phá rừng đã làm nhiệt độ trung bình ở Đông Nam Á tăng thêm 0,72°C. Các khu rừng không chỉ hấp thụ khí CO₂ mà còn giúp làm mát tự nhiên – tán cây tạo bóng râm, còn lá cây bốc hơi nước, làm giảm nhiệt độ xung quanh. Khi rừng bị chặt hạ, hiệu ứng làm mát này biến mất, khiến mặt đất khô, tối màu và hấp thụ nhiệt mạnh hơn, dẫn tới “nhiệt độ địa phương tăng cao, đôi khi còn vượt cả mức nóng lên toàn cầu”, bà Reddington giải thích.

Phá rừng tại Đông Nam Á gây ra nhiều ca tử vong hơn bất kỳ khu vực nhiệt đới nào- Ảnh 1.
(Ảnh: AFP)

Nhóm nghiên cứu đã kết hợp dữ liệu vệ tinh với hồ sơ y tế để ước tính mối liên hệ giữa phá rừng, nhiệt độ và tử vong do nắng nóng. Họ nhận thấy các cộng đồng nghèo, dân tộc thiểu số và người lao động ngoài trời là những nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, do hạn chế về cơ sở hạ tầng, dịch vụ y tế và khả năng tiếp cận các biện pháp làm mát.

Một nghiên cứu trước đó tại Berau (Đông Kalimantan, Indonesia) cho thấy phá rừng trong giai đoạn 2002 – 2018 đã gây ra hơn 100 ca tử vong do nắng nóng mỗi năm, đồng thời rút ngắn thời gian làm việc an toàn trong ngày tới 20 phút.

Tiến sĩ Reddington nhấn mạnh: “Phá rừng nhiệt đới không chỉ là vấn đề môi trường, nó đang trực tiếp đe dọa sức khỏe con người, đặc biệt ở những cộng đồng ít khả năng thích ứng. Bảo vệ rừng không chỉ cứu hành tinh mà còn cứu mạng sống”.

Các chuyên gia y tế và khí hậu trong khu vực, như Phó giáo sư Kimberly Fornace (Đại học Quốc gia Singapore) và Giáo sư Winston Chow (Đại học Quản lý Singapore), đều đồng tình rằng để giảm thiểu hậu quả do chặt, phá rừng, cần tăng cường nghiên cứu y tế địa phương, cảnh báo sớm nắng nóng và đầu tư vào tái trồng rừng.

Protected areas hit hard as Mekong countries’ forest cover shrank in 2024

mongabay.com Gerald Flynn 6 Oct 2025Asia

  • The five Mekong countries lost nearly 1 million hectares (2.5 million acres) of tree cover in 2024, with nearly a quarter of which was primary forest, and more than 30% of losses occurring inside protected areas.
  • Cambodia and Laos saw some of the highest levels of loss inside protected areas, driven by logging, plantations and hydropower projects, though both countries recorded slight declines from 2023.
  • In Myanmar, conflict has complicated forest governance, with mining and displacement contributing to losses, though overall deforestation fell slightly compared to the previous year.
  • Thailand and Vietnam bucked the regional trend, with relatively low forest losses in protected areas, supported by logging bans, reforestation initiatives, and stricter law enforcement.

See All Key Ideas

BANGKOK — The Mekong countries of Cambodia, Laos, Myanmar, Thailand and Vietnam lost a combined area of tree cover of nearly a million hectares in 2024, or an area almost the size of Lebanon. That’s according to Mongabay’s analysis* of satellite data published by the Global Land Analysis and Discovery (GLAD) laboratory at the University of Maryland, in partnership with Global Forest Watch (GFW).

GFW data show 991,801 hectares (2.45 million acres) of tree cover were lost in 2024, including nearly 220,000 hectares (544,000 acres) of primary forest, across the five Mekong countries. More than 30% of tree cover loss recorded in 2024 occurred inside protected areas, although across the region, the rate of deforestation — both within protected areas and outside of them — slowed slightly from 2023. Despite this, the drivers of deforestation vary somewhat from country to country, and last year’s losses still reflect a grim trajectory for forests in the Mekong region.

The economies of almost all Mekong countries are heavily reliant on agriculture, with forests cleared for both agribusiness-run plantations or subsistence farming plots. But research indicates the conversion of forest to croplands has resulted in increasingly unpredictable weather patterns and subsequently poorer agricultural yields.

Tiếp tục đọc “Protected areas hit hard as Mekong countries’ forest cover shrank in 2024”